الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۰۳

علي بن ابراهيم عن ابيه عن بكر بن صالح عن القاسم بن يزيد عن ابي عمرو الزبيري عن ابي عبد الله ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۰۹ از ابی عمرو زبیری، از امام صادق (ع)، گوید: به او گفتم: به من خبر ده از اینکه کفر در قرآن خدا عز و جل چند وجه دارد؟ فرمود: کفر در کتاب خدا بر پنج وجه است: کفر جحود، و جحود بر دو وجه است، و دیگر کفر به وسیله ترک آنچه خدا بدان فرمان داده، کفر برائت و کفر نعمت، اما کفر جحود همان انکار ربوبیّت است و آن قول کسانی است که گویند: نه پروردگاری و نه بهشتی و نه دوزخی و آن قول دو دسته از زنادقه است که به آنها دهری مذهب گویند، و هم آنهایند که گویند (۲۳ سوره جاثیه): «و هلاک نکند ما را جز دهر» و آن دینی است که برای خود مقرر کردند از روی سلیقه و پسند خویش بدون بررسی و تحقیق و کاوش در اطراف آنچه می‏گویند و خدا (در باره آنان) فرماید (۶ سوره بقره): «راستی آن کسانی که کافرند برای آنها فرق ندارد که بیمشان دهی یا بیمشان ندهی، ایمان نمی‏آورند» مقصود کفر نسبت به توحید و شناسائی خدا تعالی است، این یکی از دو وجوه کفر است. و وجه دیگرش: انکار با معرفت است و آن این است که منکر بداند حق است و با این حال انکار کند، مطلب نزد او ثابت باشد و خدا عز و جل در این باره فرموده است (۱۴ سوره نمل): «و آن را انکار کنند با اینکه در دل بدان یقین دارند، از روی ستم‏گری و گردن کشی» و هم خدا عز و جل فرموده است (۸۹ سوره بقره): بودند (یهود مدینه) که پیش از (هجرت پیغمبر به مدینه) در آرزوی پیروزی بر کفّار به سر می‏بردند (به وسیله پیروی از پیغمبر خاتم ص) و چون آنچه را شناخته بودند نزد آنها آمد بدان کفر ورزیدند لعنت خدا بر کافران باد» این است تفسیر دو وجه جحود و انکار. وجه سوم از وجوه کفر، کفر به نعمت است و این گفتار خدا تعالی است که سلیمان را حکایت می‏کند (۴۰ سوره نمل): «این از فضل پروردگار من است تا مرا بیازماید که شکر گزارم یا ناسپاسی کنم، هر که شکرگزاری کند همانا برای خود شکرگزاری کرده است و هر که ناسپاسی کند راستی که پروردگارم بی‏نیاز و کریم است» و فرموده است (۷ سوره ابراهیم): اگر شکر کنید هر آینه برای شما فزون کنیم (نعمت را) و اگر ناسپاسی کنید راستی عذاب من سخت است سخت» و فرموده است (۱۵۲ سوره بقره): «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و مرا شکر کنید و به من ناسپاسی نکنید». وجه چهارم ترک آنچه خدا عز و جل بدان دستور داده است و آن مقصود است از قول خدا عز و جل (۸۴ سوره بقره): «و گاهی که از شما پیمان گرفتیم خون همگنان خود را نریزید و آنها را از خانه خون بیرون نکنید سپس اعتراف کردید و شما بر آن گواه شدید (۸۵) سپس هم شماها همگنان خودتان را کشتید و گروهی آنها را از خانه‏هاشان بیرون کردید و به کینه‏ورزی و دشمنی با آنها تظاهر و کمک کردید و اگر آنها را اسیر نزد شما آوردند فدیه برای آنها می‏دهید و هم آن است که بیرون کردن آنها از خانه‏شان بر شما حرام است آیا به بعضی از مقررات کتاب (تورات) می‏گروید و به بعضی کافر می‏شوید، چیست سزای هر که از شماها این کار را می‏کند خدا» آنها را کافر دانسته به واسطه ترک آنچه خدا به آنها فرمان داده است، و نسبت ایمان بدانها داده ولی از آنها نپذیرفته است‏ ایمانشان را، سودمند برای آنها در نزد خودش ندانسته و فرموده است: «پس نیست سزای هر کدام شما که چنین کند جز رسوائی در زندگانی دنیا و در روز رستاخیز دچار شود به سخت ترین عذاب و نیست خداوند غافل از آنچه شما می‏کنید». وجه پنجم از وجوه کفر، کفر برائت است و این است قول خدا عز و جل که حکایت می‏کند از ابراهیم (ع) (۴ سوره ممتحنه): «ما به شما کافریم و میان ما با شما دشمنی و بغض پدیدار شده تا هرگز تا شما به خدای یگانه بگروید» یعنی ما از شما بیزاریم، و خدا فرموده است در ذکر ابلیس و بیزاری جستن او از دوستان خود از آدمی‏زاده در روز قیامت (۲۲ سوره ابراهیم): «راستی من کافر شدم بدان چه پیش از این با من در آن شریک شدید» و خدا فرموده است (۲۵ سوره عنکبوت): «همانا شما در برابر خدا بتانی را به پرستش گرفتید میان خودتان در زندگی (چند روزه) دنیا سپس روز رستاخیز به همدیگر کافر شوید و همدیگر را لعنت کنید» یعنی از همدیگر بیزاری و دوری جوئید. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۰۲ ابو عمر و زبیری گوید: بحضرت صادق علیه السّلام عرضکردم: مرا آگاه فرما باینکه کفر در کتاب خدای عز و جل (قرآن) بچند وجه است؟ فرمود: کفر در کتاب خدا بر پنج وجه است: کفر جحود (و انکار ربوبیت) و آن بر دو قسم است، و کفر بترک کردن آنچه خداوند بآن فرمان داده، و کفر برائت (و بیزاری جستن) و کفر نعمتها. اما کفر جحود : پس همان انکار بربوبیت است، و آن گفتار کسی است که میگوید: نه پروردگاری است و نه بهشتی و نه دوزخی، و اینها دو دسته از زندیقان هستند که بایشان دهریه گویند، و آنهایند کسانی که گویند: «و هلاک نکند ما را جز دهر» (و خداوند گفتارشان را در قرآن مجید در سوره جاثیه آیه ۲۴ حکایت کند) و آن دینی است که برای خدای بسلیقه و نظر خودشان ساخته‏اند، بدون اینکه بررسی و تحقیق و کاوشی در اطراف آنچه میگویند بکنند، خدای عز و جل دنبال آن فرماید: «نیستند جز اینکه پندار کنند» (یعنی پندارند) مطلب همان طور است که آنها گویند، و نیز فرماید: «همانا آنان که کافرند یکسان است بر ایشان بترسانیشان یا نترسانیشان ایمان نیاورند» (سوره بقره آیه ۶) یعنی بتوحید خداوند (کافر شدند) پس این یکی از وجوه کفر. و اما وجه دیگر : آن انکار با معرفت است، و آن اینست که منکر با اینکه میداند مطلب حق است انکار کند، و با اینکه مطلب نزد او ثابت شده، و خدای عز و جل در این باره فرموده است: «و انکار کردند آنها را در حالی که یقین بدانها داشت دلهای ایشان، از روی ستمگری و سرکشی» (سوره نمل آیه ۱۴) و نیز خدای عز و جل فرموده است: «و بودند (یهود مدینه) که از پیش (از آمدن پیغمبر (ص) پیروزی می‏جستند بر آنان که کفر ورزیدند، و چون آمد ایشان را آنچه شناخته بودند، بدان کافر شدند، پس لعنت خدا بر کافرین باد» (سوره بقره آیه ۸۹) این بود تفسیر دو وجه (کفر) جحود و انکار. و وجه سوم- از وجوه کفر : کفر بنعمت (یعنی کفران نعمت) است و اینست گفتار خدای تعالی که از سلیمان حکایت کند که (فرمود): «این از فضل پروردگارم باشد تا مرا بیازماید که آیا شکر میکنم یا کفران ورزم، و آنکه شکر کند جز این نیست که برای خویشتن سپاسگزارد، و آنکه کفران کند همانا پروردگار من بی‏نیاز و گرامی است» (سوره نمل آیه ۴۰) و نیز فرماید: «اگر شکرگزارید بیفزایم شما را و اگر کفر ورزید همانا عذاب من سخت است» (سوره ابراهیم آیه ۷) و نیز فرماید: «پس یاد کنید مرا تا یاد کنم شما را و مرا شکر کنید و کفر نورزید» (سوره بقره آیه ۱۵۲). و وجه چهارم- از وجوه کفر : ترک آن چیز است که خدای عز و جل بدان فرمان داده، و اینست گفتار خدای عز و جل «و هنگامی که گرفتیم پیمان شما را که نریزید خونهای خود را و بیرون نکنید همدیگر را از دیار خویش پس اقرار کردید و شما بر آن گواه بودید، سپس اینکه شمائید که میکشید همدیگر را و بیرون میکنید گروهی را از خانه‏هاشان پشتیبانی جوئید بر ایشان بگناه و ستم و اگر با سیری آنها را نزد شما آورند فدیه از ایشان دهید در حالی که حرام است بر شما بیرون راندن ایشان آیا ایمان آورید ببعضی از کتاب (تورات) و کافر شوید ببعضی از آن؟ چیست کیفر آنکه از شما این کار را بکند؟» (سوره بقره آیه‏ ۸۴- ۸۵) پس خداوند اینها را بسبب ترک آنچه باو فرمان داده کافر دانسته، و نسبت ایمان بآنها داده ولی از آنها نپذیرفته و آن ایمان نزد خداوند برای ایشان سودی ندهد، پس فرموده: «پس چیست کیفر آنکه از شما این کار را بکند جز خواری در زندگانی دنیا و روز رستاخیز برگردانده شود بسوی سخت ترین عذاب و خدا غافل نیست از آنچه شما میکنید». وجه پنجم- از وجوه کفر : کفر (بمعنای) بیزاری است، و اینست گفتار خدای عز و جل که (در سوره ممتحنه آیه ۴) از حضرت ابراهیم علیه السّلام حکایت کند (بقوم خود فرمود): «ما کفر ورزیدیم بشما و پدیدار شد میان ما و شما دشمنی و کینه برای همیشه تا آنگاه که شما ایمان بخدای یگانه آورید» یعنی ما از شما بیزاریم، و خداوند در آنجا که (داستان) شیطان و بیزاری جستن او را از دوستانش از آدمیزاده در قیامت یاد میکند فرماید: «من همانا کفر ورزیدم بدان چه مرا شریک گردانیدید از پیش» (سوره ابراهیم آیه ۲۲) و فرماید: «جز این نیست که شما برگرفتید بتانی را بجز خدا بدوستی میان خویش در زندگانی دنیا پس روز قیامت کفر ورزد برخی از شما ببرخی و لعن کند برخی از شما برخی را» (سوره عنکبوت آیه ۲۵) یعنی بیزاری جوید برخی از شما از برخی. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۳۳ علی بن ابراهیم، از پدرش، از بکر بن صالح، از قاسم بن برید، از ابو عمرو زبیری، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که گفت: به آن حضرت عرض کردم که:مرا خبر ده از وجوه و اقسام کفر که در کتاب خدای عز و جل مذکور است. فرمود که: «کفر، در کتاب خدای عز و جل بر پنج وجه است؛ پس از جمله آنها، کفر جحود و انکار است، و آن بر دو وجه است. بعد از آن، کفری است که به واسطه ترک کردن آن چیزی است که خدا به آن امر فرموده است، و کفر برائت و بیزاری، و کفر نعمت‏ها. امّا کفر جحود و انکار، انکار ربوبیّت و پروردگاری است، که بالمرّه خدا را انکار کند، و این گفتار کسی است که می‏گوید: پروردگاری نیست و بهشتی نیست و دوزخی نیست. و این گفتار، گفتار دو قسم از زندقیان است که ایشان را دهریّه می‏گویند «۱» و ایشان، آنانند که می‏گویند: «وَ ما یُهْلِکُنا إِلَّا الدَّهْرُ» «۲»؛ یعنی: «وهلاک نمی‏کند ما را، مگر مرور روزگار «۳»». و این دینی است که ایشان به استحسانی از جانب خود، آن را از برای خویشتن وضع کردند و قرار دادند، بی‏آنکه بر دلیل و حجّتی باشند، و آن را ثابت کرده باشند، و نه آنکه چیزی را از آنچه می‏گویند، محقّق نموده باشند. خدای عز و جل فرموده است که: «إِنْ هُمْ إِلَّا یَظُنُّونَ» «۴»؛ یعنی: نیستند ایشان، مگر آنکه گمان می‏کنند، که باعث ایشان بر آن، محض پندار است». و حضرت فرمود: «گمان می‏کنند که این امر چنان است که ایشان می‏گویند، و خدا فرموده است که: «إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا سَواءٌ عَلَیْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا یُؤْمِنُونَ» «۵»؛ یعنی: به درستی که آنان که کافر شده‏اند، یکسان است بر ایشان، که آیا بترسانی ایشان را، یا نترسانی ایشان را (یعنی خواه بترسانی و خواه نترسانی)، که ایشان ایمان نمی‏آورند». و حضرت فرمود: «یعنی به توحید و یگانگی خدای عز و جل؛ پس این، یکی از وجوه کفر است. و امّا وجه دیگر از کفرِ جحود و انکار، با [وجود] معرفت و شناسایی آن است که انکارکننده انکار کند، با آنکه او می‏داند که آن را که انکار کرده، حقّ است، که در نزد او قرار و استقرار دارد. و به حقیقت که خدای عز و جل فرموده است که: «وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَیْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا» «۶»؛ یعنی: «و انکار کردند فرعون و قوم او به آنها (یعنی تکذیب کردند دلائل قدرت ما و براهین رسالت موسی علیه السلام را)، و نفس‏های ایشان، آنها را یقین داشت (یعنی مبیّن می‏دانستند که آنها از نزد خدا است و سحر نیست)، و به زبان، تکذیب آنها می‏کردند از روی ستمکاری، و ترفّع و بلندی و سرکشی از ایمان». و خدا فرموده است که: «وَ کانُوا مِنْ قَبْلُ یَسْتَفْتِحُونَ عَلَی الَّذِینَ کَفَرُوا فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا کَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی الْکافِرِینَ» «۷»؛ یعنی: ربودند یهودان، پیش از فرود آمدن قرآن، که در وقت درماندگی، طلب فتح و نصرت می‏کردند به‏ __________________________________________________ (۱). یعنی کسانی که منسوب‏اند به سوی دهر و روزگار؛ چه ایشان، همه حوادث و وقایع را به روزگار نسبت می‏دهند. و در قاموس مذکور است که: دهری- به فتح دال و به ضمّ آن-، آن است که قائل باشد به بقای دهر. (مترجم) (۲). جاثیه، ۲۴. (۳). یعنی گردش شب و روز و گذشتن روزگار، در هلاک نفس ما تأثیر می‏کند، نه آنکه ملک الموت، قبض روح ما می‏کند به فرمان خدا. (مترجم) (۴). جاثیه، ۲۴. (۵). بقره، ۶. (۶). نمل، ۱۴. (۷). بقره، ۸۹. آن، و به کسی که این قرآن بر او فرود آید، بر آنان که کافر شده‏اند. پس آن هنگام که آمد ایشان را آنچه شناخته بودند، کافر شدند به آن. پس لعنت خدا و دوری از رحمت او بر کافران، که به علم خود کار نکردند، و عناد و جحود ورزیدند». و حضرت فرمود: «پس این، تفسیر و بیان دو وجه جحود و انکار است. و وجه سیم از کفر، کفر نعمت است. و آن قول خدای عز و جل است که گفتار سلیمان را حکایت می‏فرماید که: «هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّی لِیَبْلُوَنِی أَ أَشْکُرُ أَمْ أَکْفُرُ وَ مَنْ شَکَرَ فَإِنَّما یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ رَبِّی غَنِیٌّ کَرِیمٌ» «۱»؛ یعنی: «این استقرار و قرار گرفتن تخت بلقیس در نزد من، در مدّت چشم زدن من، از محض فضل پروردگار من است، تا بیازماید مرا، که آیا شکرگزاری می‏کنم و آن را از محض فضل او می‏دانم، یا ناسپاسی می‏کنم بر آن (به اینکه خود را در آن مدخلیّت می‏دهم، یا در ادای شکر آن کوتاهی می‏کنم). و هر که سپاس‏داری کند نعمت خدا را، پس جز این نیست که سپاس‏داری می‏نماید از برای خود (چه شکر، باعث دوام نعمت و موجب زیادتی آن است). و هر که کفران ورزد، پس به درستی که پروردگار من بی‏نیازی است صاحب کرم (که به شکرگزاری بندگان احتیاج ندارد، و بر مستخفّان، با وجود کفران، بنای لطف و کرم دارد). و فرموده است که: «لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِی لَشَدِیدٌ» «۲»- که ترجمه آن گذشت، مگر آخر آن، که ترجمه آن، این است که-: «و هر آینه اگر کافر شوید، به درستی که عذاب و نکال من بسیار سخت است». و فرموده است که: «فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ وَ اشْکُرُوا لِی وَ لا تَکْفُرُونِ» «۳»؛ یعنی: «پس یاد کنید مرا به طاعت و عبادت، تا یاد کنم شما را به ثواب و مغفرت. و شکرگزاری کنید مرا به آن نعمت‏ها که بر شما انعام کرده‏ام در دنیا و آخرت، و ناسپاسی مکنید مرا به انکار نعمت و معصیت». و وجه چهارم از کفر، ترک کردن آن چیزی است که خدای عز و جل به آن امر فرموده، و آن قول خدای عز و جل است که: «وَ إِذْ أَخَذْنا مِیثاقَکُمْ لا تَسْفِکُونَ دِماءَکُمْ وَ لا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ* ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَکُمْ وَ تُخْرِجُونَ فَرِیقاً مِنْکُمْ مِنْ دِیارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَیْهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ إِنْ یَأْتُوکُمْ أُساری‏ تُفادُوهُمْ وَ هُوَ مُحَرَّمٌ عَلَیْکُمْ إِخْراجُهُمْ أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْکِتابِ وَ تَکْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ یَفْعَلُ ذلِکَ مِنْکُمْ» «۴»؛ یعنی: و نیز یاد کنید، ای بنی‏اسرائیل! __________________________________________________ (۱). نمل، ۴۰. (۲). ابراهیم، ۷. (۳). بقره، ۱۵۲. (۴). بقره، ۸۴ و ۸۵. وقتی را که فرا گرفتیم پیمان را از شما (یعنی از آباء و اجداد شما)، و بر ایشان این عهد بستیم که مریزید خون‏های خود را (یعنی خویشان و هم‏دینان خود را)، و پیروی مکنید نفس‏های خود را (یعنی آنها را که به منزله جان‏های شمایند)، از خانه‏ها و منزل‏های خویش؛ پس اقرار کردید و این عهد را قبول نمودید، و حال آنکه شما گواهی می‏دهید بر این معنی. بعد از آن، شما آن گروهید که می‏کشید نفس‏های خود را، و بیرون می‏کنید گروهی را از خویش، از خانه‏ها و منزل‏های ایشان، در حالی که پشت به پشت هم می‏دهید، و یکدیگر را یاری و هواداری می‏کنید بر ایشان، و در بیرون کردن ایشان به گناه و ستمکاری و افزون‏طلبی. و اگر بیایند شما را در حالتی که اسیران باشند، فدیه می‏دهید ایشان را، و ایشان را باز می‏خرید، و حال آنکه آن؛ یعنی بیرون کردن ایشان، حرام گردانیده شده است بر شما. آیا، پس می‏گروید به پاره‏ای از کتاب تورات، و کافر می‏شوید به پاره‏ای دیگر؟». و حضرت فرمود که: «پس کفر ایشان، به واسطه ترک کردن آن چیزی است که خدای عز و جل ایشان را به آن امر فرموده. (و احتمال دارد که معنی این باشد که: پس خدا به این واسطه، ایشان را نسبت به کفر داده)، و ایشان را به سوی ایمان نسبت داده، و آن را از ایشان قبول نفرموده، و ایشان را در نزد آن جناب نفع نبخشیده، پس فرموده است که: «فَما جَزاءُ مَنْ یَفْعَلُ ذلِکَ مِنْکُمْ إِلَّا خِزْیٌ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یَوْمَ الْقِیامَةِ یُرَدُّونَ إِلی‏ أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ» «۱». «پس نیست مکافات و سزای کسانی که این را می‏کنند از شما، مگر رسوایی و خواری در زندگانی دنیا، و در روز قیامت برگردانیده می‏شوند به سوی سخت‏ترین عذاب، و خدا غافل و بی‏خبر نیست از آنچه می‏کنند». و وجه پنجم از کفر، کفر برائت و بیزاری است، و آن قول خدای عز و جل است که گفتار ابراهیم علیه السلام را حکایت می‏فرماید که: «کَفَرْنا بِکُمْ وَ بَدا بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّی تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ» «۲»؛ یعنی: کافر شدیم به شما، (حضرت فرمود: یعنی بیزاری جستیم از شما)، و ظاهر و آشکار شد در میانه ما و میانه شما، دشمنی در دل و دشمنی به دست (از زدن و کشتن) همیشه، تا آنکه ایمان آورید به خدا، در حالی که تنها است و شریکی ندارد». «۳» __________________________________________________ (۱). بقره، ۸۵. (۲). ممتحنه، ۴. (۳). و حاصل مراد آن‏که، سبب عداوت و بغض میان ما نیست، مگر نگرویدن شما؛ پس مادامی که آن باقی باشد، این‏نیز باقی است. (مترجم) و حضرت فرمود که: «خدا فرموده است، در حالتی که شیطان و بیزاری جستن او را از دوستان خویش از آدمیان، در روزقیامت ذکر می‏فرماید، که: «إِنِّی کَفَرْتُ بِما أَشْرَکْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ» «۱»؛ یعنی: «به درستی که من کافر شدم به آنچه مرا شریک گردانیدید پیش از این در دنیا». و فرموده است که: «إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَیْنِکُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا ثُمَّ یَوْمَ الْقِیامَةِ یَکْفُرُ بَعْضُکُمْ بِبَعْضٍ وَ یَلْعَنُ بَعْضُکُمْ بَعْضاً» «۲»؛ یعنی: جز این نیست که فرا گرفتید از غیر خدا بتانی چند را به خدایی، برای دوستی میان شما در زندگانی دنیا. پس در روز قیامت، کافر شود بعضی از شما به بعضی دیگر». و حضرت فرمود که: «یعنی بعضی از شما از بعضی بیزاری جوید» (و لعنت کند بعضی از شما بعضی دیگر را). __________________________________________________ (۱). ابراهیم، ۲۲. (۲). عنکبوت، ۲۵.