الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۴۶۰

علي بن ابراهيم عن ابيه عن حماد بن عيسي عن ابراهيم بن عمر اليماني عن ابن اذينه عن ابان بن عياش عن سليم بن قيس قال سمعت عليا ص يقول :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۴۷۳ از سلیم بن قیس، گوید: شنیدم علی (ع) می‏فرمود: مردی نزد او آمده بود و به او می‏گفت: کمتر چیزی که مرد با آن مؤمن است چیست؟ و کمتر چیزی که مرد با آن کافر است چیست؟ و یا کمتر چیزی که مرد با آن گمراه است؟ در پاسخش فرمود: پرسیدی پس جواب را بفهم، کمتر مقام ایمان است که کسی موفّق شود خدا تبارک و تعالی خود را بدو بشناساند و برای او اقرار به فرمانبری کند و پیغمبرش (ص) را به او بشناساند و طاعت او را هم بپذیرد و امام و حجت و شاهد خود را در روی زمین بدو بشناساند و به طاعت او هم اعتراف کند، من به او گفتم: یا امیر المؤمنین! و اگر چه همه چیز را جز آنچه وصف کردی نداند؟ فرمود: آری، هر گاه به وضعی باشد که چون فرمانی به او دهند ببرد و چون او را نهی کنند باز ایستد. و کمتر چیزی که بنده بدان کافر است این است که کسی پندارد آنچه را خدا از آن نهی کرده است مورد امر و دستور خدا است و آن را دین خود سازد و دنبال آن برود و پندارد که خدا را می‏پرستد و همانا که شیطان را می‏پرستد. و کمتر چیزی که بنده به واسطه آن کافر شود این است که حجّت خدا تبارک و تعالی و شاهد او را بر بنده‏هایش که خدا عز و جل امر به طاعت او کرده و ولایت او را فرض نموده است نشناسد، گفتم: یا امیر المؤمنین! آنها را برایم وصف کن، فرمود: آنهایند که خدا عز و جل آنان را به خود و پیغمبرش قرین ساخته و فرموده است (۹۵ سوره مائده): «أیا آنچنان کسانی که گرویدند اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید رسول خدا را و صاحب الأمر خود را» گفتم: یا امیر المؤمنین! خدا مرا قربانت کند، برای من توضیح بده، پس فرمود: همانا کسانند که پیغمبر (ص) در آخرین خطبه خود در روزی که خدا عز و جل جان او را گرفت فرمود: به راستی من در میان شما دو چیز به جا می‏گذارم که هرگز پس از من، گمراه نشوید تا بدانها چنگ زنید: کتاب خدا و عترت خودم که خاندان منند، زیرا خدای لطیف و نازک بین و آگاه به من سفارش کرده که آنها از هم جدا نشوند تا سر حوض بر من وارد شوند مانند این دو انگشت- و دو انگشت مسبحه خود را (از دو دست) با هم جمع کرد و نمی‏گویم مانند این دو- و انگشت مسبحه و میانه را (از یک دست) با هم جمع کرد تا یکی بر دیگری پیش باشد، باید بدانها متمسک باشید تا نلغزید و گمراه نشوید و از آنها جلو نروید تا گمراه شوید. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۴۱ سلیم بن قیس گوید: شنیدم علی علیه السّلام میفرمود:- (و این هنگامی بود) که مردی نزد آن‏ حضرت آمده بود و باو عرضکرد: کمتر چیزی که بنده بسبب آن مؤمن شود چیست؟ و کمتر چیزی که بنده بوسیله آن کافر گردد چیست؟ و کمتر چیزی که بنده با آن بنده با گمراه است چیست؟ حضرت باو فرمود: پرسیدی پس پاسخش را (دقت کن و) بفهم-. اما کمتر چیزی که بنده بدان مؤمن است آنست که خدای تبارک و تعالی خودش را بآن بنده بشناساند پس (آن بنده) بفرمانبرداری برای او اقرار کند، و (سپس) پیغمبرش (ص) را باو بشناساند پس بفرمانبرداری او نیز اقرار کند، و (هم چنین) امام و حجت خود را در زمین، و گواهش را بر خلق باو معرفی کند، و برای او هم بفرمانبرداری اعتراف کند، (سلیم گوید:) من عرضکردم: ای امیر مؤمنان و اگر چه همه چیز را بجز آنچه بیان فرمودی نداند؟ فرمود: آری در صورتی که هر گاه دستوری باو دهند اطاعت کند، و اگر نهیش کردند نکند. و کمتر چیزی که بنده بسبب آن کافر گردد آنست که کسی چیزی را که خدا از آن نهی کرده است پندارد که (جایز است) و خدا بآن دستور داده (یعنی بدعتی در دین گذارد)، و این معنی را دین خود کند و بآن بماند، و پندارد که خدای را که بآن کار (بپندار خودش) دستور داده پرستش کند، (در حالی که) جز این نیست که شیطان را پرستش کند. و کمتر چیزی که بنده بواسطه آن گمراه شود اینست که حجت خدای تعالی و گواهش را بر بندگانش نشناسد (یعنی) آن کس را که خدای عز و جل دستور بفرمانبرداریش داده، و ولایتش را فرض (و واجب) فرموده، (سلیم گوید:) من عرضکردم: ای امیر مؤمنان آنان (یعنی حجت و گواهان) را برایم توصیف کن، فرمود: آنها کسانی هستند که خدای عز و جل آنها را قرین خود و پیغمبرش ساخته و فرموده است: «ای آنان که ایمان آورده‏اید خدا و رسول و اولیاء امر خود را فرمانبرید» (سوره نساء آیه ۵۹) عرض‏ کردم: ای امیر مؤمنان خدا مرا بفدایت کند برایم واضح کن (و آشکارتر بیان فرما) فرمود: آنان که رسول خدا (ص) در آخرین خطبه‏اش روزی که خدای عز و جل قبض روحش فرمود (و او را بنزد خودش برد) فرمود: من همانا دو چیز در میان شما میگذارم که پس از من هرگز گمراه نشوید تا مادامی که بآن دو چنگ زنید: کتاب خدا، و عترتم که اهل بیت (و خاندان) منند زیرا خدای لطیف و آگاه بمن سفارش کرده که آن دو از هم جدا نشوند تا در کنار حوض بر من وارد شوند، مانند این دو (انگشت که با هم برابرند) و دو (انگشت سبابه خود را بهم چسباند و نمیگویم مانند این دو انگشت- و انگشت سبابه و وسطی را بهم چسباند. (یعنی با هم برابرند و این طور نیست) که یکی بر دیگری پیش باشد (و جلو افتد) پس بهر دوی اینها چنگ زنید تا نلغزید و گمراه نشوید، و برایشان جلو نیفتید که گمراه شوید. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۱۹۱ علی بن ابراهیم، از پدرش، از حمّاد بن عیسی، از ابراهیم بن عمر یمانی، از ابن اذینه، از ابان بن ابی عیّاش، از سلیم بن قیس روایت کرده است که گفت: شنیدم از علی علیه السلام که می‏فرمود، و حال آنکه مردی به خدمتش آمده و به آن حضرت عرض کرده بود که: چیست کمتر چیزی که بنده به واسطه آن مؤمن می‏باشد؟ و کمتر چیزی که بنده به آن کافر می‏باشد؟ و کمتر چیزی که بنده به آن گمراه می‏باشد؟ حضرت به آن مرد فرمود که: «سؤال کردی؟ پس جواب را بفهم. امّا کمتر چیزی که بنده به آن مؤمن می‏باشد، آن است که خدای- تبارک و تعالی-، خود را به او بشناساند. پس او از برای آن جناب، به طاعت اقرار کند، و پیغمبر صلی الله علیه و آله خود را به او بشناساند. پس او از برای آن حضرت، به طاعت اقرار کند، و به او بشناساند امام او را، و حجّت خود در زمین خود، و گواه خود بر خلق خود. پس از برای امام، به طاعت اقرار کند». عرض کردم که: یا امیرالمؤمنین! و هرچند که همه چیزها را نداند، مگر آنچه تو وصف و شرح فرمودی؟ فرمود: «آری، امّا به این شرط که چون مأمور شود، اطاعت کند، و چون نهی و ممنوع شود، باز ایستد. و کمتر چیزی که بنده به آن کافر می‏باشد، گمان کسی است که گمان می‏کند در باب چیزی که خدای عز و جل از آن نهی فرموده، که خدا به آن امر فرموده است، و آن را دینی برپا کند که بر آن دوستی ورزد، و گمان کند که می‏پرستد کسی را که به آن امر کرده، و جز این نیست که شیطان را پرستش می‏کند. و کمتر چیزی که بنده به آن گمراه می‏باشد، آن است که نشناسد حجّت خدای- تبارک و تعالی-، و گواه او را بر بندگانش، که خدای عز و جل به طاعتش امر فرموده، و دوستی او را واجب گردانیده است». عرض کردم که: یا امیرالمؤمنین! ایشان را از برای من وصف کن. و فرمود که: «ایشان، آنانند که خدای عز و جل ایشان را به خود و پیغمبر خود پیوسته، پس فرموده که: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» «۱»». عرض کردم که: یا امیرالمؤمنین! خدا مرا فدای تو گرداند! این مطلب را از برای من روشن ساز. فرمود که: «ایشان، آنانند که رسول خدا صلی الله علیه و آله در آخرین خطبه خویش، در روزی که خدای عز و جل روح مطهّرش را قبض فرمود، و او را به سوی خویش برد، فرمود که: به درستی که من دو امر را در میان شما وا گذاشتم، که هرگز بعد از من گمراه نشوید، مادامی که به آن دو امر چنگ در زنید، (یا اگر به آنها چنگ درزنید). و آنها، کتاب خدای عز و جل است، و عترت من، که اهل بیت منند؛ زیرا که خدای مهربانِ آگاه، __________________________________________________ (۱). نساء، ۵۹؛ ای مؤمنان، از خدا، پیامبرش و اختیاردارانتان پیروی کنید. به سوی من عهد فرمود و مرا خبردار نمود که، این دو، هرگز از هم جدا نمی‏شوند، تاآنکه بر لب حوض کوثر، بر من وارد شوند. (و به جهت اشعار به مقارنه ایشان، در میان دو انگشت سبّابه خویش جمع فرمود) و فرمود که: نمی‏گویم که مانند این دو- و در میان انگشت سبّابه و انگشت میان خود جمع فرمود-، که یکی از اینها بر دیگری پیشی گیرد. پس به این دو چنگ در زنید، تا نلغزید و گمراه نگردید، و بر ایشان پیشی مگیرید، که گمراه می‏شوید».