→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۵۷۷
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ مُحَاسَبَةِ الْعَمَل
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
محمد بن يحيي عن احمد بن محمد عن بعض اصحابه عن الحسن بن علي بن ابي عثمان عن واصل عن عبد الله بن سنان عن ابي عبد الله ع قال :
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى أَبِي ذَرٍّ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا لَنَا نَكْرَهُ اَلْمَوْتَ فَقَالَ لِأَنَّكُمْ عَمَرْتُمُ اَلدُّنْيَا وَ أَخْرَبْتُمُ اَلْآخِرَةَ فَتَكْرَهُونَ أَنْ تُنْقَلُوا مِنْ عُمْرَانٍ إِلَى خَرَابٍ فَقَالَ لَهُ فَكَيْفَ تَرَى قُدُومَنَا عَلَى اَللَّهِ فَقَالَ أَمَّا اَلْمُحْسِنُ مِنْكُمْ فَكَالْغَائِبِ يَقْدَمُ عَلَى أَهْلِهِ وَ أَمَّا اَلْمُسِيءُ مِنْكُمْ فَكَالْآبِقِ يَرِدُ عَلَى مَوْلاَهُ قَالَ فَكَيْفَ تَرَى حَالَنَا عِنْدَ اَللَّهِ قَالَ اِعْرِضُوا أَعْمَالَكُمْ عَلَى اَلْكِتَابِ إِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ إِنَّ اَلْأَبْرََارَ لَفِي نَعِيمٍ `وَ إِنَّ اَلْفُجََّارَ لَفِي جَحِيمٍ قَالَ فَقَالَ اَلرَّجُلُ فَأَيْنَ رَحْمَةُ اَللَّهِ قَالَ رَحْمَةُ اَللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ اَلْمُحْسِنِينَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ يَا أَبَا ذَرٍّ أَطْرِفْنِي بِشَيْءٍ مِنَ اَلْعِلْمِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ أَنَّ اَلْعِلْمَ كَثِيرٌ وَ لَكِنْ إِنْ قَدَرْتَ أَنْ لاَ تُسِيءَ إِلَى مَنْ تُحِبُّهُ فَافْعَلْ قَالَ فَقَالَ لَهُ اَلرَّجُلُ وَ هَلْ رَأَيْتَ أَحَداً يُسِيءُ إِلَى مَنْ يُحِبُّهُ فَقَالَ لَهُ نَعَمْ نَفْسُكَ أَحَبُّ اَلْأَنْفُسِ إِلَيْكَ فَإِذَا أَنْتَ عَصَيْتَ اَللَّهَ فَقَدْ أَسَأْتَ إِلَيْهَا
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۵۷۱
از عبد اللَّه بن سنان، از امام صادق (ع) فرمود: مردی نزد ابی ذر آمد و گفت: ای ابی ذر! چرا مرگ را ناخوش داریم؟ در پاسخ گفت: برای آنکه شماها دنیا را آباد کردید و دیگر سرای را ویران نمودید، و ناخوش دارید که از آبادانی به ویرانی بکوچید، از او پرسش شد که ورود ما را به درگاه خدا چگونه بینی؟ در پاسخ گفت: اما آنها که از شماها نیکوکارند چون مسافری باشد که به خاندان خود وارد شود و أما آنها که از شماها بد کردارند، چون بنده گریختهای باشد که او را نزد آقایش برگردانند، گفت: شما حال ما را نزد خدا چگونه بینی؟ در پاسخ گفت: کردار خود را بر قرآن عرضه کنید و با آن بسنجید، راستی خدا میفرماید (۱۴ سوره انفطار): «راستی نیک روان در نعمتند (۱۵) و راستی بدکاران در دوزخند» فرمود که: آن مرد گفت: پس رحمت خدا در کجا است؟ در پاسخ گفت: رحمت خدا نزدیک است به نیکوکاران- نیکروان. امام صادق (ع) فرمود: و مردی به ابی ذر (رضی الله عنه) نوشت: ای ابا ذر! چیزی از دانش به من شیرینی بده، در پاسخ او نوشت: راستی دانش بسیار است ولی اگر بتوانی به آنکه دوستش داری بدی نکنی، آن را بکن، فرمود: آن مرد به او گفت: آیا کسی را دیدی که به دوست خود بدی کند؟ فرمود: آری تو خود را از همه دوستتر داری و چون نافرمانی خدا کنی، هر آینه بدو بدی کردهای.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۱۹۷
حضرت صادق علیه السّلام فرمود: مردی پیش أبی ذر آمد و گفت: ای ابا ذر چگونه است که ما مرگ را بد (و ناخوش) داریم؟ گفت: زیرا شما دنیا را آباد کردهاید و آخرت را ویران ساختهاید و خوش ندارید که از (خانه) آبادان بمنزل ویران روید (آن مرد) از او پرسید: ورود ما را بر خداوند چگونه بینی؟ گفت: اما نیکوکاران شما مانند مسافری است که بخاندان خود وارد شود، و اما بدکرداران (و گنهکاران) شما چون بنده گریخته ایست که نزد آقایش بازگردانند، گفت: حال ما را نزد خداوند چگونه بینی؟ گفت: کردارتان را بر قرآن عرضه کنید (و بوسیله آن سنجش کنید) خداوند (در قرآن) فرماید: «همانا نیکان در نعمتها هستند، و همانا گنهکاران در دوزخند» (سوره انفطار آیه ۱۳- ۱۴) حضرت فرمود: پس آن مرد گفت: پس رحمت خدا کجاست؟ فرمود در رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است (یعنی باید مستحق رحمت باشد تا باو برسد).
و نیز امام صادق علیه السّلام فرمود: مردی بابی ذر نوشت: ای ابا ذر چیزی از علم بمن تحفه بده، در جوابش نوشت: همانا علم بسیار است ولی اگر بتوانی بآن که دوستش داری بدی نکنی، آن را بکن، آن مرد گفت: آیا تاکنون کسی را دیدهای که بآن که دوستش دارد بدی کند؟ گفت: آری تو خود را از همه کس بیشتر دوست داری، و چون نافرمانی خدا کنی بدای بدی کردهای.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۲۷۵
محمد بن یحیی، از احمد بن محمد، از بعضی از اصحاب خویش، از حسن بن علی بن ابی عثمان، از واصل، از عبد اللَّه بن سنان، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود: «مردی به نزد ابوذر- رحمة اللَّه علیه- آمد و گفت که: ای ابوذر! ما را چه میشود که مرگ را ناخوش داریم؟ ابوذر گفت: از برای آنکه شما دنیا را آبادان کردهاید، و آخرت را ویران ساختهاید پس ناخوش دارید که از آبادی به سوی ویرانه منتقل شوید؛ پس به ابوذر گفت که: آمدن و ورود ما را بر خدای عز و جل چگونه میبینی؟ ابوذر گفت: امّا نیکوکار، چون غائب و مسافری است که از سفر باز آید، و بر کسان خود وارد شود. و امّا بدکار، چون غلام گریخته است که بر آقای خود وارد گردد. آن مرد گفت که: حالِ ما را در نزد خدای- تعالی- چگونه میبینی؟ ابوذر گفت که: عملهای خود را بر کتاب خدا عرضه دارید. به درستی که خدای- تعالی- میفرماید که: «إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِی نَعِیمٍ* وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِی جَحِیمٍ»». «۱» حضرت فرمود که: «آن مرد گفت: پس رحمت خدا در کجا است؟ ابوذر گفت که: رحمت خدا نزدیک است بر نیکوکاران».
و حضرت صادق علیه السلام فرمود که: «مردی به سوی ابوذر رضی الله عنه نوشت که: ای ابوذر! چیزی از علم را به من عطا کن که طرفه و تازه باشد. ابوذر به سوی او نوشت که: علم بسیار است، ولیکن اگر توانی که بدی نکنی با کسی که او را دوست میداری، چنان کن؛ پس آن مرد به ابوذر گفت که: آیا کسی را دیدهای که با کسی که او را دوست میدارد، بد کند؟ ابوذر به او گفت: آری، نفس تو در نزد تو از همه نفسها دوستتر است. پس چون تو خدای- تعالی- را معصیت کنی، به حقیقت که با آن بد کردهای».
راویان