الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۱۸۵۱

علي بن محمد عن بعض اصحابه عن محمد بن سنان عن ابي سعيد المكاري عن ابي حمزه عن ابي جعفر ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۶, ۲۰۳ از ابی حمزه گوید: به امام باقر (ع) گفتم: چه معنی دارد قول خدا (۳۷ سوره نجم): «و ابراهیم که وفاداری کرده»، فرمود: کلماتی بوده که در تذکارش مبالغه و کوشش داشته است، گفتم: چیستند آنها؟ فرمود: هر گاه صبح می‏کرد سه بار می‏فرمود: صبح کردم و پروردگارم ستوده است، صبح کردم و چیزی را شریک او نمی‏دانم و بهمراهش معبودی نمی‏خوانم و در برابرش سرپرستی نمی‏گیرم، و چون شب می‏کرد آنها را سه بار می‏گفت. فرمود: برای همین خدا عز و جل در قرآنش نازل کرد: «و ابراهیم که وفاداری نمود»، گفتم: چه مقصود دارد از گفته خود در باره نوح (ع) (۳ سوره اسراء): «راستش این است که او بنده‏ای شکر گذار بود»؟ فرمود: کلماتی که در آنها کوشا بود و مبالغه می‏کرد. گفتم: آنها چیستند؟ فرمود: چون صبح می‏کرد می‏گفت: صبح کردم و تو را گواه می‏گیرم بدان چه در این صبح به من دادی از نعمت و عافیت در دین یا دنیا که همه از تو است، تنهائی، شریک نداری، از آن تو است سپاس بر این و از آن تو است شکر فراوان. شیوه‏اش بود که هر گاه صبح می‏کرد سه بار آن را می‏گفت، و هر گاه شب می‏کرد سه بار آن را می‏گفت. گفتم: چه قصد کرده خدا به گفته خود در باره یحیی‏ (۱۲ سوره مریم): «و مهر و رحمت از نزد ما و پاکیزه کردن»، فرمود: مهر از طرف خدا بود، گوید: گفتم: تا کجا مورد مهر خدا شد؟ فرمود: بجائی که همیشه هر گاه می‏گفت: یا رب، خدا عز و جل می‏فرمود: لبیک یا یحیی‏. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۳۰۹ ابو حمزه گوید: بحضرت باقر علیه السلام عرضکردم: خدای تعالی از این گفتار چه مقصودی دارد (که فرماید): «و ابراهیم که وفا کرده است» (سوره نجم آیه ۳۷) فرمود: (مقصودش) کلماتی بوده که ابراهیم در (گفتن) آنها مبالغه میکرده (و بسیار میگفته) عرضکردم: آنها چیست؟ فرمود: هر گاه صبح میکرد سه بار میگفت: «اصبحت و ربی محمود، اصبحت لا اشرک باللَّه شیئا و لا أدعو معه الها، و لا اتخذ من دونه اولیا» و چون شام میکرد سه بار میگفت. فرمود: پس خدای عز و جل در قرآنش این آیه را نازل فرمود: «و ابراهیم که وفاداری کرد» عرض کردم: در باره حضرت نوح چه قصد کرده که فرموده: «همانا بود او بنده سپاسگزار» (سوره اسراء آیه ۳) فرمود: کلماتی بود که (نوح) در گفتن آنها مبالغه میکرد، عرضکردم: آنها چه بود؟ فرمود: چون صبح میکرد میگفت: «اصبحت اشهدک ما أصبحت بی من نعمة او عافیة فی دین او دنیا فإنها منک وحدک لا شریک لک، فلک الحمد علی ذلک، و لک الشکر کثیرا» که هر گاه صبح میکرد سه بار آن را میگفت، و چون شام میکرد سه بار میگفت، عرضکردم: از اینکه در باره یحیی فرماید: «و مهربانیی از نزد ما و پاکی» (سوره مریم آیه ۱۲) چه قصد کرده؟ فرمود: مهرورزی خداوند است، گوید: عرضکردم: تا چه حد مهر خداوند بر او بود؟ فرمود: تا بجائی که هر گاه میگفت: پروردگارا، خدای عز و جل میفرمود: بله ای یحیی. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۴۴۷ علی بن محمد، از بعضی از اصحاب خویش، از محمد بن سنان، از ابوسعید مکاری، از ابوحمزه، از امام محمد باقر علیه السلام روایت کرده است که گفت: به آن حضرت عرض کردم که: خدا به قول خود در شأن ابراهیم: «وَإِبْراهِیمَ الَّذِی وَفّی‏» «۱»، چه قصد فرموده؟ فرمود: «سخنانی چند که ابراهیم در آنها مبالغه فرمود». عرض کردم که: آنها چیست؟ فرمود که: «چون صبح می‏کرد، سه مرتبه می‏گفت که: أَصْبَحْتُ وَرَبِّی مَحْمُودٌ، أَصْبَحْتُ لَاأُشْرِکُ بِاللَّهِ شَیْئاً، وَلَا أَدْعُو مَعَهُ إِلَهاً، وَلَا أَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ وَلِیّاً؛ «صبح کرده‏ام و پروردگارم ستوده است. صبح کرده‏ام که شریک نمی‏سازم به خدا چیزی را، و نمی‏خوانم با خدا خدایی را، و فرا نمی‏گیرم از غیر او دوستی را»، و چون شام می‏کرد، سه مرتبه این را می‏گفت». حضرت فرمود: «پس خدای- تعالی- در کتاب خویش فرو فرستاد که: «وَإِبْراهِیمَ الَّذِی وَفّی‏»؛ یعنی: و آیا خبر داده نشد به آن‏چه در صحف ابراهیم است، که مبالغه نمود در وفا کردن به آن‏چه خدای سبحانه به او عهد فرموده بود از اوامر و حقوق». عرض کردم: پس به قول خود در شأن نوح: «إِنَّهُ کانَ عَبْداً شَکُوراً»؛ یعنی: «به درستی که او بود بنده‏ای سپاس‏کار». چه قصد فرموده؟ فرمود: «سخنانی چند که در آنها مبالغه فرمود». عرض کردم که: آنها چیست؟ فرمود که: «چون صبح می‏کرد، می‏گفت: أَصْبَحْتُ أُشْهِدُکَ … وَلَکَ الشُّکْرُ کَثِیراً؛ «صبح کرده‏ام که گواه می‏گیرم تو را، که آن‏چه صبح کرده است با من از نعمت عافیت در دین یا دنیا. پس به درستی که آن از تو است، در حالی که تنهایی، نیست شریکی از برای تو. پس تو را است ستایش بر این، و از برای تو است شکر بسیار»، چون صبح می‏کرد، سه مرتبه این را می‏گفت و چون شام می‏کرد، نیز سه مرتبه». عرض کردم: پس چه قصد فرموده به قول خود در شأن یحیی: «وَحَناناً مِنْ لَدُنَّا وَزَکوةً» «۲»؛ یعنی: «و دادیم به یحیی رحمت و عطوفت را از نزد خود، و طهارت و عمل‏ پاکیزه، و بود پرهیزگار». حضرت فرمود: «مهربانی خدا». راوی گفت: عرض کردم که: مهربانی خدا بر او به چه مرتبه رسیده بود؟ فرمود که: «چون می‏گفت: ای پروردگار من! خدای- تعالی- در جوابش می‏فرمود که: لبّیک، ای یحیی». (۱). نجم، ۳۷. (۲). مریم، ۱۳.