الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۲

محمد بن يحيي عن محمد بن الحسن عن النضر بن شعيب عن عبد الغفار الجازي عن ابي عبد الله ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۵ از امام صادق (ع) که فرمود: به راستی خدای عز و جل مؤمن را از سرشت بهشتی آفریده و کافر را از سرشت دوزخی و فرمود: چون خدا عز و جل خیر بنده‏ای را خواهد جان و تنش را پاک کند و خیری را نشنود جز آنکه آن را بداند و بفهمد و هیچ بدی و زشتی را نشنود جز آنکه آن را بد دارد، گوید: شنیدم که آن حضرت می‏فرمود: سرشت بر سه گونه باشد: ۱- سرشت انبیاء: مؤمن هم از همان سرشت باشد جز آنکه پیغمبران از برگزیده آنند و در آن اصل باشند و برتری دارند و مؤمنان فرع آنند از سرشتی بایست آن، از این رو خدا عز و جل میان پیمبران و پیروانشان جدائی نیندازد و فرمود: ۲- سرشت ناصبی است که از سیاه سیاه‏چال بد بوئی است.۳- مستضعفان که از سرشت خاک معمولی باشند مؤمن از ایمان خود بر نگردد و ناصبی از بد کیشی خود و مستضعفان وابسته خواست خدایند. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳ امام صادق علیه السلام فرمود: همانا خدای عز و جل مؤمن را از طینت بهشتی آفرید و کافر را از طینت دوزخی. و فرمود: چون خدای عز و جل نسبت به بنده‏ئی خیری خواهد، روح و پیکرش را پاک سازد (هدایت و الطافش را شامل حال او نماید)، از این رو هر خیری شنود، آن را بشناسد و بفهمد و هر بد و زشتی شنود، آن را زشت بیند. و شنیدم که میفرمود: طینتها بر سه گونه‏اند: (۱) طینت پیغمبران، و مؤمن هم از این طینت است، جز اینکه پیغمبران از خالص و برگزیده آن طینتند و ایشان اصل باشند و فضیلتشان بجای خود محفوظ است، و مؤمنین فرع باشند و از گل ثابت و چسبیده (گویا اشاره دارد که طینت مؤمن بطینت پیغمبران چسبیده است، اگر چه از فضاله آن طینت است) از این رو خدای عز و جل میان پیغمبران و پیروانشان جدائی نیندازد. (۲) طینت ناصبی که از گل سیاه بدبو است. (۳) طینت مستضعفین که از خاک است (یعنی قابلیت پذیرش اشکال مختلف را دارد و گل نیست تا مانند مؤمن و کافر بطرفی چسبندگی داشته باشد. مؤمن از ایمانش دگرگون نشود و ناصبی از دشمنی خود و امر مستضعفین مربوط بخواست خداست (که بجانب ایمان یا کفر گرایند). محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۹ محمد بن یحیی، از محمد بن حسن، از نضر بن شعیب، از عبدالغفّار جازی، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود: «خدای عز و جل مؤمن را از گِلِ بهشت آفرید و کافر را از گِلِ دوزخ آفرید». و فرمود که: «چون خدای عز و جل خیر و خوبی را نسبت به بنده‏ای اراده فرماید، روح و تن او را خوش و پاکیزه گرداند؛ پس هیچ چیز را نشنود از آنچه خوب باشد، مگر آنکه آن را بشناسد و بپسندد، و چیزی را نشنود از آنچه ناخوش باشد، مگر آنکه آن را نشناسد و نپسندد». راوی می‏گوید: و شنیدم از آن حضرت که می فرمود: «سرشت‏ها سه قسم است. سرشت پیغمبران، و مؤمن از این سرشت خلق شده است، مگر آنکه پیغمبران از خالص و برگزیده آن سرشت خلق شده‏اند، و ایشان در این باب اصل‏اند، و از برای ایشان افزونی و زیادتی است که بر غیر خود دارند، و مؤمنان فرع‏اند، و خلق شده‏اند از گل چسبنده سخت. و چنان که در اصل خلقت با هم بوده‏اند و در میانه ایشان جدایی نبوده است، همچنین خدای عز و جل در میان ایشان و شیعیان ایشان جدایی نمی‏اندازد». و فرمود: «طینتِ ناصبی از [گل و] لای سیاه گندیده است. و امّا مستضعفان که عقل پابرجایی ندارند و عداوت با اهل حق در ایشان نیست، خدا ایشان را از خاک آفریده، نه گل که مخلوط بوده باشد از خاک و آب شیرین خوش‏گوار یا تلخ متعفّن. و هیچ مؤمنی از ایمان خود برنمی‏گردد و بیرون نمی‏رود، و هیچ ناصبی از نصب و عداوت خویش دست برنمی‏دارد. و خدا را در باب ایشان خواست و مشیّت است، که آنچه خواهد، با ایشان می‏کند».