حدیث در کتاب الکافي جلد ۲ کِتَابُ الْعِشْرَة بَابُ مَنْ تُکْرَهُ مُجَالَسَتُهُ وَ مُرَافَقَتُهُ
کتاب العشرة
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن بعض اصحابه عن ابراهيم بن ابي البلاد عمن ذكره قال قال لقمان ع لابنه :
يَا بُنَيَّ لاَ تَقْتَرِبْ فَتَكُونَ أَبْعَدَ لَكَ وَ لاَ تَبْعُدْ فَتُهَانَ كُلُّ دَابَّةٍ تُحِبُّ مِثْلَهَا وَ إِنَّ اِبْنَ آدَمَ يُحِبُّ مِثْلَهُ وَ لاَ تَنْشُرْ بَزَّكَ إِلاَّ عِنْدَ بَاغِيهِ كَمَا لَيْسَ بَيْنَ اَلذِّئْبِ وَ اَلْكَبْشِ خُلَّةٌ كَذَلِكَ لَيْسَ بَيْنَ اَلْبَارِّ وَ اَلْفَاجِرِ خُلَّةٌ مَنْ يَقْتَرِبْ مِنَ اَلزِّفْتِ يَعْلَقْ بِهِ بَعْضُهُ كَذَلِكَ مَنْ يُشَارِكِ اَلْفَاجِرَ يَتَعَلَّمْ مِنْ طُرُقِهِ مَنْ يُحِبَّ اَلْمِرَاءَ يُشْتَمْ وَ مَنْ يَدْخُلْ مَدَاخِلَ اَلسُّوءِ يُتَّهَمْ وَ مَنْ يُقَارِنْ قَرِينَ اَلسَّوْءِ لاَ يَسْلَمْ وَ مَنْ لاَ يَمْلِكْ لِسَانَهُ يَنْدَمْ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۶, ۵۰۱
لقمان به پسرش گفت: پسر جانم! پر نزدیک مشو تا تو را دور کند و پر دوری مکن تا خوار و بیمقدار شوی، هر جاندار همانند خود را دوست دارد و راستی که آدمیزاده مانند خود را دوست دارد، کالای خود را پهن مکن مگر در برابر خریدارش و جویایش، چنانچه میان گرگ و گوسفند دوستی نباشد، همچنان میان خوش کردار و بدکردار دوستی نیفتد، هر که به قیر نزدیک شود، قیر به او میچسبد، همچنین هر کس به بدکار شریک شود، از روشهای او بیاموزد، هر که ستیزهجو است، دشنام خورد و هر که به محلهای بدی رود، متهم گردد، و هر که با همنشین بد جفت شود، سالم نماند، و هر که زبان خود را نگه ندارد، پشیمان گردد.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۴۵۶
از لقمان حدیث شد که به پسرش گفت: ای پسر جانم زیاد با مردم نزدیک مشو که موجب دوریت از دلهای آنها شوی (یعنی چون زیاد رفت و آمد با مردم کردی موجب ملال و خستگی آنها شود و در نتیجه مورد بیمهری آنان واقع شوی) و یکسره از آنان دوری مکن که (اعتنایت نکنند و) خوار و بیمقدار شوی، هر جانداری همانند خود را دوست دارد و آدمیزاد هم بمانند خود دوستی ورزد، کالای خود را جز در نزد خریدار و جویایش پهن مکن، و چنانچه میان گرگ و گوسفند دوستی نباشد هم چنین میان نیکوکار و بدکار دوستی نباشد، و هر که بقیر نزدیک شود پارهای از آن باو بچسبد هم چنین هر کس با تبهکار در زندگی شریک شود از روشهای او بیاموزد، و هر که جدال و ستیزهجوئی را دوست دارد دشنام خورد، و هر که بجاهای بد رود متهم گردد، و کسی که با رفیق بد همنشین شود در امان نباشد، و هر که زبان خود را نگه ندارد پشیمان گردد.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۷۰۷
علی بن ابراهیم روایت کرده، از پدرش، از بعضی از اصحابش، از ابراهیم بن ابی البلاد، از آنکه او را ذکر کرده و آن را مرفوع ساخته، گفت که: لقمان علیه السلام به پسرش گفت که: «ای فرزند دلبند من! نزدیک مشو، که همین نزدیکی، بیشتر باعث دوری تو باشد، و دوری مکن، که خواری یابی «۱»، هر جنبندهای مانند خود را دوست میدارد «۲»، و به درستی که فرزند آدم مثل خود را دوست میدارد. و جامه خود را باز مگشا، مگر در نزد طالب و جوینده آن. چنان که در میانه گرگ و گوسفند دوستی نیست، همچنین در میان نیکوکار و نابکار دوستی نیست. هر که به زِفت «۳» نزدیک شود، پارهای از آن به او میآویزد [و آلوده شود]. همچنین هر که با نابکار مشارکت میکند، چیزی از طریقها و روشهای او را میآموزد، و هر که ستیزه و جدال را دوست دارد، دشنام داده خواهد شد، و هر که در مدخلهای بد داخل شود، متّهم میشود، و هر که با همنشین بد همنشینی کند، سالم و بیآفت نباشد، و هر که مالک زبانش نباشد و اختیار آن را نداشته باشد، پشیمان میشود». __________________________________________________
(۱). و مراد این است که، در باب نزدیکی و اظهار خصوصیّت و دوری با مردم، میانهرو باش. و بعضی گفتهاند که: شاید معنی آن، این باشد که، به نابکار نزدیک مشو، که همین نزدیکی، بیشتر تو را از خوبی دور میگرداند، و از خوبی دور مشو، که در دنیا و آخرت خوار و رسوا شوید. و اوّل، به حسب عبارت و ظاهر کلام، اظهر است، و اگرچه دویم، به حسب باب، مناسبت و وجهی دارد. (مترجم)
(۲). چنان که شاعر گفته که:
کبوتر با کبوتر، باز با باز کند همجنس با همجنس پرواز (مترجم)
(۳). و زفت- به کسر زای هوّز-، چیزی [چسبنده] است مانند قیر، که در زمین پیدا شود، و از درخت نیز پیدامیشود. (مترجم)