حدیث در کتاب الکافي جلد ۲ کِتَابُ الْعِشْرَة بَابُ حَقِّ الْجِوَارِ
کتاب العشرة · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير و محمد بن يحيي عن الحسين بن اسحاق عن علي بن مهزيار عن علي بن فضال عن فضاله بن ايوب جميعا عن معاويه بن عمار عن عمرو بن عكرمه قال :
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۶, ۵۷۳
از عمرو بن مکرمه، گوید: نزد امام صادق (ع) رفتم و به آن حضرت گفتم: مرا همسایهای است که آزارم میکند؟ فرمود: تو
به او مهربانی کن، گفتم: خدایش مهر نکند، آن حضرت از من روی برگردانید، گوید: من نخواستم آن همسایه را رها کنم، گفتم: او با من چنین و چنان میکند و مرا آزار میدهد، فرمود: به نظر تو اگر با او یکروئی کنی، از او انتقام میکشی؟ گفتم: آری، من بر او میچربم، فرمود: این همسایه تو از آنها است که حسد برند بر مردم در آنچه خدا از فضل خود به آنها داده است و هر گاه نعمتی برای کسی بیند و خاندان داشته باشد به خاندانش تعرض و آزار میکند و اگر خاندانی ندارد، به خدمتکارش میپیچید، و اگر خادم هم ندارد شبها بیدار میماند و روزها را در خشم میگذراند. رسول خدا (ص) بود که شخصی از انصار نزد او آمد و گفت: در بنی فلان، خانهای خریدم و نزدیکترین همسایهام کسی است که امید به خیرش ندارم و از شرّش آسودگی نیارم، فرمود رسول خدا (ص) به علی (ع) و سلمان و ابا ذرّ- و دیگری را فراموشم کردم و گمانم مقداد باشد- فرمان داد تا در مسجد با بلندترین آواز خود جار کشند که: هر که همسایهاش از آزار او آسوده نباشد، ایمان ندارد و سه بار این جار را زدند، سپس آن حضرت با دست خود به هر چهل باب خانه که برابرش بودند و در پشت سرش بودند و در سمت راستش بودند و در سمت چپش بودند اشاره کرد (یعنی تا چهل خانه از هر سوی همسایه به حساب است و باید حق آنها را رعایت کرد).
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۴, ۴۸۹
عمرو بن عکرمه گوید: وارد شدم بر حضرت صادق علیه السلام و بآن حضرت عرضکردم:
همسایهای دارم که مرا بیازارد؟ فرمود: تو با او خوشرفتاری کن، من گفتم: خدایش رحم نکند! پس آن حضرت روی از من بگردانید، گوید: من نخواستم با آن وضع از حضرت جدا شوم از این رو عرضکردم:
با من چنین و چنان میکند و مرا آزار میدهد! فرمود: گمان میکنی که اگر با او آشکارا دشمنی کنی (و تو نیز مانند او در صدد آزارش برآئی) میتوانی از او انتقام بکشی؛ (و شر او را از خود دور کنی؟
و محتمل است مقصود این باشد: که اگر آشکارا با او دشمنی کنی آیا در مقام مخاصمه میتوانی ستم و آزار او را بر خودت ثابت کنی بطوری که از تو بپذیرد؟) عرضکردم: آری من بر او میچربم، فرمود:
این همسایه تو از کسانی است که بمردم رشک برد از آنچه خداوند بآنها داده و تفضل کرده، پس چون نعمتی برای کسی دید، اگر اهل و عیالی داشته باشد بآنها تعرض کند و (از ناراحتی که ناشی از حسدی است که در درون اوست) آنها را بیازارد، و اگر خاندانی ندارد (که آنها را آزار کند) بخدمتکارش میپیچد، و اگر خدمتکار نداشته باشد شبها را به بیداری بسر برد و روزها را بخشم بگذراند، همانا مردی از انصار خدمت رسول خدا (ص) آمده عرضکرد: من خانهای در فلان قبیله خریداری کردهام، و نزدیکترین همسایه من در آن خانه کسی است که خیری از او بمن نرسد و از شرش آسوده نیستم؟ پس رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله بعلی علیه السلام و بسلمان و ابا ذر- (راوی گوید:) دیگری را هم فرمود که من فراموش کردم و گمان دارم که مقداد بود- دستور داد که با بلندترین آوازشان در مسجد فریاد زنند که:
هر که همسایهاش از آزار او آسوده نباشد ایمان ندارد، پس آنها سه بار آن را گفتند، سپس با دست اشاره کرد که تا چهل خانه است از برابر و پشت سر و طرف راست و سمت چپ (یعنی تا چهل خانه از چهار طرف همسایه هستند).
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۴, ۷۶۳
علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عمیر و محمد بن یحیی، از حسین بن اسحاق، از علی بن مهزیار، از علی بن فضّال، از فضالة بن ایّوب، هر دو، از معاویة بن عمّار، از عمرو بن عکرمه روایت کردهاند که گفت: بر امام جعفر صادق علیه السلام داخل شدم و به آن حضرت عرض کردم که: همسایهای دارم که مرا میرنجاند. فرمود: «ببخش او را» گفتم: خدا او را نبخشد. پس حضرت روی خود را از من گردانید، و ناخوش داشتم که او را وا گذارم. عرض کردم که: با من چنین و چنین میکند و بدرفتاری میکند و مرا میرنجاند. فرمود: «مرا خبر ده که اگر با او جنگ و دشمنی را آشکار نمایی، دادِ خود را از او میستانی؟» عرض کردم: بلکه بر او افزون آیم. فرمود: «به درستی که اینک، از جمله آنها است که حسد میبرند بر مردمان، بر آنچه خدا به ایشان داده از فضل خود. پس چون نعمتی را بر کسی ببیند، و آن کس را کسانی باشد، زحمت و حسد خود را بر ایشان قرار دهد، و اگر او را اهلی نباشد، آن را بر خادمش قرار دهد؛ پس اگر او را خادمی نباشد، شبش را بیدار کند و روزش را به خشم آورد (یعنی در تمام شب بیدارخوابی کشد و در همه روز خشمناک باشد). به درستی که مردی از انصار به خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد که: من خانهای را خریدهام در محلّه بنیفلان. و به درستی که نزدیکترین همسایگان من نسبت به من از روی همسایگی، کسی است که خوبیش را امید ندارم و بدیش را ایمن نیستم». حضرت فرمود: «پس رسول خدا صلی الله علیه و آله، علی علیه السلام و سلمان و ابوذر را فرمان داد، و دیگری را نیز که او را فراموش کردهام و او را مقداد گمان دارم، که به بلندترین آوازهای خویش در مسجد ندا در دهند به اینکه، هیچ ایمان نیست از برای کسی که همسایهاش را از بدیهایش ایمن نسازد. پس ایشان، سه مرتبه به این، ندا در دادند. بعد از آن، به دست خویش اشاره فرمود به سوی هر چهل خانه در پیش رو و از پشت سر و از طرف راست و از جانب چپش».