→

الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۴۱۲

حدیث حضرت محمد (ص) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر‏‏ بَابُ التَّوَاضُع‏

کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله

سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن هارون بن مسلم عن مسعده بن صدقه عن ابي عبد الله ع قال :

أَرْسَلَ‏ اَلنَّجَاشِيُ‏ إِلَى‏ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ‏ وَ أَصْحَابِهِ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ وَ هُوَ فِي بَيْتٍ لَهُ جَالِسٌ عَلَى اَلتُّرَابِ وَ عَلَيْهِ خُلْقَانُ اَلثِّيَابِ‏ قَالَ فَقَالَ‏ جَعْفَرٌ ع‏ فَأَشْفَقْنَا مِنْهُ‏ حِينَ رَأَيْنَاهُ عَلَى تِلْكَ اَلْحَالِ فَلَمَّا رَأَى مَا بِنَا وَ تَغَيُّرَ وُجُوهِنَا قَالَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي نَصَرَ مُحَمَّداً وَ أَقَرَّ عَيْنَهُ أَ لاَ أُبَشِّرُكُمْ فَقُلْتُ بَلَى أَيُّهَا اَلْمَلِكُ فَقَالَ إِنَّهُ جَاءَنِي اَلسَّاعَةَ مِنْ نَحْوِ أَرْضِكُمْ عَيْنٌ‏ مِنْ عُيُونِي‏ هُنَاكَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ نَصَرَ نَبِيَّهُ‏ مُحَمَّداً ص‏ وَ أَهْلَكَ عَدُوَّهُ‏ وَ أُسِرَ فُلاَنٌ وَ فُلاَنٌ وَ فُلاَنٌ اِلْتَقَوْا بِوَادٍ يُقَالُ لَهُ بَدْرٌ كَثِيرِ اَلْأَرَاكِ‏ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ حَيْثُ‏ كُنْتُ أَرْعَى لِسَيِّدِي هُنَاكَ‏ وَ هُوَ رَجُلٌ مِنْ‏ بَنِي ضَمْرَةَ فَقَالَ لَهُ‏ جَعْفَرٌ أَيُّهَا اَلْمَلِكُ فَمَا لِي أَرَاكَ جَالِساً عَلَى اَلتُّرَابِ وَ عَلَيْكَ هَذِهِ اَلْخُلْقَانُ فَقَالَ لَهُ يَا جَعْفَرُ إِنَّا نَجِدُ فِيمَا أَنْزَلَ اَللَّهُ عَلَى‏ عِيسَى ع‏ أَنَّ مِنْ حَقِّ اَللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ أَنْ يُحْدِثُوا لَهُ تَوَاضُعاً عِنْدَ مَا يُحْدِثُ لَهُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَلَمَّا أَحْدَثَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِي نِعْمَةً بِمُحَمَّدٍ ص‏ أَحْدَثْتُ لِلَّهِ هَذَا اَلتَّوَاضُعَ فَلَمَّا بَلَغَ‏ اَلنَّبِيَّ ص‏ قَالَ لِأَصْحَابِهِ إِنَّ اَلصَّدَقَةَ تَزِيدُ صَاحِبَهَا كَثْرَةً فَتَصَدَّقُوا يَرْحَمْكُمُ اَللَّهُ وَ إِنَّ اَلتَّوَاضُعَ‏ يَزِيدُ صَاحِبَهُ رِفْعَةً فَتَوَاضَعُوا يَرْفَعْكُمُ اَللَّهُ وَ إِنَّ اَلْعَفْوَ يَزِيدُ صَاحِبَهُ عِزّاً فَاعْفُوا يُعِزَّكُمُ اَللَّهُ‏

ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۳۶۵ از امام صادق (ع) فرمود: نجاشی (پادشاه حبشه) فرستاد نزد جعفر بن ابی طالب و یارانش (که از فشار کفار قریش به حبشه گریخته بودند) و آنها را خواست و بر نجاشی وارد شدند و او در خانه‏اش روی خاک نشسته بود و جامه‏های کهنه‏ای در بر داشت فرمود: جعفر گفته: چون او را با این حال دیدیم از او نگران شدیم (که مبادا بر ما خشم کرده و خود را به این وضع در آورده باشد) چون هراس ما و چهره رنگ پریده ما را دید گفت: سپاس خدائی را سزا است که محمد را یاری کرد و چشمش را روشن ساخت، آیا به شما یک مژده‏ای ندهم؟ گفتم: پادشاها چرا، گفت: اکنون یکی از دیده‏بان‏های من از سرزمین شما آمد و به من گزارش داد که خدا عز و جل محمد را یاری کرده و دشمن او را نابود ساخته و فلان و فلان و فلان در هنگام برخورد با مسلمانان در دره به نام (بدر) اسیر شدند، آن درّه درخت اراک فراوان دارد و گویا هم اکنون من بدو نگاه می‏کنم، چون در آنجا برای آقای خودم که‏ از بنی ضمره بود چوپانی می‏کردم، جعفر در پاسخ او گفت: پادشاها پس چرا می‏نگرم که بر خاک نشسته و جامه کهنه در بر کرده‏ای (یعنی این مژده مایه شادی و جشن و شادمانی و زیور است). ای جعفر، ما در آنچه خدا به عیسی (ع) فرو فرستاده دریافتیم که از حق خدا بر بنده‏ها این است که فروتنی پدید آرند هنگامی که خدا نعمتی برای آنها پدید آرد، چون خدا عز و جل به وسیله محمد (ص) نعمتی برایم پدید آورده، من این تواضع و فروتنی را پدیدار کردم برای خدا، چون به پیغمبر رسید به یارانش فرمود: به راستی صدقه مایه فزونی است برای صدقه‏دِه، صدقه بدهید خدایتان رحمت کناد، و به راستی تواضع و فروتنی مایه بلندی مقام است، تواضع کنید خدایتان بلند کند و به راستی گذشت برای صاحبش سبب عزت است، درگذرید خدایتان عزیز دارد. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۱۸۴ امام صادق علیه السلام فرمود: نجاشی دنبال جعفر بن ابی طالب و اصحابش فرستاد. آنها وارد شدند. نجاشی در اتاقی روی خاک نشسته و جامه‏های کهنه پوشیده بود، جعفر گوید: چون او را بدان حال دیدیم از او بترسیدیم (که مبادا دیوانه شده باشد) چون وضع و پریدگی چهره ما را دید، گفت: سپاس خدائی را که محمد را یاری کرد و چشمش را روشن نمود. شما را مژده ندهم؟ گفتم: پادشاها چرا، گفت: اکنون یکی از کار آگاههای من از سرزمین شما آمد و بمن گزارش داد که خدای عز و جل‏ پیغمبرش محمد صلی اللَّه علیه و آله را یاری فرمود و دشمنش را هلاک کرد و فلانی و فلانی و فلانی اسیر شدند در یک وادی بنام بدر که درخت اراک بسیار دارد. پیغمبر صلی اللَّه علیه و آله با دشمنش برابر شدند، و گویا هم اکنون آن را میبینم، همان جائی را که برای آقایم که مردی از بنی ضمره بود چوپانی میکردم. جعفر گفت: پادشاها! چرا روی خاک نشسته و جامه‏های کهنه پوشیده‏ئی؟. گفت: ای جعفر! ما در آنچه خدا بر عیسی علیه السلام نازل کرده این دستور را می‏بینیم که: حق خدا بر بندگانش اینست که: چون نعمتی بآنها روی آورد، برای خدا تواضع کنند. و چون خدای عز و جل بوسیله محمد صلی اللَّه علیه و آله نعمتی بمن داد، من این تواضع را برای خدا کردم. چون این گزارش بپیغمبر صلی اللَّه علیه و آله رسید، باصحابش فرمود: همانا صدقه بصاحبش افزونی بخشد، پس صدقه دهید- خدا شما را رحمت کند- و همانا تواضع موجب زیادی رفعت صاحبش شود، پس تواضع کنید تا خدا شما را رفعت دهد، و همانا گذشت عزت صاحبش را زیاد کند، پس درگذرید تا خدا عزیزتان کند. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۳۱۷ علی بن ابراهیم، از پدرش، از هارون بن مسلم، از مسعدة بن صدقه، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود: «نجاشی (یعنی پادشاه حبشه که اصحمه نام داشت) به سوی جعفر بن ابی‏طالب و رفقای او که در حبشه بودند فرستاد و ایشان را طلبید؛ پس بر او داخل شدند و دیدند که در حجره‏ای از حجره‏های خویش بر روی خاک نشسته و جامه‏های کهنه پوشیده است». حضرت فرمود که: «جعفر علیه السلام گفت که: ما از نجاشی ترسیدیم، در هنگامی که او را بر این حالت دیدیم؛ پس چون دید که به ما چه رسید و روی‏های ما متغیّر گردید و رنگ‏های ما زرد شد، گفت: ستایش از برای خدایی که محمد را یاری کرد و چشم او را روشن گردانید. آیا نمی خواهید که شما را مژده دهم؟ من گفتم: بلی، ای پادشاه! ما را مژده ده. نجاشی گفت که: در این ساعت جاسوسی از جاسوس‏های من، از جانب زمین شما که در آنجا می‏بود به نزد من آمد و مرا خبر داد که خدای عز و جل پیغمبر خود، محمد صلی الله علیه و آله، را یاری نمود، و دشمنان او را هلاک گردانید، و فلان و فلان اسیر و دستگیر شدند، و در وادی‏ای به هم رسیدند که آن را بدر می‏گویند و اراک «۱» بسیاری در آن جاست. نجاشی گفت: به خدا سوگند که گویا من به آن موضع نظر می‏کنم و الحال آن را می‏بینم؛ زیرا که من در آنجا از برای سیّد خود شبانی می‏کردم و گوسفند می‏چرانیدم. و سیّد من مردی از __________________________________________________ (۱). و اراک- به فتح همزه درختی است که از چوب آن سواک گیرند. و بعضی گفته‏اند: درخت شور و تلخ است. بنی ضمره بود.جعفر با نجاشی گفت که: ای پادشاه! پس مرا چه می‏شود که تو را می‏بینم که بر روی خاک نشسته‏ای و این جامه‏های کهنه را پوشیده‏ای؟ گفت: ای جعفر! به درستی که ما در آن‏چه خدا بر حضرت عیسی علیه السلام فرو فرستاده می‏یابیم که: از جمله حقِّ خدا بر بندگان خویش آن است که در نزد نعمتی که از برای ایشان تازه پدید می‏آورد، از برای آن جناب فروتنی را اظهار کنند. و چون خدای عز و جل از برای من این نعمت را به محمد صلی الله علیه و آله احداث فرمود، این تواضع را از برای خدا احداث نمودم؛ پس در هنگامی که این خبر به حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله رسید، به اصحاب خویش فرمود: به درستی که صدقه مال صاحب خود را می‏افزاید و بیش از پیش می‏کند؛ پس تصدّق کنید تا خدا شما را رحم کند. و به درستی که تواضع، رفعتِ صاحبش را زیاد می‏گرداند؛ پس تواضع کنید تا خدا شما را بلند گرداند. و عفو، عزّتِ صاحب خود را زیاد می‏سازد؛ پس عفو کنید تا خدا شما را عزیز سازد».

راویان