الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۴۵

علي بن ابراهيم عن ابيه و عبد الله بن الصلت جميعا عن حماد بن عيسي عن حريز بن عبد الله عن زراره عن ابي جعفر ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۶۵ زراره از امام باقر (ع) که فرمود: اسلام بر پنج چیز سازمان شده، بر نماز و زکاة و حج و روزه و ولایت. زراره گوید: گفتم: کدام اینها برتر است؟ فرمود: ولایت برتر است، زیرا کلید همه است، و والی، رهبر بدانها است، گفتم: سپس کدامشان برتری دارد؟ فرمود: نماز، به راستی که رسول خدا (ص) فرمود: نماز عمود دین شما است. گوید: گفتم: سپس کدام در برتری دنبال آن است؟ فرمود: زکاة، زیرا که خدا آن را قرین نماز کرده و پیش از نماز آورده و رسول خدا (ص) فرمود: زکاة، گناهان را می‏برد، گفتم: آنکه در برتری آن است؟ فرمود: حج است، خدای عز و جل فرموده است (۹۷ سوره آل عمران): «و برای خدا است بر مردم حج خانه کعبه هر که را بدان راهی باشد و هر که کفر ورزد پس به راستی که خدا بی‏نیاز است از جهانیان» و رسول خدا (ص) هم فرمود: هر آینه یک حجه مقبوله بهتر است از بیست نماز نافله و هر که بر این خانه کعبه طواف کند و هفت دورش را بشمارد و دو رکعت آن را خوب بخواند، خدایش بیامرزد و در روز عرفه و روز مشعر فرموده است آنچه را فرموده است، گفتم: دنبال آن چیست؟ فرمود: روزه، گفتم: چرا روزه در فضیلت، آخر همه است؟ فرمود: رسول خدا (ص) فرموده: روزه سپر آتش است. گوید: سپس فرمود: به راستی بهترین چیزها آن است که چون از دست تو رفت توبه و جبران ندارد که بدان باز گردی و خود آن را انجام دهی، به راستی نماز و زکاة و حج و ولایت چون از دست رفتند، چیزی به جای آنها واقع نشود جز ادای خود آنها و چون روزه از تو فوت شد یا در باره آن کوتاهی کردی یا در آن سفر کردی و افطار کردی در جای آن چند روز از غیر ماه رمضان روزه می‏داری و یا به جای روزه، کفاره می‏دهی و قضاء بر تو نیست و از این چهار تا هیچ کدام نیست که به جای آن چیز دیگری جز خود آن پذیرفته شود، سپس فرمود: فراز امر دین و بلند ترین کار آن و کلید آن و در هر چیزی و خشنودی خدای رحمان طاعت امام است، پس از شناختن او، زیرا خدا عز و جل فرماید (۸۰ سوره نساء): «هر که از رسول اطاعت کند محققاً خدا را اطاعت کرده و هر که پشت دهد ما تو را نسبت به او نگهبان نفرستادیم» اما اگر مردی همه شب عبادت و هر روز روزه دارد و همه مالش را صدقه دهد و همه عمرش حج کند و ولایت ولی خدا را نداند تا پیرو او باشد و همه کارش به راهنمائی او باشد، او را بر خدا عز و جل حق ثوابی نیست و از اهل ایمان نباشد، سپس فرمود: آنان هر کدام خوش کردار باشند، خدا به فضل و رحمتش او را در بهشت در آورد. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳۰ امام باقر علیه السّلام فرمود: بنای اسلام روی پنج چیز است؟ نماز و زکاة و حج و روزه و ولایت. زراره گوید بحضرت عرضکردم: کدامیک از اینها برتر است؟ فرمود: ولایت برتر است. زیرا ولایت کلید آنهاست و شخص والی دلیل و راهنمای آنهاست (ائمه علیهم السّلام راهنمای نماز و زکاة و حج و روزه میباشند و این اعمال بدون راهنمائی آنها درست نیست). عرضکردم: سپس کدامیک برتری دارد؟ فرمود: نماز، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرموده: نماز ستون دین شماست. عرضکردم: پس از آن کدامیک برتری دارد؟ فرمود: زکاة، زیرا خدا زکاة را همدوش نماز قرار داده و نماز را پیش از زکاة ذکر نموده و رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمود: زکاة گناه را میبرد. عرضکردم: پس از آن کدامیک برتری دارد؟ فرمود: حج، خدای عز و جل فرماید: «برای خداست بر مردم زیارت خانه کعبه آنها که بدان راه توانند یافت و هر که کفر ورزد، خدا از جهانیان بی‏نیاز است. ۹۷ سوره ۳» و رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمود: یک حج پذیرفته از بیست نماز نافله بهتر است و هر که گرد این خانه طوافی کند که هفت شوطش را بشمارد (تا کم و زیاد نشود) و دو رکعت نمازش را نیکو گزارد خدا او را بیامرزد، و راجع بروز عرفه و مزدلفه چه مطالبی فرموده است (که همه میدانند، مانند ثوابهای بسیاری که برای عبادت در این دو روز بیان فرموده و نیز فضیلت وقوف بعرفات و مشعر را). عرضکردم: پس از این کدامست؟ فرمود: روزه. عرضکردم: چرا روزه آخر همه اینها قرار گرفت؟ فرمود: رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرموده است: روزه سپر آتش دوزخ است، سپس فرمود: برترین چیزها آنست که چون از دستت رفت، توبه کردن از آن پذیرفته نیست، جز آنکه برگردی و عین آن عمل را بجا آوری، و نماز و زکاة و حج و ولایت، جز انجام دادن خود آنها، چیز دیگری جای آنها را نمیگیرد، ولی روزه (ماه رمضان) اگر از تو فوت شود یا تقصیری در آن روا داری یا مسافرت کنی، در ایام غیر رمضان بجا می‏آوری و آن گناه را با صدقه دادن و قضا کردن جبران میکنی. ولی هیچ یک از آن چهار، چیز دیگری جایگزینش نشود. سپس فرمود: بالاترین مرتبه امر دین و کلیدش و در همه چیز و مایه خرسندی خدای رحمان، اطاعت امام است، بعد از شناسائی او، همانا خدای عز و جل میفرماید: هر که پیغمبر را فرمان برد خدا را فرمان برده است و هر که پشت کند، ما ترا بنگهبانی آنها نفرستاده‏ایم، ۸۰ سوره ۴» همانا اگر مردی شب‏ها را بعبادت بپا خیزد و روزها را روزه دارد و تمام اموالش را صدقه دهد و در تمام دوران عمرش بحج رود، و امر ولایت ولی خدا را نشناسد تا از او پیروی کند و تمام اعمالش با راهنمائی او باشد، برای او از ثواب خدای جل و عز حقی نیست و او از اهل ایمان نباشد، سپس فرمود: خدا نیکوکاران از ایشان (اهل ولایت یا مستضعفین از از مخالفین) را بفضل رحمت خود داخل بهشت کند. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۵۳ علی بن ابراهیم روایت کرده است، ازپدرش و عبداللَّه بن صلت هر دو، از حمّاد بن عیسی، از حریز بن عبداللَّه، از زراره، از امام محمد باقر علیه السلام که فرمود: «دین اسلام بر پنج چیز بنا شده: بر نماز و زکات و حجّ و روزه و ولایت اهل بیت». زراره می‏گوید: عرض کردم: چه چیز از اینها بهتر است؟ فرمود: «ولایت از همه بهتر و فاضل‏تر است؛ زیرا که ولایت، کلید آنها است، و والی که صاحب ولایت است، دلیل است بر آنها». عرض کردم: بعد از آن، آنچه در پی آن درمی‏آید و تالی آن است در فضیلت، چیست؟ فرمود: «نماز. به درستی که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: نماز، ستون دین شما است». و زراره می‏گوید: عرض کردم: بعد از آن، آنچه تالی ولایت و نماز است در فضیلت، چه چیز است؟ فرمود: «زکات؛ زیرا که خدا آن را به نماز پیوسته و قرین آن ساخته، و پیش از زکات به نماز آغاز فرموده، و رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: زکات، گناهان را می‏برد». عرض کردم: چیست آنچه تالی اینها می‏شود در فضیلت؟ فرمود: «حجّ خانه کعبه خدای [عز و جل که‏] فرموده است: «وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنِ الْعالَمِینَ» «۱»؛ یعنی: «و از برای خدا ثابت و لازم است بر مردمان، حجّ خانه او، یا قصد کردن آن به جهت ادا کردن اعمال حجّ و عمره. امّا هر که توانایی داشته باشد از ایشان به سوی آن راهی را (که به واسطه توشه و حیوان و غیر آن از آنچه در استطاعت معتبر است بر رفتن قدرت داشته باشد). و هر که کافر شود؛ یعنی به حجّ نرود، پس به درستی که خدا بی‏نیاز است از همه عالمیان». و رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: یک حجّ مقبول، از بیست نماز سنّتی [/ مستحب‏] بهتر است. و هر که در این خانه یک طواف به جا آورد، و هفت شوط را درست در آن ضبط نماید، و دو رکعت نماز طواف را نیکو به جا آورد، خدا گناهان او را بیامرزد. و در روز عرفه و روز مزدلفه فرمود، آنچه فرمود». عرض کردم: چه چیز تابع [/ پس از] حجّ است در فضیلت؟ فرمود: «روزه». عرض کردم: باک «۲» روزه چیست؟ و او را چه می‏شود که آخر همه اینها گردیده؟ فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: روزه سپری است ازآتش جهنم». زراره می‏گوید: بعد از آن فرمود: «بهترین چیزها چیزی است که چون از تو فوت شود، از آن توبه‏ای نباشد، غیر از آنکه به سوی آن برگردی و همان را به عینه به جا آوری. به درستی که نماز و زکات و حجّ و ولایت، چیزی نیست که به جای اینها [چیز دیگری‏] نفع بخشد، غیر از آنکه [خود] اینها را به جا آوری. و به درستی که روزه چون از تو فوت شود، یا تقصیر کنی، یا به سفر روی در هنگام آن، به جای آن چند روزی غیر از آن را به جا می‏آوری، و این گناه را به صدقه جزا می‏دهی و تدارک می‏کنی، و بر تو قضایی نیست. و چنان نیست که چیزی از این چهار چیز، غیر آن تو را به جای آن نفع برساند». زراره می‏گوید: بعد از آن فرمود: «بلندترین موضع امر و کوهان و کلید آن، و درِ همه چیز و خوشنودی خداوند مهربان، طاعت و فرمان‏برداری است از برای امام علیه السلام، بعد از شناختن او. به درستی که خدای عز و جل می‏فرماید: «مَنْ یُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ وَ مَنْ تَوَلّی‏ فَما أَرْسَلْناکَ‏ __________________________________________________ (۱). آل عمران، ۹۷. (۲). واژه «باک» به معنای بیم و پروا و اندیشناکی است و در اینجا به معنای مشکل و وضعیت خاص است. عَلَیْهِمْ حَفیظاً» «۱»، بدان و آگاه باش! که اگر مردی در تمام شب به عبادت قیام نماید، و در روز روزه باشد، و همه مال خود را تصدّق کند، و در تمام عمر خویش به حجّ رود، و ولایت ولیّ خدا را نشناسد، تا آنکه آن ولیّ را دوست دارد، و همه اعمالش به دلالت و رهنمایی ولیّ به سوی آن باشد، او را بر خدا هیچ حقّی در باب ثواب آن نخواهد بود، و از اهل ایمان نباشد». بعد از آن فرمود: «این گروه نیکوکار از ایشان، خدا به فضل و رحمت خود او را داخل بهشت می‏گرداند». ________________________________________________ (۱). نساء، ۸۰.