الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۸۲۸

عنه عن بعض اصحابنا رفعه عن احدهما ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۲۹ یکی از دو امام (امام باقر یا امام صادق (ع) فرماید: امیر المؤمنین (ع) به انجمنی از مردم قریش گذر کرد، بر خلاف انتظار، دید همه جامهای سفید در بر دارند و رنگ و روی آنها با صفا است، پر می‏خندند، و هر کس به آنها می‏گذرد او را انگشت نما می‏سازد (او را مسخره می‏کنند و وسیله تفریح خود نمایند) سپس به انجمنی از اوس و خزرج (انصار مدینه) گذر کرد، دید مردمی هستند فرسوده تن، گردنِ آنها لاغر شده و رنگ آنها از ریاضت زرد است و در سخن و گفتارِ خود با تواضع هستند. علی (ع) از این دو انجمن در شگفت شد (چون قدرت انصار برای زندگی بیشتر بود و بهتر می‏توانستند خوشگذرانی کنند زیرا در وطن خود بودند و دارای ثروت و نسبت به دین از قریش دورتر بودند و دین اسلام از قریش برای آنها به ارمغان آمده بود و در حقیقت تأثیر دیانت و توجه به دین اسلام، انصار را چنین کرده بود و قریش از بی‏توجهی به دین به آن صورت شده بودند و این خود مایه تعجّب علی (ع) گردید) آن حضرت، خدمت رسول خدا (ص) رسید و گفت: پدر و مادرم بقربانت، من به انجمنی از آل فلان رسیدم، و حال آنها را شرح داد، و به انجمنی از اوس و خزرج رسیدم، و حال آنها را شرح داد، سپس عرض کرد: همه اینها هم در شمار مؤمنان هستند؟ یا رسول اللَّه! به من وصف مؤمن را خبر بده. رسول خدا (ص) سر بزیر افکند و سپس سر برداشت و فرمود: در مؤمن بیست خصلت است و اگر آنها در وی نباشند، ایمانش کامل نیست، به راستی ای علی، از اخلاق مؤمنان است که: ۱- در نماز جماعت حاضرند ۲- به پرداخت زکاة شتابانند ۳- به مستمندان خوراک دهند ۴- دست مهر بر سر یتیم کشند ۵- جامه‏های خود را پاکیزه دارند ۶- کمر خود را محکم بندند ۷- آن کسانی که اگر خبری گویند، دروغ نگویند ۸- اگر وعده کنند تخلّف نکنند. ۹- اگر امانتی گیرند، در آن خیانت نورزند ۱۰- چون سخن کنند، راست گویند ۱۱- در شب، چون راهبان، عبادت کنند ۱۲- در روز، چون شیران دلیر باشند ۱۳- روزها روزه دارند ۱۴- و شبها را به عبادت گذرانند ۱۵- همسایه نیازارند ۱۶- همسایه از آنها آزار نکشد (فرق میان این و پیشتر این است که مقصود از همسایه در اول، پناهنده است و در دوّم، همسایه خانه، یا در اوّل، همسایه خانه است و در دوّم، همسایه در مجلس و مرکب، یا مقصود از اوّلی، آزار بی‏واسطه است و از دوّمی، آزار بواسطه خدم و اعوان- از مجلسی ره- ولی ظاهر این است که مقصود از اوّل، تعدّی به حقوق همسایه است و مقصود از دوّم اینکه وضعی دارد مناسب با حال همسایه مؤمن خود و کارهایی را هم که تعدّی به حقّ همسایه نیست ولی بسا مایه آزار او است، مرتکب نمی‏شود) ۱۷- آنها که آرام بر زمین راه می‏روند ۱۸- به خانه بیوه زنان سرکشی کنند ۱۹- دنباله جنازه مردگان بروند ۲۰- خدا ما و شما را از متّقیان سازد (از این جمله برآید که وصف بیستم مؤمن، همان تقوی است، فتدبّر). مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳۲۷ امیر المؤمنین علیه السّلام بانجمنی از مردم قریش گذشت که جامه‏های سفید پوشیده بودند و رنگ صافی داشتند و بسیار می‏خندیدند و بهر که از آنجا می‏گذشت با انگشت اشاره می‏کردند، سپس بانجمن اوس و خزرج گذشت و آنها را دید با پیکر فرسوده و گردن باریک و رنگ زرد، که با فروتنی سخن میگفتند. علی علیه السلام از این دو انجمن در شگفت شد و خدمت رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله آمد و گفت: پدر و مادرم بقربانت، من بانجمن آل فلان گذشتم- و حال آنها را بیان کرد- و بمجلس اوس و خزرج گذشتم- و حال آنها را گفت- سپس عرضکرد: و همه آنها مؤمنند، ای رسول خدا صفت مؤمن را برایم بازگو، رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله اندکی سر بزیر انداخت و سپس سر بلند کرد و فرمود: بیست خصلت در مؤمن است که اگر نداشته باشد ایمانش کامل نیست. از اخلاق مؤمنانست که: ۱- در نماز جماعت حاضرند. ۲- در پرداخت زکاة شتابان. ۳- مستمندان را اطعام کنند. ۴- بر سر یتیم دست نوازش کشند. ۵- لباسهای خود را پاکیزه دارند. ۶- بند زیر جامه را بکمر بندند (تا ستر عورت شود و بزمین نکشد). ۷- اگر خبر دهند دروغ نگویند. ۸- اگر وعده کنند خلف ننمایند. ۹- چون امانت گیرند خیانت نکنند. ۱۰- چون سخن گویند راست گویند. ۱۱- در شب عابدند. ۱۲- در روز شیر دلیرند. ۱۳- روزها روزه دارند. ۱۴- شبها (برای عبادت) بپاخیزند. ۱۵- همسایه را نیازارند. ۱۶- همسایه از آنها آزار نبیند (اگر چه بوسیله بچه و خادم آنها باشد). ۱۷- بر زمین با آرامش گام بردارند. ۱۸- بخانه‏های بیوه زنان (بمنظور کمک و مساعدت) رهسپارند. ۱۹- تشییع جنازه کنند. ۲۰- خدا ما و شما را از جمله متقین قرار دهد (کنایه از اینکه صفت بیستم آنها تقوی است). محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۵۷۳ از او، از بعضی از اصحاب ما روایت است که آن را مرفوع ساخته، از امام محمد باقر یا امام جعفر صادق علیهما السلام که فرمود: «امیرالمؤمنین به مجلسی گذشت که جماعتی از قریش در آن حاضر بودند. و گروهی را دید که جامه‏های سفید پوشیده، رنگ‏های صاف و روشن دارند و بسیار می‏خندند، و به سوی هر که به ایشان می‏گذرد، به انگشتان خویش اشاره می‏کنند. بعد از آن به مجلسی گذشت که گروهی از اوس و خزرج در آن بودند؛ پس دید که گروهی چندند که بدن‏های ایشان کهنه و گردن‏های ایشان باریک و رنگ‏های ایشان زرد شده و در سخن گفتن فروتنی می‏کنند؛ پس علی علیه السلام از این امر تعجّب کرد و به رسول خدا صلی الله علیه و آله داخل شد و عرض کرد که: پدر و مادرم فدای تو باد! من به مجلسی از آن فلان گذشتم و قصّه ایشان را شرح کرد. و به مجلسی از اوس و خزرج گذشتم و حال ایشان را وصف نمود. بعد از آن عرض کرد که: همه مؤمن‏اند؛ پس مرا خبر ده یا رسول اللَّه به صفت مؤمن. رسول خدا صلی الله علیه و آله زمانی سر به زیر انداخت، بعد از آن سر خود را بلند کرد و فرمود که: بیست خصلت در مؤمن است که اگر آن خصلت‏ها در او نباشد، ایمانش کامل نیست. یا علی! به درستی که از جمله اخلاق و صفات مؤمنان آن است که به نماز جماعت حاضر می‏شوند، و به سوی دادن زکات می‏شتابند، و گدا را طعام می‏دهند، و دست بر سر یتیمان می‏کشند، و جامه‏های کهنه خویش را پاک و پاکیزه می‏گردانند، و لنگ‏ها بر میان می‏بندند؛ یعنی در عبادت دامن بر میان می‏زنند و مردانه عبادت می‏کنند. آنان که اگر خبر دهند دروغ نگویند، و اگر وعده دهند خلف آن نکنند، و اگر کسی ایشان را امین دارد خیانت ننمایند، و اگر سخن کنند راست گویند. در شب راهب و مشغول عبادت‏اند و در روز شیران بیشه شجاعت. در روز روزه‏اند و در شب به عبادت ایستاده‏اند. هیچ همسایه‏ای را نرنجانند و همسایه‏ای به سبب ایشان بر رنجش نیاید. آنان که رفتن ایشان بر روی زمین به همواری یا عین خواری است، و گام‏های ایشان به سوی خانه‏های بیوه‏زنان جاری، و می‏روند در پس جنازه مردگان. خدا قرار دهد ما و شما را از پرهیزگاران».