حدیث امام على (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ الْمُؤْمِنِ وَ عَلَامَاتِهِ وَ صِفَاتِه
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام على عليه السلام
سند
عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد عن الحسن بن محبوب عن عبد الله بن سنان عن معروف بن خربوذ عن ابي جعفر ع قال :
صَلَّى أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع بِالنَّاسِ اَلصُّبْحَ بِالْعِرَاقِ فَلَمَّا اِنْصَرَفَ وَعَظَهُمْ فَبَكَى وَ أَبْكَاهُمْ مِنْ خَوْفِ اَللَّهِ ثُمَّ قَالَ أَمَا وَ اَللَّهِ لَقَدْ عَهِدْتُ أَقْوَاماً عَلَى عَهْدِ خَلِيلِي رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ إِنَّهُمْ لَيُصْبِحُونَ وَ يُمْسُونَ شُعْثاً غُبْراً خُمْصاً بَيْنَ أَعْيُنِهِمْ كَرُكَبِ اَلْمِعْزَى يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِيََاماً يُرَاوِحُونَ بَيْنَ أَقْدَامِهِمْ وَ جِبَاهِهِمْ يُنَاجُونَ رَبَّهُمْ وَ يَسْأَلُونَهُ فَكَاكَ رِقَابِهِمْ مِنَ اَلنَّارِ وَ اَللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُهُمْ مَعَ هَذَا وَ هُمْ خَائِفُونَ مُشْفِقُونَ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۵, ۳۹
امام باقر (ع) فرمود که: امیر المؤمنین (ع) در عراق نماز بامداد را با مردم خواند و چون رو برگرداند آنها را پند داد و گریست و آنها را گریاند از خوف خدا، سپس فرمود: به خدا در عهد دوستم رسول خدا (ص) مردمی را به یاد دارم که بام و شام میکردند ژولیده و گرد آلود و گرسنه، میان دو چشمشان چون سر زانوی گوسپند داغ سجده داشت، با سجده و عبادتِ پروردگار شب را به سر میبرند و به نوبت گام و پیشانی بر زمین میسائیدند، با پروردگار خود مناجات میکردند و از او درخواست میکردند آنها را از دوزخ آزاد کند، به خدا دیدم که آنها با این حال ترسان و نگران بودند.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۳۳۲
امام باقر علیه السّلام فرمود: امیر المؤمنین علیه السّلام نماز صبح را در عراق بجماعت گزارد چون رو برگردانید مردم را موعظه فرمود و از خوف خدا گریست و آنها را نیز گریانید، سپس فرمود:
هان بخدا در زمان دوست صمیمیم پیغمبر صلی اللَّه علیه و آله مردمی را میشناختم که در بامداد و شام ژولیده و گرد آلود و گرسنه بودند، پیشانی آنها (در اثر سجده) مانند زانوی بز بودی، برای پروردگار خود با سجود و قیام شب را میگذرانیدند، گاهی روی پا ایستاده و گاهی پیشانی بزمین میگذاشتند، با پروردگار خود مناجات نموده و آزادی خویش را از آتش دوزخ طلب میکردند، بخدا که آنها را با این حال دیدم که ترسان و نگران بودند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۵۸۱
چند نفر از اصحاب ما روایت کردهاند، از احمد بن محمد بن خالد، از حسن بن محبوب، از عبداللَّه بن سنان، از معروف بن خَرَّبوُذ، از امام محمد باقر علیه السلام که فرمود:
«امیرالمؤمنین- صلوات اللَّه علیه- در عراق نماز صبح را با مردم به جا آورد، و چون از نماز فارغ شد، ایشان را موعظه و نصیحت کرد و از ترس خدا خود گریست و ایشان را گریانید.
بعد از آن فرمود: بدانید به خدا سوگند که در زمان خلیل خود، رسول خدا صلی الله علیه و آله، گروهی چند را دیدم، و حال آنکه ایشان صبح و شام میکردند ژولیده و غبارآلوده و شکمهای ایشان به پشت چسبیده بود و در میان چشمهای ایشان پینهها بود چون زانوهای بز، و شب را به روز میآوردند از برای رضای پروردگار خویش، سجدهکنندگان و ایستادگان. به این طور در میان پایها و پیشانیهای خود مراوحه میکردند که گاهی بر پا ایستاده بودند به عبادت و خواندن آنچه در نماز شب در حال قیام در کار است و پیشانی را راحت میدارند، و گاهی سجده میکردند و پایها را به آسایش میانداختند «۱». و با پروردگار خویش مناجات میکردند و از آن جنابِ مالک رقاب سؤال میکردند که گردنهای ایشان را از بند بندگی آتش آزاد کند
__________________________________________________
(۱). و اصل مراوحه گاهی این کار کردن است و گاهی آن کار، و به معنای گاهی بدین پای ایستادن و گاهی بدان پایایستادن نیز میباشد. (مترجم)
و ایشان را از آن نجات دهد. و به خدا سوگند که با این حال، ایشان را دیدم که ترسان بودند و نهایت ترس داشتند».