→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۹۲
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۲ کتاب الإيمان و الکفر بَابُ خِصَالِ الْمُؤْمِن
کتاب الإيمان و الکفر · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد عن ابيه عمن ذكره عن محمد بن عبد الرحمن بن ابي ليلي عن ابيه عن ابي عبد الله ع قال :
إِنَّكُمْ لاَ تَكُونُونَ صَالِحِينَ حَتَّى تَعْرِفُوا وَ لاَ تَعْرِفُونَ حَتَّى تُصَدِّقُوا وَ لاَ تُصَدِّقُونَ حَتَّى تُسَلِّمُوا أَبْوَاباً أَرْبَعَةً لاَ يَصْلُحُ أَوَّلُهَا إِلاَّ بِآخِرِهَا ضَلَّ أَصْحَابُ اَلثَّلاَثَةِ وَ تَاهُوا تَيْهاً بَعِيداً إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لاَ يَقْبَلُ إِلاَّ اَلْعَمَلَ اَلصَّالِحَ وَ لاَ يَتَقَبَّلُ اَللَّهُ إِلاَّ بِالْوَفَاءِ بِالشُّرُوطِ وَ اَلْعُهُودِ وَ مَنْ وَفَى اَللَّهَ بِشُرُوطِهِ وَ اِسْتَكْمَلَ مَا وَصَفَ فِي عَهْدِهِ نَالَ مَا عِنْدَهُ وَ اِسْتَكْمَلَ وَعْدَهُ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَخْبَرَ اَلْعِبَادَ بِطَرِيقِ اَلْهُدَى وَ شَرَعَ لَهُمْ فِيهَا اَلْمَنَارَ وَ أَخْبَرَهُمْ كَيْفَ يَسْلُكُونَ فَقَالَ وَ إِنِّي لَغَفََّارٌ لِمَنْ تََابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صََالِحاً ثُمَّ اِهْتَدىََ وَ قَالَ إِنَّمََا يَتَقَبَّلُ اَللََّهُ مِنَ اَلْمُتَّقِينَ فَمَنِ اِتَّقَى اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِيمَا أَمَرَهُ لَقِيَ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَ مُؤْمِناً بِمَا جَاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ ص هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ فَاتَ قَوْمٌ وَ مَاتُوا قَبْلَ أَنْ يَهْتَدُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ أَشْرَكُوا مِنْ حَيْثُ لاَ يَعْلَمُونَ إِنَّهُ مَنْ أَتَى اَلْبُيُوتَ مِنْ أَبْوََابِهََا اِهْتَدَى وَ مَنْ أَخَذَ فِي غَيْرِهَا سَلَكَ طَرِيقَ اَلرَّدَى وَصَلَ اَللَّهُ طَاعَةَ وَلِيِّ أَمْرِهِ بِطَاعَةِ رَسُولِهِ ص وَ طَاعَةَ رَسُولِهِ بِطَاعَتِهِ فَمَنْ تَرَكَ طَاعَةَ وُلاَةِ اَلْأَمْرِ لَمْ يُطِعِ اَللَّهَ وَ لاَ رَسُولَهُ وَ هُوَ اَلْإِقْرَارُ بِمَا نَزَلَ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ اِلْتَمِسُوا اَلْبُيُوتَ اَلَّتِي أَذِنَ اَللََّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اِسْمُهُ فَإِنَّهُ قَدْ خَبَّرَكُمْ أَنَّهُمْ رِجََالٌ لاََ تُلْهِيهِمْ تِجََارَةٌ وَ لاََ بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اَللََّهِ عَزَّ وَ جَلَ وَ إِقََامِ اَلصَّلاََةِ وَ إِيتََاءِ اَلزَّكََاةِ يَخََافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ اَلْقُلُوبُ وَ اَلْأَبْصََارُ إِنَّ اَللَّهَ قَدِ اِسْتَخْلَصَ اَلرُّسُلَ لِأَمْرِهِ ثُمَّ اِسْتَخْلَصَهُمْ مُصَدِّقِينَ لِذَلِكَ فِي نُذُرِهِ فَقَالَ وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاََّ خَلاََ فِيهََا نَذِيرٌ تَاهَ مَنْ جَهِلَ وَ اِهْتَدَى مَنْ أَبْصَرَ وَ عَقَلَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ فَإِنَّهََا لاََ تَعْمَى اَلْأَبْصََارُ وَ لََكِنْ تَعْمَى اَلْقُلُوبُ اَلَّتِي فِي اَلصُّدُورِ وَ كَيْفَ يَهْتَدِي مَنْ لَمْ يُبْصِرْ وَ كَيْفَ يُبْصِرُ مَنْ لَمْ يُنْذَرْ اِتَّبِعُوا رَسُولَ اَللَّهِ ص وَ أَقِرُّوا بِمَا نَزَلَ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ وَ اِتَّبِعُوا آثَارَ اَلْهُدَى فَإِنَّهُمْ عَلاَمَاتُ اَلْأَمَانَةِ وَ اَلتُّقَى وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَوْ أَنْكَرَ رَجُلٌ عِيسَى اِبْنَ مَرْيَمَ ع وَ أَقَرَّ بِمَنْ سِوَاهُ مِنَ اَلرُّسُلِ لَمْ يُؤْمِنْ اِقْتَصُّوا اَلطَّرِيقَ بِالْتِمَاسِ اَلْمَنَارِ وَ اِلْتَمِسُوا مِنْ وَرَاءِ اَلْحُجُبِ اَلْآثَارَ تَسْتَكْمِلُوا أَمْرَ دِينِكُمْ وَ تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ رَبِّكُمْ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۵۳
امام صادق (ع) فرمود: شما خوب نباشید تا بفهمید و نفهمید تا باور کنید و باور نکنید تا چهار باب را دریافت کنید که نخستشان درست نشود جز با پایانشان، یاران سه از آنها گمراهند و بسیار آواره شدهاند، به راستی خدا تبارک و تعالی نپذیرد جز کار خوب را و خدا را پذیرشی نباشد جز به وسیله پائیدن به قرارها و پیمانها و هر که به قرارهای خدا پائید و آنچه را در پیمان خود شرح داده به کمال رسانید، برسد بدان چه نزد او است و نویدش به حدّ کمال دریابد، به راستی خدا عز و جل بندهها را به راه راست آگاه ساخته و چراغ حق را برای آنها بر پا داشته و به آنها دستور داده که چگونه بپیمایند پس فرموده است (۸۲ سوره طه): «به راستی من بسیار آمرزندهام مر کسی را که باز گردد و بگرود و کار خوب کند و به راه راست آید» و فرموده است (۲۷ سوره مائده): «همانا خدا بپذیرد از پرهیزکاران» هر که از خدا عز و جل بپرهیزد نسبت بدان چه فرمان داده، خدای عز و جل را ملاقات کند با ایمان بدان چه پیغمبر آورده است، هیهات هیهات مردمی از دست رفتند و مردند پیش آنکه ره یابند و گمان داشتند که گرویدند و مشرک شدند از آنجا که ندانستند، راست مطلب این است که هر که از در وارد خانهها شود به راه راست رود و هر که جز آن را پوید، راه نابود پیماید، خدا طاعت از ولی امر خود را به طاعت رسولش پیوسته و طاعت رسولش به طاعت خود، هر که اطاعت ولی امر را وانهد، نه خدا را اطاعت کرده و نه رسولش را و همان است اقرار بدان چه از نزد خدا نازل شده است، زیور خود را در هر عبادتگاه برگیرید و بجوئید آن خانههائی که خدا اجازه داده بر افراشته گردند و نامش در آنها برده شود، زیرا خدا خبر داده که «آنان به راستی مردانی هستند که بازرگانی و فروش از یاد خدا عز و جل بازشان ندارد و نه از بر پا داشتن نماز و پرداخت زکاة، بیم دارند از روزی که دلها و دیدهها زیر و رو شوند» به راستی خدا رسولان را برای خود ویژه ساخت و سپس برای آنها در ابلاغ بیمهایش مصدقها گماشت و فرمود (۲۴ سوره فاطر): «و نیست امتی جز آنکه بیم دهندهای در آن بوده و در گذشته» هر که نادانی کرد گم شد و هر که بینائی و خردمندی کرد راه جست، زیرا خدا عز و جل فرماید (۴۶ حج): «به راستی که آنها کور چشم نیستند ولی کوردلند» چگونه راه یابد کسی که نبیند؟ چگونه بیند کسی که بیمناک نگردد؟ پیروی کنید از رسول خدا (ص) و اعتراف کنید بدان چه از نزد خدا فرود آمده و پیروی کنید از آثار هدایت، زیرا آنان نشانههای امانت و تقوایند، و بدان که اگر کسی عیسی بن مریم را منکر باشد و به دیگر رسولان اقرار کند، مؤمن نباشد، راه را باز جوئید به جویا شدن چراغ و از پشت پردهها آثار را جستجو کنید تا امر دینتان را به کمال رسانید و به خدا پروردگار خود ایمان آرید.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۷۹
امام صادق علیه السّلام فرمود: تا معرفت نیابید صالح نشوید و تا تصدیق نکنید معرفت نیابید و تا چهار دری را که نخستینشان جز بآخرشان اصلاح نشود نگیرید تصدیق نیابید «۱» همراهان سه در گمراه گشته و در بیراهه دوری افتادند، خدای تبارک و تعالی جز عمل صالح را نپذیرد و خدا جز وفاء بشروط و پیمانها را نپذیرد، و هر که بشروط خدا وفا کند و آنچه را در پیمانش شرح داده بکمال رساند، بدان چه نزد اوست برسد و وعده خدا را کامل دریافت کند.
خدای عز و جل راههای هدایت را به بندگانش خبر داده و در آن راهها برایشان چراغ برافراشته و دستور داده که چگونه راه پیمایند و فرموده: «همانا من آمرزنده کسی باشم که توبه کند و ایمان آورد و عمل صالح نماید و آنگاه هدایت پذیرد، ۸۳ سوره، ۳» و فرموده: «خدا فقط از پرهیزگاران میپذیرد» پس هر که خدای عز و جل را نسبت بآنچه امرش فرموده پرهیزکار باشد، همان خدای عز و جل را با ایمان بآنچه محمد صلی اللَّه علیه و آله آورده ملاقات کند.
هیهات هیهات!! که مردمی از دست رفتند و مردند پیش از آنکه هدایت شوند و گمان کردند که ایمان
__________________________________________________
(۱) محدث استرآبادی گوید: مقصود از چهار در: اقرار بخدا و پیغمبر و آنچه پیغمبر آورده و مترجمین آنها (یعنی ائمه معصومین علیهم السّلام) است.
دارند، در صورتی که ندانسته مشرک شدند، هر کس از در وارد خانه شود هدایت یافته و هر که راه دیگر پیش گیرد طریق هلاکت سپرده است، خدا اطاعت ولی امرش را باطاعت رسولش پیوسته و اطاعت رسولش را باطاعت خود (آنجا که فرماید: أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ) پس هر که اطاعت والیان امر را کنار گذارد، خدا و رسولش را هم اطاعت نکرده است و همانست اقرار بآنچه از جانب خدا آمده که: «در هر مسجدی زیور خود را برگیرید و بجوئید خانههائی را که خدا اجازه فرموده برافراشته گردند و نامش در آنها برده شود- ۳۱- سوره ۷-» همانا خدا بشما خبر داده که آنها: «مردانی باشند که تجارت و داد و ستد ایشان را از یاد خدا- عز و جل- و گزاردن نماز و دادن زکاة باز ندارد، آنها از روزی که دلها و چشمها در آن دگرگون شود بیم دارند: ۳۶ سوره ۲۴».
همانا خدا رسولان را ویژه امر خود ساخت و سپس آنها را با تصدیق و باور بآن در باره بیمهای خویش برگزید و فرمود: «هیچ امتی نبوده جز اینکه بیم دهندهئی در میان آنها بوده، ۲۴ سوره ۳۵» هر که ندانست بیراهه رفت و هر که چشم گشود و تعقل کرد هدایت یافت، همانا خدای عز و جل فرماید: «نکته اینست که: دیدهها کور نیست، بلکه دلهای میان سینهها کور است. ۴۶ سوره ۲۲» و کسی که نمیبیند چگونه راه یابد و کسی که بیمش ندادهاند چگونه بینا باشد.
رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله را پیروی کنید و بآنچه از جانب خدا آمده اقرار کنید و از نشانههای هدایت متابعت نمائید، زیرا ایشان نشانههای امانت و تقوایند، و بدانید اگر کسی فقط عیسی بن مریم علیهما السّلام را انکار کند و بپیغمبران غیر از او اقرار نماید، ایمان ندارد، چراغگاه را جوئید و راه پیمائید و از پشت پردهها در طلب آثار و نشانه باشید (یعنی اگر چه در برابر شما پردههای مبتدعین و مدعیان ناحق آویخته شده ولی شما در پس این پردهها کسانی را که قدم جای قدم پیغمبر گذاشتهاند، میتوانید پیدا کنید شما ببینید یزید و هشام و امثالشان نشان دهنده رفتار پیغمبر بودند یا حسین بن علی و فرزندانش علیهم السّلام) تا امر دینتان را کامل ساخته و بخدای پروردگار خویش ایمان آورده باشید.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۴۹
چند نفر از اصحاب ما روایت کردهاند، از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش، از آنکه او را ذکر کرده، از محمد بن عبدالرحمان بن ابیلیلی، از پدرش، از امام جعفر صادق علیه السلام که فرمود: «شما شایستگان نمیباشید تا بشناسید ...» تا آخر آنچه در باب «معرفت امام و ردّ به سوی او» مذکور شد.
راویان