الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۲، حدیث ۹۵

بالاسناد الاول عن ابن محبوب عن يعقوب السراج عن جابر عن ابي جعفر ع قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۴, ۱۶۳ از امام باقر (ع)، فرمود: از امیر المؤمنین (ع) پرسیده شد از ایمان، در پاسخ فرمود: به راستی خدا عز و جل ایمان را بر چهار ستون نهاده، بر صبر و یقین و عدالت و جهاد، صبر از این میان بر چهار پره است: بر شوق و نگرانی و زهد و مراقبت، هر که شوق بهشت دارد از هوس‏رانیها خودداری کند و هر که از دوزخ نگران است از هر چه حرام است رو برگرداند و هر که در دنیا بی‏رغبت است، گرفتاریها بر او آسان است و هر که مراقب مرگ است به کارهای خوب شتابد و یقین بر چهار پره است: هوش تیز، سنجش درست آینده، فهم عبرت، توجه به روش پیشینیان، هر که هوش تیز دارد سنجش درست را بفهمد و هر که نسبت به آینده سنجش درستی دارد عبرت گیرد، و هر که عبرت گیرد روش گذشتگان را بشناسد، و هر که روش گذشتگان را شناخت گویا با آنها زندگی کرده و رهبری شود بدان چه درست‏تر باشد و نگاه کند هر که نجات یافته به چه وسیله نجات یافته و هر که هلاک شده برای چه هلاک شده و همانا خدا هر که را هلاک کرده برای گناه او بوده و هر که را نجات بخشیده برای طاعت او نجات بخشیده، عدالت بر چهار پره است: فهم عمیق، موج دانش، شکوفه حکم و بستان بردباری، هر که بفهمد همه علم را، تفسیر تواند و هر که بداند دستورهای صدور حکم را بشناسد و هر که بردبار باشد در کار خود کوتاهی نکند و میان مردم ستوده زندگی کند و جهاد بر چهار پره است، بر امر به معروف و نهی از منکر و پایداری در جبهه‏ها (راست گوئی در هر حال خ ب) و بغض فاسقان، هر که امر به معروف کند پشت مؤمن را نیرو بخشد و هر که نهی از منکر کند بینی منافق را به خاک مالد و از نیرنگش آسوده شود و هر که در جبهه‏ها بپاید آنچه به عهده دارد انجام داده و هر که فاسقان را دشمن دارد برای خدا خشم کرده و هر که برای خدا خشم کند خدا برای او خشم کند، این است ایمان و ستونها و پره‏های آن. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۳, ۸۳ امام باقر علیه السّلام فرمود: امیر المؤمنین علیه السّلام را از ایمان سؤال کردند، فرمود: خدای عز و جل ایمان را بر چهار پایه قرار داده است: ۱- صبر، ۲- یقین، ۳- عدالت، ۴- جهاد. و صبر چهار شعبه دارد: اشتیاق و ترس و زهد و مراقبت (انتظار) پس هر که اشتیاق بهشت داشته باشد، هوس‏رانیها را کنار گذارد، و هر که از دوزخ بیم دارد، از چیزهای حرام رو گرداند، و هر که در دنیا زهد ورزد (و بی‏رغبت شود)، مصیبتها بر او آسان شود، و هر که منتظر مرگ باشد با انجام دادن نیکیها شتاب کند. و یقین چهار شعبه دارد: ۱- زیرکی و روشی بینی، ۲- رسیدن بحقایق، ۳- عبرت‏شناسی ۴- روش پیشینیان، پس هر که روشن بین شود حقیقت‏شناس گردد و هر که بحقایق رسد عبرت‏شناس شود و هر که عبرت‏شناس باشد، سنت و روش را بفهمد و هر که سنت را شناسد مثل اینست که با پیشینیان بوده و بطریقه‏ای که درست‏تر است هدایت شود و نگاه کند هر که نجات یافته بچه وسیله نجات یافته و هر که هلاک شده برای چه هلاک شده، و همانا خدا هر که اهلاک نمود تنها بسبب نافرمانیش هلاک نموده و هر که را نجات بخشیده بسبب اطاعتش بوده. و عدالت چهار شعبه دارد: ۱- فهمیدن امر مشکل [دقت در فهمیدن‏] ۲- رسیدن بحقیقت دانش ۳- روشنی حکم (داوری)، ۴- خرمی شکیبائی، پس هر که بفهمد همه دانش را تفسیر کند، و هر که بداند آبگاههای داوری را بشناسد و هر که بردباری ورزد، در کارش زیاد روی نکند و میان مردم ستوده زندگی نماید و جهاد چهار شعبه دارد: ۱- امر بمعروف ۲- نهی از منکر ۳- راستگوئی در هر حال ۴- دشمنی با بدکاران. پس هر که امر بمعروف کند، مؤمن را یاری کرده و پشتش را محکم نموده، و هر که نهی از منکر کند، بینی منافق را بخاک مالیده و از نیرنگش ایمن گشته و هر که همه جا راستگوید، وظیفه‏ای که بر او بوده انجام داده و هر که با بدکاران دشمنی کند برای خدا خشم نموده و هر که برای خدا خشم نماید، خدا هم بخاطر او خشم نماید، اینست ایمان و پایه‏ها و شعبه‏هایش. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۳, ۱۵۳ به اسناد اوّل، از ابن‏محبوب، از یعقوب سرّاج، از جابر، از امام محمد باقر علیه السلام روایت است که فرمود: «امیرالمؤمنین علیه السلام از ایمان سؤال شد. فرمود: خدای عز و جل ایمان را بر چهار ستون قرار داد؛ یعنی بر صبر و یقین و عدل و جهاد؛ پس از این، چهار ستون را بر چهار شعبه قرار داد؛ یعنی بر شوق و آرزومندی و ترسیدن و بی‏رغبتی و چشم‏داشت و انتظار؛ پس هر که به سوی بهشت مشتاق باشد، از خواهش‏های نفس بگذرد و عشقش به آنها تمام شود. و هر که از آتش جهنّم بترسد، از محرّمات الهی باز گردد. و هر که در دنیا رغبت نداشته باشد، مصیبت‏های دنیا بر او سهل و آسان باشد. و هر که مرگ را انتظار کشد، به سوی خوبی‏ها بشتابد. و یقین نیز بر چهار شعبه است و آنها، بیناییِ زیرکی، و رسیدن به کنه حکمت و شناختن پند، و طریقه و روش پیشینیان است؛ پس هر که زیرکی را ببیند و به آن بینا شود، حکمت را می‏شناسد. و هر که به کنه حکمت رسد، پند را بشناسد. و هر که پند را شناخت، راه و روش پیشینیان را بشناسد. و هر که راه و روش را شناخت، گویا که با پیشینیان بوده و راه یافته به سوی آن راهی که از همه راه‏ها راست‏تر و درست‏تر است، و نظر کرده به سوی آنکه نجات یافته به آنچه نجات یافته، و آنکه هلاک شده به آنچه هلاک شده. «۱» جز این نیست که خدا هر که را هلاک گردانید، به نافرمانی خویش هلاک گردانیده. و هر که را رهانید، به فرمانبرداری خویش رهانید. و عدل نیز بر چهار شعبه است و آنها، فهم پوشیده و علم پوشنده و شکوفه حکمت‏ها و باغ و مرغزار عقل و بردباری است؛ پس هر که فهم داشته باشد، همه علم را تفسیر و بیان می‏کند. و هر که علم داشته باشد، شریعه‏های حکم را بشناسد. و هر که بردبار و عاقل باشد، در کار خویش پیشی نگیرد و از حد تجاوز نکند و در میان مردمان ستوده زندگانی کند، که همه‏کس او را ستایش کنند. و جهاد نیز بر چهار شعبه است؛ یعنی بر امر به معروف و نهی از منکر، و راستی در جمیع مواضع، و دشمنی با فاسقان؛ پس هر که امر کند به معروف، پشت مؤمن را سخت و قوی گرداند. و هر که نهی کند از منکر، بینی منافق را بر خاک مالد و از مکر او ایمن باشد. و هر که در همه مواطن راست گوید، آنچه را که بر او واجب است به جا آورد. و هر که فاسقان را دشمن دارد، به جهت خدا خشم گیرد و خلاف رضای او را که دید به غضب آید. و هر که از برای خدا غضب کند، خدا از برای او غضب کند. و ایمان و ستون‏ها و شعب‏های آن، این است که مذکور شد»