1- کفّاربراى مشاهده‌ى عذاب، شتابى همراه با مسخره دارند. «مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ»
2- ندانستن جزئيّات يک حقيقت، دليل بر انکار اصل آن نيست. (اگر زمان وقوع قيامت را نمى‌دانيم، اصل آن را تکذيب نکنيم). «مَتى هذَا الْوَعْدُ»
3- ريشه‌ى سؤال از زمان وقوع قيامت، شک در نبوّت است. «إِنْ کُنْتُمْ صادِقِينَ»
4- پاسخ دادن به هر سؤالى لازم نيست. (کفّار از پيامبر مى‌خواستند وقت عذاب را معيّن کند، ولى آن حضرت تعيين نمى‌کردند). «عَسى أَنْ يَکُونَ رَدِفَ لَکُمْ»
5- عجله‌ى مردم در نزول عذاب بر کافران، حکمت خدا را تغيير نمى‌دهد. عَسى أَنْ يَکُونَ ... الَّذِي تَسْتَعْجِلُونَ
6- دنيا جاى کيفر کامل نيست. «بَعْضُ الَّذِي تَسْتَعْجِلُونَ»
7- کيفرهاى الهى داراى نظام و زمان‌بندى و مرحله به مرحله است. «رَدِفَ لَکُمْ»
8- بيم و اميد، در کنار هم سازنده است. رَدِفَ لَکُمْ ... إِنَّ رَبَّکَ لَذُو فَضْلٍ
9- در پى بودن قهرالهى نسبت به کفّار حتمى نيست، آنان مى‌توانند با توبه وتغيير موضع، نجات يابند. عَسى ... ( «عَسى» به معناى بازبودن راه بازگشت است)
10- چشيدن گوشه‌اى از عذاب دنيوى مى‌تواند وسيله‌ى هوشيارى وتوبه و
جلد 6 - صفحه 452
نوعى فضل الهى باشد. «رَدِفَ لَکُمْ بَعْضُ الَّذِي تَسْتَعْجِلُونَ وَ إِنَّ رَبَّکَ لَذُو فَضْلٍ»
11- تأخير در کيفر، يکى از شيوه‌هاى تربيت ونشانه‌ى لطف الهى وفرصتى براى توبه است. «إِنَّ رَبَّکَ لَذُو فَضْلٍ»
12- اکثريّت ناسپاس، مسير لطف خدا را تغيير نمى‌دهد. لَذُو فَضْلٍ ... أَکْثَرَهُمْ لا يَشْکُرُونَ
13- در علم خدا شک نکنيد. «إِنَّ رَبَّکَ لَيَعْلَمُ»
14- وقتى که خداوند همه چيز را مى‌داند، گناه و نفاق براى چه؟ «لَيَعْلَمُ ما تُکِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ» مخفى يا علنى بودن امور، در علم خداوند تأثيرى ندارد.
15- ربوبيّت خداوند، مستلزم آگاهى کامل اوست. «رَبَّکَ لَيَعْلَمُ»
16- علم خداوند به نهان و آشکار، ضامن عمل به وعده‌هاى اوست، پس عجله نکنيد. مَتى هذَا الْوَعْدُ ... تَسْتَعْجِلُونَ ... إِنَّ رَبَّکَ لَيَعْلَمُ ...