اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما مِن غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَ الأَرض‌ِ إِلاّ فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ (75)
و نيست از هر امري که پنهان است در آسمان و زمين مگر در کتاب مبين آشکار.
سابقا متعرض شده‌ايم و در کلم الطيب هم در باب صفات در مجلد اول بيان شده که از براي خداوند دو لوح است يکي لوح محفوظ و يکي لوح محو و اثبات اما لوح محفوظ آنچه از تقديرات الهي که تغيير پذير نيست و البته واقع شد نيست و از حتميات است در آن لوح ثبت شده که من جمله از آنها همين قرآن مجيد است که ميفرمايد بَل هُوَ قُرآن‌ٌ مَجِيدٌ فِي لَوح‌ٍ مَحفُوظٍ (بروج آيه 21 و 22) و اطلاق مکنون هم بر او ميشود چنانچه ميفرمايد إِنَّه‌ُ لَقُرآن‌ٌ کَرِيم‌ٌ فِي کِتاب‌ٍ مَکنُون‌ٍ لا يَمَسُّه‌ُ إِلَّا المُطَهَّرُون‌َ (واقعه آيه 76 الي 78) و اينکه لوح ممکن است افاضه شود بملائکه و انبياء و ائمه طاهرين که عبارت از علم ما کان و ما يکون باشد و مفاد لا يمسه الا المطهرون «هم ظاهرا همين باشد که معناي معصومين است از کلمه مطهرون چنانچه در آيه تطهير هم بيان شده که دليل بر عصمت اهل بيت است که مفاد «وَ يُطَهِّرَکُم تَطهِيراً» است و مراد از کتاب مبين در اينکه آيه شريفه همان لوح محفوظ و کتاب مکنون است که ميفرمايد:
وَ ما مِن غائِبَةٍ يعني از نظر بندگان که بر آنها مستور است و غائب است.
فِي السَّماءِ وَ الأَرض‌ِ چه از امور سماوي باشد و چه از وقايع زميني تماما نيست، إِلّا فِي کِتاب‌ٍ مُبِين‌ٍ در او ثبت شده است و اما لوح محو و اثبات اموريست که قابل تغيير است و منوط و مربوط باسباب است و علم بتغييرات او مختص بذات اقدس او است که مفاد يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ (رعد آيه 39) تنبيه: مسئله بداء محل اختلاف شيعه و سني است شيعه قائل ببداء هستند و سني
جلد 14 - صفحه 182
منکر و دليل شيعه همين آيه است و اخبار بسيار که بحد تواتر رسيده و مسئله بداء در تکوينات مثل نسخ است در تشريعيات و معناي بداء اينکه نيست که سنيها توهم کردند که خدا تغيير رأي ميدهد بلکه بمعني اينست که افعال الهي تابع حکم و مصالح است و در افعال بسا مصلحت تغيير ميکند مثلا اگر دعاء کردي اجابت ميشود اگر نه نه اگر صله رحم کردي عمر طولاني ميشود اگر قطع رحم کردي کوتاه ميشود اگر عبادت کردي توفيق ميآيد اگر معصيت کردي خذلان عمل صالح مورد تفضلات عمل قبيح مورث بليات و هکذا و خدا ميداند چه ميشود و غير او نميداند از امير المؤمنين است ميفرمايد اگر نبود اينکه آيه يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ خبر ميدادم از آنچه واقع ميشود الي يوم القيمة حتي مسئله خروج حضرت بقية اللّه و فرج آن حضرت از حتميات است لکن زمانش قابل تعجيل و تأخير است لذا دعاء در تعجيل ميکني.