تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي إِنِّي أَخافُ أَنْ يُکَذِّبُونِ (34)
جلد 10 - صفحه 135
وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً: و برادر من هارون او فصيح‌تر است از من از حيث زبان در سخنورى. فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً: پس بفرست او را با من در حالتى که يار و مددکار من باشد بر تبليغ رسالت تو. يُصَدِّقُنِي:
معاونى که تصديق کند مرا، يعنى جارى مجراى من باشد در تنفيذ و تلخيص حق و مصدّق من باشد در تقرير حجت و ابطال شبهه، همچنانکه فعل شخص منطيق در معارضه مى‌باشد. إِنِّي أَخافُ أَنْ يُکَذِّبُونِ: بدرستى که من مى‌ترسم آنکه تکذيب کنند مرا فرعونيان و زبان من به وقت محاجّه و مناظره، مرا يارى ندهد.
اعتراف موسى به فصاحت لسان برادرش هارون ممکن است به سبب لکنتى بود که در زبانش بود و رفع آن را به درخواست (وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي) از خدا طلب نمود «1». و احداث اين عقده چنانکه در ذيل حديثى از حضرت باقر عليه السّلام در حيات القلوب نقل شده آنکه: چون موسى به راه افتاد، روزى نزد فرعون بود، فرعون عطسه کرد، موسى گفت: (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ)* فرعون اين سخن را بر او انکار کرد و طپانچه بر او زد، گفت: اين چيست که مى‌گوئى. موسى برجست و قدرى از ريش فرعون کند و فرعون ريش بلندى داشت. پس فرعون قصد کشتن موسى نمود. آسيه گفت: طفل خردسال چه مى‌داند که چه مى‌گويد و چه مى‌کند. آسيه گفت اگر خواهى که امتحان کنى نزد او طبقى از خرما و طبقى از آتش بگذار، اگر ميان خرما و آتش تميز کند چنان است که تو مى‌گوئى. چون هر دو را نزد او گذاشتند، خواست که دست به جانب خرما دراز کند، جبرئيل نازل و دستش را به سوى آتش برگردانيد. آتش را برداشته و در دهان گذاشت. زبانش سوخت، فرياد برآورد و گريست. گفت: نگفتم که
«1» بحار الانوار، ج 13، ص 103، باب 4 بنقل از حسن.
جلد 10 - صفحه 136
نمى‌فهمد؛ فرعون او را عفو نمود «1».
يا مراد تصديق قوم است مر تقرير و توضيح هارون را، لکن اسناد تصديق به او شده به طريق اسناد فعل به سبب؛ چه وى سبب تصديق آنها بوده، يعنى چون او افصح از من با کافران مجادله کند و حجت بر ايشان لازم کند، تا تصديق کنند مرا بواسطه او.