تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ الْأُولى بَصائِرَ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَکَّرُونَ (43)
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ: و هر آينه به تحقيق داديم موسى عليه السّلام را کتاب تورات، مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ الْأُولى: بعد از هلاک کردن ما اهل قرنهاى نخستين را مانند قوم نوح و هود و صالح. يا مراد قوم فرعون باشد يعنى تورات را به موسى داديم بعد از هلاک شدن فرعونيان. بَصائِرَ لِلنَّاسِ: در حالتى که آن کتاب، حجّتها و براهين نورانى بود براى مردمان
«1» تفسير ابو الفتوح رازى، چاپ اسلاميه، ج 8، ص 463.
جلد 10 - صفحه 145
بنى اسرائيل که ديده دل ايشان به حقايق آن متنبه مى‌شد، و بواسطه آن حق را از باطل ممتاز مى‌کردند؛ مراد آنکه ما تورات را فرستاديم تا بينا شوند و بوسيله آن در طريق نجات سلوک کنند، بعد از آنکه ديده بصيرت ايشان اعمى بود از ديدن و ادراک کردن حق، و اصلا حق را از باطل نمى‌دانستند و مانند کوران در وادى ضلالت قدم مى‌گذاشتند. وَ هُدىً: و در حالى که راه نماينده بود تورات به احکام شرع مر تابعان خود را، وَ رَحْمَةً: و بخشايش است براى مصدقان و عاملان به آن يعنى به سبب عمل به آن نائل مى‌شدند به رحمت واسعه سبحانى که آن مثوبات اخروى است. لَعَلَّهُمْ يَتَذَکَّرُونَ: شايد ايشان پند پذيرند.
يعنى به جهت آنکه ايشان بر حالتى واقع شوند که اميدوارى به تذکر و اتّعاظ ايشان توان داشت.
به اسانيد معتبره از ابو سعيد خدرى مروى است که حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله فرمود: حق تعالى هلاک نگردانيد هيچ قومى و قرنى و امتى و اهل قريه‌اى را به عذاب آسمانى، از آن زمانى که انزال تورات فرمود بر روى زمين، غير اهل قريه‌اى که مسخ شدند به صورت ميمون، آيا نمى‌بينى حق تعالى مى‌فرمايد «وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْکِتابَ مِنْ بَعْدِ ما أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ الْأُولى ...» «1»