تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ فَمَنْ وَعَدْناهُ وَعْداً حَسَناً فَهُوَ لاقِيهِ کَمَنْ مَتَّعْناهُ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ (61)
از محمد بن کعب منقول است که حضرت امير المؤمنين عليه السّلام و حمزه با ابو جهل مجادله کردند. سدّى گويد: عمار ياسر با وليد بن مغيره منازعه نمودند؛ آيه شريفه نازل شد «1»:
أَ فَمَنْ وَعَدْناهُ: آيا کسى که وعده فرموديم او را بهشت در آخرت و نصرت در دنيا به جهت جزاى طاعت او، وَعْداً حَسَناً: وعده نيکو که در آن خلاف متصور نيست، فَهُوَ لاقِيهِ: پس آنکس دريابنده آن موعود است بلا شبهه به جهت امتناع خلف وعده الهى (و لذا اين را عطف نموده به ما قبل به «فا» ئى که معطى معنى سببيت است، چه لقاى موعود مسبب است از و عدى که آن ضمان است در خبر) يعنى آيا آنکس که به موعود خود رسنده باشد به جهت حسن وعده و انجاز آن که آن حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله يا امير المؤمنين
«1» مجمع البيان، ج 4، ص 261.
جلد 10 - صفحه 166
عليه السّلام و حمزه يا عمار باشد، کَمَنْ مَتَّعْناهُ: مانند کسى است که بهره داديم او را، مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا: بهره زندگانى دنيا که محبتش آميخته به محنت است، و دولتش مؤدى به نکبت، و مالش در صدد زوال، و جاهش بر شرف انتقال، و لذتش مشوب به کدرت؟ (استفهام انکارى است) يعنى نيست و نباشد مساوى ما بين دو شخصى که يکى به جهت جزاى اطاعتش به موعود خود رسنده باشد از نصرت در دنيا و بهشت در آخرت، با ديگرى که فقط بهره‌اى از متاع دنيا دارد و فاقد ثواب اخروى است به سبب عدم ايمان و اطاعتش؛ و عقل هيچ عاقلى به تساوى اين دو، حکم ننمايد. ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيامَةِ مِنَ الْمُحْضَرِينَ: پس آنکس کافر روز قيامت از حاضر شدگان باشد براى عذاب يا حساب يا جهنم. ابن عباس گويد که حق تعالى خلق دنيا فرمود و اهل آن را نسبت به دنيا و متاع آن به سه صنف گردانيده؛ مؤمن و منافق و کافر؛ پس مؤمن متزوّد مى‌شود از آن، و منافق متزين، و کافر متمتّع «1».