تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ قِيلَ ادْعُوا شُرَکاءَکُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ کانُوا يَهْتَدُونَ (64) وَ قِيلَ ادْعُوا شُرَکاءَکُمْ‌: و گويند روز قيامت کافران که بخوانيد شريکان خود را در پرستش. اضافه شرکاء به ايشان به جهت محال و ممتنع بودن شريک است مر خداى تعالى را در نفس الامر و واقع، و دعوى شرک آنها مر خداى را خلاف باشد، يعنى بخوانيد آنان را که شريک ما مى‌ساختيد در عبادت از بتان و غير آن تا عذاب را از شما دفع کنند. فَدَعَوْهُمْ‌: پس بخوانيد ايشان را از فرط حيرت، و يا به اميد نصرت. فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ‌: پس اجابت نکنند مر ايشان را به جهت عجز از اجابت و نصرت، وَ رَأَوُا الْعَذابَ‌: و ببينند متبوعان و تابعان عذاب را لازم و ملازم حال خود، لَوْ أَنَّهُمْ کانُوا يَهْتَدُونَ‌: اگر آنکه ايشان بودند راه يافتگان به وجهى از وجوه حيله و تدبير، هر آينه دفع عذاب را از خود مى‌کردند، لکن نتوانند و راه نيابند. يا اگر مهتدى بودند به حق، آن عذاب را مشاهده نمى‌کردند. نزد بعضى «لو» براى تمنى است، يعنى چون عذاب را ببينند و راه نيابند به دفع آن، تمنا کنند کاشکى راه يافته بودى به قبول حق تا از عذاب ايشان ايمن شدى، و لکن اين تمنى نتيجه‌اى براى آنها نخواهد داشت و حسرت و ندامت سودى ندهد؛ علاج واقعه را پيش از وقوع بايد کرد.