مواقف قيامت، متعدّد است، در يک موقف بر لبهاى انسان مُهر خورده و اعضا و جوارح ديگر به شهادت مىپردازند؛ «شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ» «1» در موقفى ديگر،
«1». فصّلت، 20.
جلد 7 - صفحه 91
انسان مىتواند سخن بگويد؛ «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» «1» در يک جا سخنى با انسان گفته نمىشود؛ «لا يُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ» «2»* ولى در جاى ديگر، خداوند مىفرمايد: «هاتُوا بُرْهانَکُمْ»
گرچه بعضى احتمال دادهاند که مراد آيه اين باشد که خداوند از هر گروه مشرک، يکى از افراد برجسته را به عنوان شاهد و سخنگو بيرون مىکشد و از او مىپرسد: برهان شرک شما چيست؟ ولى با توجّه به روايتى که در ذيل آيه از امام باقر عليه السلام آمده است «3» مراد اين است که در هر عصر و زمانى، انسان معصومى (پيامبر يا وصىّ پيامبر) که به اعمال مردم آگاه باشد، وجود دارد تا در قيامت به عنوان گواه رفتار مردم، شاهد قرار گيرد.