تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاَّ خَمْسِينَ عاماً فَأَخَذَهُمُ الطُّوفانُ وَ هُمْ ظالِمُونَ «14»
چون در آيه سابقه ذکر حال مجاهد صابر فرمود و حال کسى که به خلاف آنست، در عقب آن ذکر قصه نوح پيغمبر عليه السّلام و بيان صبر او بر آزار و اذيت
«1» ثواب الاعمال، باب ثواب من سنّ سنة هدى، ص 161- 160؛ بحار الانوار ج 71 باب 72.
«2» ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 161- 160.
جلد 10 - صفحه 212
قوم و تکذيب ايشان را در مدت طويله و سر انجام شآمت قوم را فرمايد که تذکرى باشد براى امت پيغمبر:
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً: و هر آينه به تحقيق فرستاديم نوح عليه السّلام را، إِلى قَوْمِهِ: بسوى قوم خود به جهت دعوت به توحيد و فرمانبردارى اوامر خدا و پرهيز از مناهى او را. فَلَبِثَ فِيهِمْ: پس درنگ نمود در ميان ايشان، أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عاماً: هزار سال مگر پنجاه سال، يعنى نهصد و پنجاه سال دعوت ايشان نمود. به روايت اشهر در سن چهل سالگى مبعوث شد بر قوم، و مدت نهصد و پنجاه سال مردم را به خدا پرستى و دين حق دعوت نمود و بعد از طوفان هم شصت سال عمر نمود، پس سن آن حضرت هزار و پنجاه سال مى‌باشد.
ابن بابويه (رحمه اللّه) در کتاب نبوت فرموده: که عمر او دو هزار و پانصد سال بوده، چون وقت وفات او رسيد، عزرائيل از او پرسيد: اى شيخ الانبياء دنيا را چگونه يافتى؟ گفت: مثل خانه‌اى که دو در داشته باشد از يک در وارد شده و از ديگرى بيرون رفتم «1».
لطيفه: اختيار «أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عاماً» بر «تسع مائة و خمسين» به جهت دلالت است بر کمال عدد، چه گاهى اطلاق تسع مائة و خمسين بر عددى مى‌کنند که قريب به آن باشد؛ پس اگر حق تعالى «تسعمائة و خمسين» مى‌فرمود، جايز بود تو هم اطلاق اين عدد بر اکثر آن، و اين توهم در «الف سنة الّا خمسين عاما» منفى است فکأنه قيل: «تسع مائة و خمسين سنة کاملة وافية العدد». و معذلک در ذکر «الف» سامع را تخييل طول مدت است و اين مقصود است در اين مقام، زيرا غرض از اين قصه تسليه خاطر مبارک پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و تثبيت آن حضرت بر مکاره و مکائده صادره از کفار؛ يعنى حضرت نوح عليه السّلام نهصد و پنجاه سال تمام جفاى قوم را کشيده، با وجود بر اين از دائره دعوت قوم اصلا قدم بيرون ننهاده و عده کمى که هشتاد نفر بودند ايمان آوردند و بقيه در کفر و عناد و لجاج و انکار دائما مى‌افزودند.
«1» تفسير ابو الفتوح رازى، ج 9، ص 11 به نقل از کتاب النبوة شيخ صدوق- و نظير اين روايت درج 11، ص 286- 285.
جلد 10 - صفحه 213
و چون اتمام حجت در دعوت بر آنها شد، فَأَخَذَهُمُ الطُّوفانُ: پس فرا گرفت آن قوم را عذاب طوفان، وَ هُمْ ظالِمُونَ: در حالتى که ايشان ستمکاران بودند به کفر و در گذشتگان از طريق حق که اسلام است.