اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِبراهِيم‌َ إِذ قال‌َ لِقَومِه‌ِ اعبُدُوا اللّه‌َ وَ اتَّقُوه‌ُ ذلِکُم خَيرٌ لَکُم إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ «16»
و هر آينه فرستاديم ابراهيم را زماني که گفت براي قوم خود عبادت و بندگي کنيد اللّه خداي متعال را و پرهيز کنيد از مخالفت او اينکه براي شما بهتر است اگر باشيد شما بدانيد.
وَ إِبراهِيم‌َ عطف به نوحا است يعني و لقد ارسلنا ابراهيم مفعول ارسلنا است و ابراهيم زماني مبعوث شد که سر تا سر دنيا را شرک گرفته بود فقط ابراهيم و لوط و ساره و
جلد 14 - صفحه 302
هاجر و اوصياء حضرت نوح که باقي بودند موحد بودند و يک نفر در مقابل يک دنيا مشرک ايستادگي کرده و فرمود:
إِذ قال‌َ لِقَومِه‌ِ قوم ابراهيم امت ابراهيم بودند که بر تمام دنيا مبعوث شده بود و شريعتش در بني اسرائيل باقي بود تا زمان موسي و در بني اسمعيل تا زمان بعثت حضرت رسالت حتي امر رسيد بحضرت رسالت ثُم‌َّ أَوحَينا إِلَيک‌َ أَن‌ِ اتَّبِع مِلَّةَ إِبراهِيم‌َ حَنِيفاً (نحل آيه 123) و بسياري از سنن ابراهيم در اسلام جاري شد إِذ قال‌َ لِقَومِه‌ِ بر تمام اهل دنيا چون ابراهيم مبعوث بر تمام دنيا بود بخلاف موسي و عيسي که در بني اسرائيل و جماعتي مبعوث بودند دون بني اسمعيل.
اعبُدُوا اللّه‌َ توحيد عبادتي که غير از او را نپرستيد و شرک نياوريد که مفاد کلمه طيبه (لا إِله‌َ إِلَّا اللّه‌ُ) است.
وَ اتَّقُوه‌ُ تقوي پرهيز از مخالفت او است و مراتب تقوي را مکررا بيان کرديم تقواي از عقائد فاسده از شرک و کفر و ضلالت، تقواي از صفات خبيثه و اخلاق رذيله و ملکات قبيحه تقواي از معاصي کبار و از کليه معاصي و از توجه بغير خدا.
ذلِکُم خَيرٌ لَکُم نه معنايش اينکه باشد که آنهم خوب است هيچ خيري در غير اينکه نيست مثل «الجنة خير من النار» است.
إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ لکن هيهات کجا توجه ميکنند و ميدانند.