اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ أَوثاناً وَ تَخلُقُون‌َ إِفکاً إِن‌َّ الَّذِين‌َ تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ لا يَملِکُون‌َ لَکُم رِزقاً فَابتَغُوا عِندَ اللّه‌ِ الرِّزق‌َ وَ اعبُدُوه‌ُ وَ اشکُرُوا لَه‌ُ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ «17»
جز اينکه نيست که عبادت ميکنيد از غير اللّه بتهايي را و ميبنديد دروغ بزرگي را بدرستي که چيزهايي را که عبادت ميکنيد از غير خداوند مالک نيستند از براي شما روزي را پس طلب کنيد نزد خداوند روزي را و بپرستيد او را و شکر گذار باشيد نعمتهاي او را بسوي اوست بازگشت شما.
جلد 14 - صفحه 303
إِنَّما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ أَوثاناً کلمه انما از ادات حصر است که بکلي عبادت خدا را کنار گذاشته و عبادت اوثان را ميکنيد و اوثان جمع وثن است بعضي گفتند وثن و صنم به يک معنا است بعضي گفتند صنم مجسمه است که بيک صورتي مصور شده بصورت انسان يا ملائکه يا حيوانات يا جن بتخيلات اينکه ملک باين صورت است که بال دارد باين نحو که در کتابها و قطعات ميکشند يا جن باين صورت است و وثن مجسمه بدون صورت از فلزات و اخشاب ميسازند و ميتراشند که العياذ شکل خدا است و بتهاي مشرکين بسيار بودند بت بزرگ خداي بزرگ تمام آنها و بتهاي وسط هر محله و قبيله و طائفه يک خدايي داشتند و بتهاي کوچک هر فردي يک خدايي در جيب خود داشت در قرآن ميفرمايد فَاجتَنِبُوا الرِّجس‌َ مِن‌َ الأَوثان‌ِ وَ اجتَنِبُوا قَول‌َ الزُّورِ (حج آيه 30) در اخبار بسياري داريم که رجس را بآلات القمار من شطرنج و نرد و آس و آلات ساز و ملهيات و قول زور را بغنا و شهادت روز دروغ و ساير کلمات محرمه و کلمه من الاوثان شايد اشاره به اينکه اينکه ملهيات در عداد بت‌پرستيست و بعضي گفتند خون قربانيها را به بتها ميماليدند.
وَ تَخلُقُون‌َ إِفکاً که ميگفتند هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِندَ اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي و امثال اينکه کفريات.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ لا يَملِکُون‌َ لَکُم رِزقاً
«و لا يملکون لکم نفعا و لا ضرا و لا موتا و لا حيات»
بلکه يک جمادي بيشتر نيستند آنهم مصنوع خود شماها هستند قال‌َ أَ تَعبُدُون‌َ ما تَنحِتُون‌َ (و الصافات آيه 95).
فَابتَغُوا عِندَ اللّه‌ِ الرِّزق‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ هُوَ الرَّزّاق‌ُ ذُو القُوَّةِ المَتِين‌ُ (و الذاريات آيه 58) وَ فِي السَّماءِ رِزقُکُم وَ ما تُوعَدُون‌َ (و الذاريات آيه 22) وَ اعبُدُوه‌ُ عبادت مختص بذات اقدس او است و سزاوار پرستش او است و بس که معناي توحيد عبادتيست و مفاد مطابقي کلمه توحيد است «لا اله الا اللّه وحده لا شريک له».
وَ اشکُرُوا لَه‌ُ زيرا جميع نعم از ايجاد و رزق و نعمتهاي دنيوي که إِن تَعُدُّوا نِعمَةَ
جلد 14 - صفحه 304
اللّه‌ِ لا تُحصُوها (ابراهيم آيه 37 و نحل آيه 18) لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ (ابراهيم آيه 7).
إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ بازگشت تمام در قيامت بسوي او است تا اينجا فرمايشات ابراهيم.
تمام شد ولي جواب قومش در چند آيه بعد ميآيد: