تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ وَ لَمْ يَرَوْا کَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذلِکَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ «19»
أ و لم تروا: آيا نمى‌بينيد اى منکران بعث و حشر. حفص به غيبت خوانده يعنى آيا نمى‌ديدند امتان پيش که تکذيب قيامت نمودند، کَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ: چگونه ايجاد فرمايد آفريدگان را از ماده و غير ماده (استفهام تقريرى است) يعنى مى‌دانيد و مى‌بينيد خلقت آدمى را از نطفه بدين کيفيت خاص در غايت اتقان و استحکام، نيست مگر به قدرت و حکمت خلاق عالم. ثُمَّ يُعِيدُهُ:
پس بازگرداند ايشان را بعد از موت چنانکه اولين مرحله ايجاد فرمود ايشان را.
منشأ و مناط ايجاد خلق و اعاده آنها بعد از موت، قدرت تامه الهى است، پس شخص عاقل را دريافتن علم مبدء و معاد تأمّلى نباشد. إِنَّ ذلِکَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ:
بدرستى که ايجاد و اعاده بر خدا آسان است، زيرا در فعل آن محتاج به هيچ چيز نيست و قادر مطلق باشد. و ديگر آنکه هر که قادر باشد بر ابداء بدون ماده، هر آينه اقدر خواهد بود بر اعاده با ماده.
جلد 10 - صفحه 217