تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَ قالَ إِنِّي مُهاجِرٌ إِلى رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَکِيمُ «26» وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ جَعَلْنا فِي ذُرِّيَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَ الْکِتابَ وَ آتَيْناهُ أَجْرَهُ فِي الدُّنْيا وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ «27» وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ إِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ ما سَبَقَکُمْ بِها مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعالَمِينَ «28» أَ إِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ وَ تَقْطَعُونَ السَّبِيلَ وَ تَأْتُونَ فِي نادِيکُمُ الْمُنْکَرَ فَما کانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَنْ قالُوا ائْتِنا بِعَذابِ اللَّهِ إِنْ کُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ «29» قالَ رَبِّ انْصُرْنِي عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِينَ (30)
ترجمه
پس ايمان آورد به او لوط و گفت همانا من هجرت کننده‌ام بسوى پروردگارم همانا او تواناى درست‌کار است
و بخشيديم به او اسحق و يعقوب را و قرار داديم در فرزندان او پيغمبرى و کتاب را و داديم باو مزدش را در دنيا و همانا او در آخرت هر آينه از شايستگان است
و لوط را هنگاميکه گفت بقومش همانا شما بجا مى‌آوريد کار زشتى را که پيشى نگرفته است شما را بآن احدى از جهانيان
جلد 4 صفحه 225
آيا بدرستيکه شما هر آينه مى‌آئيد نزد مردان و بند مى‌آوريد راه و بجا مى‌آوريد در انجمنتان کار ناپسند را پس نبود جواب قومش مگر آنکه گفتند بياور براى ما عذاب خدا را اگر هستى از راستگويان
گفت پروردگار من نصرت ده مرا بر گروه فساد کنندگان.
تفسير
حضرت ابراهيم عليه السّلام بعد از آنکه از آتش نجات يافت و بيانات سابقه را فرمود حضرت لوط که پسر خاله يا خواهرزاده او بود و در احوال آنحضرت سابقا ذکر شده است باو ايمان آورد و حضرت ابراهيم عزم خود را بر هجرت از بلد کفر باو اعلام فرمود و مطمئن شد بآنکه خداوند بعزت و توانائى خود او و کسانش را از شرّ کفار حفظ ميفرمايد و بحکمت و درستکارى خويش او را بصلاحش ميرساند و بعضى گفته‌اند فرمود من هجرت ميکنم از قوم خود بجائيکه خدا مرا امر فرموده و قمى ره نقل فرموده که مهاجر کسى است که گناهان را ترک و توبه بسوى خدا نمايد و در اکمال از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که نبوت آنحضرت در کوثى که قريه‌ئى از قراء سور يعنى کوفه است بود در بدو امر پس از آنجا هجرت فرمود نه براى جنگ و اين مراد است از قول خداوند انّى مهاجر الى ربّى سيهدين و خدا در پيرى که مأيوس از اولاد بود از ساره که زن نازائى بود باو پسرى مانند حضرت اسحق و نواده‌ئى مانند حضرت يعقوب عنايت فرمود بعد از حضرت اسمعيل که از هاجر که کنيز بود داشت و قرار داد در نسل و ذريّه او نبوت و کتاب را که بز او صحف و بر فرزندانش تورية و انجيل و زبور و فرقان نازل گرديد و بعد از او هيچ پيغمبرى نيامد مگر آنکه از نسل آنحضرت بود و اين اجر دنيوى او بود که پيغمبر خاتم و ائمّه هدى و امام زمان از ذريّه او هستند و تا آخر دنيا سلطنت حقّه در اين خاندان باقى و برقرار خواهد بود بعلاوه نام نيک و مقبوليّت تامّه عامّه که تمام ارباب اديان معترف بمقام و عزت و عظمت اويند و درود و ثناى او در السنه و افواه خاص و عام تا انقراض عالم سارى و جارى است و خداوند در دنيا بقدرى باو ثروت و مکنت عطا فرمود که عدد احشام و اغنامش از شمار خارج گرديد و مهمانخانه‌اش هميشه دائر بود و تا کنون هم گفته‌اند در مزارش باقى است و براى هيچيک از انبيا اين مزايا نيست و در آخرت هم در زمره درجه اول از رجال برجسته صلاح و تقوى جايگزين
جلد 4 صفحه 226
خواهد بود و بعضى گفته‌اند آنحضرت در وقت هجرت هفتاد و پنج سال داشت و همان سال خداوند از هاجر کنيز ساره اسمعيل عليه السّلام را باو داده بود و با خانواده خود و حضرت لوط که اول مؤمن باو بود اول بشهر حران رفتند و از آنجا بشام هجرت نمودند و حضرت ابراهيم در فلسطين منزل نمود و حضرت لوط در شهر سدوم که آنرا مؤتفکه نيز خوانده‌اند جاى‌گزين گرديد و مأمور بارشاد اهالى آن بلاد شد که گفته‌اند هفت بلد بوده معروف بمؤتفکات چنانچه خداوند فرموده و فرستاديم لوط را وقتى که گفت باهل آنديار بر سبيل اخبار و انکار همانا شما کار بسيار زشتى ميکنيد که تا کنون احدى از اهل عالم اين عمل زشت را انجام نداده و بعضى ائنّکم با همزه استفهام انکارى قرائت نموده‌اند و مؤيّد آن آنستکه بعدا براى بيان آن کار و عمل زشت فرموده آيا شما با مردان نزديکى ميکنيد و راه نسل بشر را قطع ميکنيد بترک نزديکى نمودن با زنان يا راه مردم مسافر را قطع ميکنيد براى تعرّض بنواميس آنها چون گفته‌اند آنها مسافرين را مهمان مينمودند و با ايشان اين عمل شنيع را بجا مى‌آوردند و اين موجب بند آمدن راه ميشد و نيز فرموده شما در مجلس و محفل خودتان علنا کار ناپسند از قبيل آن عمل زشت و اعمال قبيحه ديگر بجا مى‌آوريد يا اصوات رکيکه از خودتان ابراز مينمائيد و قوم بجاى تنبّه و استغفار بر انکار و استکبار افزوده در جواب بطور استهزاء گفتند اگر راست ميگوئى دعا کن خدا عذاب خود را بر ما نازل نمايد و حضرت لوط عرضه داشت پروردگارا مرا بر اين قوم جفاکار که چنين امر قبيحى را مبتکر و موجب فساد اخلاق مردم ديگر شدند نصرت ده و آنها را بجزاى کردارشان در دنيا برسان که موجب عبرت سايرين شوند و اين امر منکر شنيع در عالم شيوع پيدا نکند و خداوند اجابت فرمود چنانچه در آيات بعد بيايد انشاء اللّه تعالى.