تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِينَ (38)
وَ عاداً وَ ثَمُودَ: و ياد کن قوم عاد و ثمود را، يا هلاک نموديم قوم عاد و ثمود را به سبب طغيان و مخالفت. وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَکُمْ مِنْ مَساکِنِهِمْ: و بتحقيق که روشن شده است شما را اى اهل مکه بعضى از مسکنهاى قوم عاد و ثمود که بر طريق سفر شما واقع است، يعنى در راه شام و يمن. يا متبيّن گشته مر شما را هلاک ايشان به جهت آثار مساکن ايشان و نزد نظر کردن شما به آن در حين گذشتن شما بر آن. وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ: و زينت و آرايش داد براى ايشان کردارهاى ايشان را از کفر و شرک و فسق و فجور و انواع معاصى، فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ: پس بازداشت ايشان را شيطان به سبب متابعتش از راه راست که انبياء ايشان را به آن مى‌خواندند و حقيقت آن را بيان مى‌کردند. وَ کانُوا مُسْتَبْصِرِينَ: و بودند بينايان، يعنى متمکن بودن از نظر و فکر و ملاحظه
جلد 10 - صفحه 234
به ديده بصيرت، اما به جهت فرط تنعّم و تغافل، ترک تأمل و تدبر نمودند در آن.
يا آنکه متبيّن بودند به نزول عذاب بر متمرّدين از فرمان حضرت احديت به سبب اخبار انبياء لکن در طغيان و کفر و عناد و لجاج افزودند تا هلاک شدند. يا زيرک و باريک بين بودند به گمان خود و به عقل قاصر خود فرمايشات حقه پيغمبران را نامعقول پنداشتند و مخالفت نمودند تا دمار از روزگار آنان درآمد.
تبصره: آيه شريفه آگاهى و بينائى است براى امت پيغمبر در تحذير از مخالفت خدا و پيغمبر و شريعت، و هشيار باشند از آنکه شيطان اعمال سيئه و افعال قبيحه را در انظار جلوه و آرايش دهد و نفس انسانى فريب آن را خورده غافل از خسران و شآمت عاقبت آن گردد که ناگهان در حين انهماک در معاصى و مناهى، سخط و غضب الهى او را فرا گيرد، مانند قوم عاد و ثمود.