اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَکُلاًّ أَخَذنا بِذَنبِه‌ِ فَمِنهُم مَن أَرسَلنا عَلَيه‌ِ حاصِباً وَ مِنهُم مَن أَخَذَته‌ُ الصَّيحَةُ وَ مِنهُم مَن خَسَفنا بِه‌ِ الأَرض‌َ وَ مِنهُم مَن أَغرَقنا وَ ما کان‌َ اللّه‌ُ لِيَظلِمَهُم وَ لکِن کانُوا أَنفُسَهُم يَظلِمُون‌َ (40)
و تمام آنها را گرفتيم بگناه خود پس بعض آنها را فرستاديم بر آنها باد تندي و سنگ‌ريزه و بعض آنها را کساني که او را صيحه گرفت و بعض آنها، را فرو برديم در زمين و بعض آنها را غرق نموديم و نيست خداوند که بآنها ظلم نمايد و لکن بودند آنها که بخود ظلم ميکردند.
فَکُلًّا از قوم نوح و عاد و ثمود و فرعون و هامان و قارون.
أَخَذنا بِذَنبِه‌ِ اثر معاصي آنها را بر آنها بار کرديم و جزاء عمل آنها را به آنها داديم که «النّاس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرا فشر» و اينکه آثار دنيوي آنها
جلد 14 - صفحه 326
است غير از آثار اخروي که گفتند معاصي در دنيا ده اثر دارد قلب را سياه ميکند قساوت پيدا ميکند ايمان را ضعيف ميکند شيطان را مسلط ميکند بعد از رحمت ميآورد مورث نزول بلا ميشود سلب نعمت ميکند سلب توفيق ميشود خذلان ميآورد عادت معاصي پيدا ميشود که ميفرمايد ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم (شوري آيه 29).
فَمِنهُم مَن أَرسَلنا عَلَيه‌ِ حاصِباً عاد که ميفرمايد وَ أَمّا عادٌ فَأُهلِکُوا بِرِيح‌ٍ صَرصَرٍ عاتِيَةٍ سَخَّرَها عَلَيهِم سَبع‌َ لَيال‌ٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيّام‌ٍ حُسُوماً فَتَرَي القَوم‌َ فِيها صَرعي کَأَنَّهُم أَعجازُ نَخل‌ٍ خاوِيَةٍ (الحاقه آيه 6 و 7) و قوم لوط که باريد بر آنها سنگ از آسمان که مفاد حاصب است بمعني باريدن و نزول است.
وَ مِنهُم مَن أَخَذَته‌ُ الصَّيحَةُ ثمود و اهل مدين که ميفرمايد وَ أَخَذَت‌ِ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا الصَّيحَةُ- الي قوله- أَلا بُعداً لِمَديَن‌َ کَما بَعِدَت ثَمُودُ (هود آيه 94).
وَ مِنهُم مَن خَسَفنا بِه‌ِ الأَرض‌َ قارون که ميفرمايد فَخَسَفنا بِه‌ِ وَ بِدارِه‌ِ الأَرض‌َ (قصص، آيه 81).
وَ مِنهُم مَن أَغرَقنا قوم نوح و فرعون و هامان و اتباع آنها که ميفرمايد فَأَخَذناه‌ُ وَ جُنُودَه‌ُ فَنَبَذناهُم فِي اليَم‌ِّ- الايه (قصص آيه 40).
وَ ما کان‌َ اللّه‌ُ لِيَظلِمَهُم ظلم قبيح است و محال است از خداوند صادر شود.
وَ لکِن کانُوا أَنفُسَهُم يَظلِمُون‌َ هم ظلم بنفس که خود را در معرض اينکه عقوبات دنيوي و عذابهاي اخروي در آورند و هم ظلم بدين و انبياء و رسل الهي و هم ظلم به بندگان خدا که مانع شدند از ايمان آنها و از سبيل اللّه و اضلال آنها نمودند.