در اين آيه خداوند به پيامبرش دستور تلاوت قرآن و نماز را در کنار هم داده و اين به خاطر آن است که قرآن و نماز دو منبع نيروبخش مى‌باشند. خداوند که به پيامبرش از يک
جلد 7 - صفحه 150
مسئوليّت سنگين خبر مى‌دهد، «إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْکَ قَوْلًا ثَقِيلًا» «1» به او مى‌فرمايد: براى انجام اين مسئوليّت سنگين، از دو منبع نيروبخش کمک بگير:
يکى تلاوت قرآن. «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا» «2»
و ديگرى نماز شب. «إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا» «3»
البتّه علاوه بر اين آيه، نماز و قرآن، بارها در کنار هم آمده است؛ از جمله: «يَتْلُونَ کِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ» «4» و «يُمَسِّکُونَ بِالْکِتابِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ» «5»
براى جمله «لَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَرُ» چند معنا بيان شده است:
الف: نماز، بزرگ‌ترين ذکر الهى است. به دليل آيه‌ى «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِي» «6» که نماز را ذکر خداوند مى‌داند.
ب: ياد خدا (و حضور قلب)، بالاتر از ظاهر نماز است.
ج: ياد خدا براى انسان از همه کارها برتر است.
د: ياد خدا، براى جلوگيرى از فحشا و منکر بالاتر از هر اهرم ديگر است.
ه: ياد خدا از شما، بزرگتر از ياد شما از خدا است. (البتّه اين معنا با توجّه به روايات در ذيل آيه «فَاذْکُرُونِي أَذْکُرْکُمْ» «7» برداشت شده است. «8»)
به پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله گفته شد: فلانى هم نماز مى‌خواند و هم خلاف مى‌کند، فرمود: «ان صلاته تنهاه يوما» «9» بالاخره نماز او روزى نجاتش خواهد داد.
امام صادق عليه السلام فرمود: هر کسى دوست دارد قبولى يا ردّ نمازش را بداند، ببيند نمازش او را از فحشا و منکر باز داشته است يا نه. سپس امام عليه السلام فرمود: «فبقدر ما منعته قبلت منه» «10» به اندازه‌اى که نماز، انسان را از منکرات باز مى‌دارد، به همان اندازه قبول مى‌شود.
«1». مزمّل، 5.
«2». مزمل، 4.
«3». مزمل، 6.
«4». فاطر، 29.
«5». اعراف، 170.
«6». طه، 14.
«7». بقره، 152.
«8». تفسير نورالثقلين.
«9». تفسير مجمع‌البيان.
«10». تفسير مجمع‌البيان.
جلد 7 - صفحه 151