تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ (69)
بعد از ذکر وعيد، بيان وعد را فرمايد:
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا: و آن کسانى که کوشش کردند در حق ما، يعنى از جهت ما اقامه دين ما نمودند بر وجه اخلاص. اطلاق مجاهده براى آنست که تا شامل شود جهاد با کفار را، و جهاد با نفس اماره و شيطان را در مقام مجاهده درآيد که جهاد اکبر باشد. لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا: هر آينه هدايت نمائيم ايشان را به راههاى خود که آن طريق مسير است به مجازات و وصول به نجات. و يا آنکه زياد سازيم هدايت ايشان را به سبيل خير و برکت و توفيق در طاعت. وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ: و بدرستى که خدا هر آينه با نيکوکاران است به نصرت و اعانت در دنيا، و ثواب و مغفرت در آخرت نزد حق تعالى.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است به آنکه هر کس در راه خدا مجاهده نمايد، هر آينه راه نماينده شود. در اين کلمه اشاراتى است از آن جمله: اقدام در فرمان بردارى خدا، موجب زيادتى توفيق است. و همچنين عمل کردن به علم، سبب زيادتى در علم است، چنانچه حديث وارد شده که حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله فرموده: من عمل بما علم وفّقه اللّه علم ما لا يعلم «1».
«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 180. و از امام صادق عليه السّلام روايت شده که: من عمل بما علم، کفى ما لم يعلم. به نقل: وسائل الشيعه ج 18، ص 120. روايت 30- بحار الانوار ج 2، ص 30، روايت 14- ثواب الاعمال، چاپ حيدرى 1391، ص 161، ثواب من عمل بما علم.
جلد 10 - صفحه 266
و از بعضى علماء منقول است که: (انّ الّذى نرى من جهلنا بما لا نعلم انّما هو من تقصيرنا فيما نعلم) يعنى بدرستى که آن چيزى که ما مى‌بينيم از جهل خود، به جهت تقصير ماست در آنچه مى‌دانيم «1».
شخصى در محضرى از علماء به چند کلمه حکمت‌آميز سخنرانى نمود، از او سؤال نمودند اين علم را از کجا دانستى؟ گفت: قصور ما در علم، به جهت تقصير ما باشد در عمل، زيرا هر که عمل کند به آنچه داند، آن علم و عمل او را به کمال رساند «2».
ايضا هر که کوشش کند در اقامه سنت، راه نماينده شود به طريق جنّت «3».
و نيز اشاره فرموده خداوند رحيم به لطف خود به يک کلمه جامعه که: يار و ناصر و مددکار است در دنيا و آخرت با نيکوکاران به نفس خود به اطاعت و عبادت و پرهيز از معصيّت و مخالفت و نيکوکاران به غير خود از مؤمنان به احسان در باره آنان و منع ايذاء و اذيّت ايشان.
حضرت باقر عليه السّلام به روايت قمى (رحمه اللّه) فرموده: اين آيه از براى آل محمد و از براى مطيعان ايشان است. «4» خاتمه تفسير سوره مبارکه عنکبوت
«1» منهج الصادقين، ج 7، ص 180.
«2» منهج الصادقين، ج 7، ص 180.
«3» همان مدرک، ص 156- راوى را سهل تسترى دانسته است.
«4» تفسير قمى، ج 2، ص 151.
جلد 10 - صفحه 267
سوره سى‌ام (روم)
اين سوره مبارکه مکّى است الا قوله «فسبحان اللّه حين تمسون» که مدنى است بنا به قول حسن.
عدد آيات: پنجاه و نه آيه است به عدد مکّى و مدنى، و شصت آيه است نزد غير ايشان، و اختلاف در چهار آيه است «الم» کوفى «غُلِبَتِ الرُّومُ» غير مکّى و مدنى و «فِي بِضْعِ سِنِينَ» غير کوفى و مدنى اول و «يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ» مدنى اولى.
عدد کلمات: هشتصد و نوزده کلمه.
عدد حروف: سه هزار و پانصد و سى و چهار حرف.
ثواب تلاوت: صدوق رحمه اللّه در ثواب الاعمال از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که: هر که قرائت کند سوره روم و عنکبوت را در شب بيست و سوم ماه رمضان، پس او قسم به خدا از اهل بهشت است «1».
تذکره: مکرر ذکر شد که ثواب خاصّه تلاوت آيات و سور، مشروط است به عمل نمودن به آن آيات، و الّا به صرف تلاوت فقط بدون عمل، اينگونه ثوابها موجب اغراء به جهل خواهد بود.
«1» ثواب الاعمال، چاپ حيدرى، ص 99.
جلد 10 - صفحه 268
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ