اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن آياتِه‌ِ مَنامُکُم بِاللَّيل‌ِ وَ النَّهارِ وَ ابتِغاؤُکُم مِن فَضلِه‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ «23»
و از جمله آيات الهي خوابيدن شما است در شب و روز و خواب و طلب روزي از فضل الهي، بدرستي که در اينکه شب و روز و خواب و طلب رزق هر آينه آياتيست براي قومي که گوش شنوا داشته باشند.
خداوند يکي از تفضلاتش اينست که شب را مقرر فرمود براي استراحت و تعطيل قوي و
جلد 14 - صفحه 377
رفع خستگي و نوم، تا اينکه قواي نفساني بامور داخليه بدن بپردازند، و روز را براي تحصيل امر معاش و اصلاح امور خارجيه که اگر شب نبود و تمام روز بود انسان هلاک ميشد از شدت حرارت و کثرت اشتغال و اگر روز نبود از شدت برودت و تعطيل امور چنانچه در ارض تسعين دوره سال يک شب و يک روز است. شش ماه روز است و شش ماه شب و قابل سکونت نيست لکن درک اينکه آيه مخصوص بکسانيست که درک کنند بگوش دل لذا ميفرمايد:
وَ مِن آياتِه‌ِ مَنامُکُم بِاللَّيل‌ِ که نفس تسلط نوم، خود تفضل بزرگيست و جعل شب تفضل ديگريست.
وَ النَّهارِ براي جمله بعد است که ميفرمايد:
وَ ابتِغاؤُکُم مِن فَضلِه‌ِ که خداوند تمام اسباب تعيش و تحصيل امر معاش و معاشرت و تحصيل علوم ديني و تکميل عقايد حقه و هزاران فوائد ديگر در روز ميشود لکن براي کساني که قلب آنها سياه نشده باشد و دل سنگ نشده باشد و چشم قلب باز باشد و گوش قلب شنوا باشد درک اينکه تفضلات را ميکند و مصداق صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ نباشد، و الا شب و روز را بمعاصي و فسق و فجور ميگذرانند روز به تعدي و ظلم و تجاوز، و شب به ساز و آواز، شرب خمر، دزدي، بي عفتي و بي عصمتي بنام تفريح. لذا ميفرمايد: إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ.