تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَيْفَ کانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ کانَ أَکْثَرُهُمْ مُشْرِکِينَ (42)
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ: بگو اى پيغمبر سير کنيد در زمين امتهاى گذشته، فَانْظُرُوا کَيْفَ کانَ: پس بنگريد و تأمل کنيد چگونه بود، عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ: سر انجام آنانکه پيش از ايشان بودند از ملوک طاغى و اهل شهرهاى ياغى تا معلوم کنند مصداق قول مذکور را و متحقق شوند به صدق آن از مشاهده اين که قصور ايشان قبور شده و بکلى اثر آنان محو گرديد. کانَ أَکْثَرُهُمْ مُشْرِکِينَ:
بودند بيشتر آن امم هلاک شده شرک آورندگان. اين کلام استيناف است براى دلالت بر آنکه سوء عاقبت آنان به جهت غلبيت شرک بود در آنان. يا آنکه مراد اين باشد که اکثر آنها به جهت شرک، و اقلّ ايشان به جهت معاصى ديگر هلاک شدند.
تبصره: «سير» بر دو قسم است: سير جسمى و نظرى، و ديگر سير عقلى و فکرى؛ اولى منوط است به حرکت شخص و سير در زمين و ديدن محل و مکان کفار و مشرکان و عبرت گرفتن از ويرانى عمارات و آثار ايشان. دومى که سير عقلى باشد منوط و مربوط است به مطالعه احوالات گذشتگان و تأمل در نتيجه
«1» اصول کافى، (چ بيروت)، ج 2، کتاب الايمان و الکفر، ص 448- 447 باب فى تفسير الذنوب.
جلد 10 - صفحه 309
شآمت افعال آنان؛ و اين قسمت را قرآن مجيد شرح مبسوطى نسبت به امم گذشته عنوان فرموده که عاقل فهيم را بينائى باشد، لذا ابن عباس بدين مطلب اشاره نموده که: من قرء القران و علمه سار فى الارض، لأنّ فيه اخبار الامم: هر که قرآن بخواند و فهم کند معانى آن را، سير نموده در زمين، زيرا در قرآن شريف باشد اخبار امم گذشته «1».