نکته‌های تفسیر نور

کلمه‌ى‌ «لَهْوَ»، به معناى چيزى است که انسان را از هدف مهم بازدارد. «لَهْوَ الْحَدِيثِ»، به سخن بيهوده‌اى گويند که انسان را از حقّ باز دارد، نظير حکايات خرافى و داستان‌هايى که انسان را به فساد و گناه مى‌کشاند. اين انحراف گاهى به خاطر محتواى سخن است و گاهى به خاطر اسباب و ملازمات آن از قبيل آهنگ و امور همراه آن. «1» شخصى به نام نضربن حارث که از حجاز به ايران سفر مى‌کرد، افسانه‌هاى ايرانى- مانند افسانه‌ى رستم و اسفنديار و سرگذشت پادشاهان- را آموخته و براى مردم عرب بازگو مى‌کرد و مى‌گفت: اگر محمّد براى شما داستان عاد و ثمود مى‌گويد، من نيز قصّه‌ها و اخبار عجم را بازگو مى‌کنم. اين آيه نازل شد و کار او را شيوه‌اى انحرافى دانست. برخى مفسّران در شأن نزول اين آيه گفته‌اند: افرادى کنيزهاى خواننده را مى‌خريدند تا برايشان بخوانند و از اين طريق مردم را از شنيدن قرآن توسط پيامبر باز مى‌داشتند، که آيه‌ى فوق، در مذّمت چنين افرادى نازل شد. «2» اين آيه به يکى از مهم‌ترين عوامل گمراه کننده که سخن باطل است اشاره نموده است. در آيات ديگر قرآن، به برخى ديگر از عوامل گمراهى مردم اشاره شده که عبارتند از: الف: طاغوت، که گاهى با تحقير «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ» «3» و گاهى با تهديد مردم را منحرف مى‌کند. «لَأَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ» «4» «1». تفسير الميزان. «2». تفسير نمونه. «3». زخرف، 54. «4». شعراء، 29. جلد 7 - صفحه 230 ب: شيطان، که با وسوسه‌هايش انسان را گمراه مى‌کند. «يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ» «1» ج: عالم و هنرمند منحرف که با استفاده از دانش و هنرش ديگران را منحرف مى‌سازد. «وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ» «2» د: صاحبان قدرت و ثروت، که با استفاده از قدرت و ثروت، مردم را از حقّ بازمى دارند. «إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا» «3» ه: گويندگان و خوانندگانى که مردم را سرگرم کرده و آنان را از حقّ و حقيقت باز مى‌دارند. «يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ»