آیه ۶ سوره لقمان

سوره لقمان، آیه ۶ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۱

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ يَتَّخِذَهَا هُزُواً أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ

و بعضی از مردم سخنان بیهوده را می‌خرند تا مردم را از روی نادانی، از راه خدا گمراه سازند و آیات الهی را به استهزا گیرند؛ برای آنان عذابی خوارکننده است!

معنی کلمات و عبارات
«لَهْوَ الْحَدیثِ»: سخنانی که انسان را غافل از چیزهای سودمند دنیوی و اخروی کند. مانند: خرافات، افسانه‌های بیفایده، حرفهای مضحک، و آوازهای جلف.
نزول
نکات آیه
۱ - برخى از مردم، به دنبال فراگیرى سخنان بیهوده و داستان هاى بى اساس اند. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث» «لهو» در لغت، به معناى هر چیزى است که انسان را از مقصدش باز دارد. عبارت «لهوالحدیث» اضافه صفت به موصوف خودش است و به معناى «سخن و کلام و یا افسانه هاى بیهوده» است. ۲ - برخى از کافران عصر پیامبر، به منظور دور ساختن مردم از هدایت قرآنى، داستان هاى بیهوده را فرامى گرفتند و ترویج مى دادند. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» درباره این که «مراد از «من الناس» در این آیه و نیز «خرید حدیث لهو» چیست؟»، مفسران گفته اند، بعضى از کافرانِ مکه، به کشورهایى مانند ایران مسافرت مى کردند و کتاب هاى افسانه مى خریدند و یا مى آموختند و آنها را به مکه منتقل مى کردند و به منظور مبارزه با قرآن، رواج مى دادند. لازم به ذکر است که مراد از «سبیل اللّه» در این آیه، به قرینه آیات آغاز سوره، مى تواند قرآن باشد. ۳ - کافران، به منظور منحرف ساختن جامعه از راه خدا و ترویج باطل، سرمایه گذارى مى کردند. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» آورده شدن فعل مضارع «یشترى» و «یضلّ» دلالت بر تلاش هاى مستمر مى کند. ۴ - داستان هاى خرافى و سرگرمى هاى واهى، ابزار کافران براى مبارزه با دین بود. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» ۵ - کافران مکه براى بازداشتن مردم از گوش فرا دادن به آیات قرآن و سخنان پیامبر(ص) کنیزان آوازه خوان را مى خریدند و مردم را به آواز مشغول مى کردند. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» منظور از «لهوالحدیث» طبق برخى از شأن نزول ها، غنا است که به وسیله کنیزانى خوانده مى شد. لازم به گفتن است که طبق این معنا «اشتراء» حقیقى است. ۶ - جهل، عامل رویکرد کافران مکه به خرید داستان هاى بى اساس بود. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث ... بغیر علم» «بغیر علم» متعلق به فعل «یشترى» است. ۷ - جهل و نادانى، عامل کشیده شدن انسان به ورطه لهو و بیهودگى است. «یشترى لهو الحدیث ... بغیر علم» ۸ - غنا و نغمه هاى مفسده انگیز، ابزار کافران براى گمراه کردن مردم از راه خدا است. «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» ۹ - سخنان گمراه کننده و بازدارنده انسان از راه خدا مصداق «لهو» است. «یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه» ۱۰ - گروهى از مردم، در برخورد با آیات قرآن کریم، آن را مى پذیرند و گروهى دیگر، از آن روى گردانده و به سخنان بیهوده روى مى آورند. «تلک ءایت الکتب ... هدًى ... للمحسنین ... و من الناس من یشترى لهو الحدیث» آیه، عطف معنوى به آیات پیش و یا عطف قصه به قصه است و گویا، در صدد بیان این نکته است که مردم، در برخورد با قرآن، دو دسته اند: گروهى از آنان محسنان اند که هدایت پذیرند و گروهى دیگر، از آن گریزانند. ۱۱ - توده هاى ناآگاه مردم، از تبلیغات دشمنان، آسیب پذیرند. «یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه بغیر علم» احتمال دارد که «بغیر علم» حال براى مفعول محذوف فعل «یضلّ»، مانند «الناس» یا چیزى همانند آن باشد. ۱۲ - از اهداف رواج دهندگان افسانه هاى باطل و خرافى در میان مردم، به تمسخر گرفتن راه خدا است. «یشترى لهو الحدیث لیضلّ ... و یتّخذها هزوًا» ۱۳ - رواج دهندگان باطل، مستحق عذابى خوارکننده اند. «من یشترى لهو الحدیث ... أُولئک لهم عذاب مهین» ۱۴ - کیفر مسخره کنندگان راه خدا، عذابى ذلت بار است. «یتّخذها هزوًا أُولئک لهم عذاب مهین» ۱۵ - عذاب هاى اخروى، گوناگون است. «أُولئک لهم عذاب مهین» ۱۶ - جهل و ناآگاهى گمراه سازان مردم، مانع عذاب آنان نیست. «لیضلّ عن سبیل اللّه بغیر علم ... لهم عذاب مهین»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۱۷ - «عن محمدبن مسلم، عن أبى جعفر(ع) قال: سمعته یقول: الغناء ممّا وعد اللّه عزّوجلّ علیه النار و تلى هذه الأیة: «و من الناس من یشترى لهو الحدیث لیضلّ عن سبیل اللّه بغیر علم و یتّخذها هزواً أُولئک لهم عذاب مهین»; [منبع: کافى، ج ۶، ص ۴۳۱، ح ۴; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۹۴، ح ۵.] محمدبن مسلم مى گوید: از امام باقر(ع) شنیدم که مى گفت: غنا از جمله گناهانى است که خداوند عزّوجلّ براى آن، وعده آتش داده است. و این آیه را تلاوت کرد: و من الناس من یشترى لهو الحدیث...». ۱۸ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «و من الناس من یشترى لهو الحدیث ...» فهو النضر بن الحارث ... و کان النضر راویاً لأحادیث الناس و أشعارهم...; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۱۶۱; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۹۴، ح ۹.] از امام باقر(ع) درباره این سخن خداوند «و من الناس من یشترى لهو الحدیث» روایت شده است که: او، نضربن حارث بود... او، گفتارهاى بیهوده دیگران و اشعار آنان را روایت مى کرده است...». ۱۹ - «فى مجمع البیان: و روى ... عن أبى عبداللّه(ع) قال: هو الطعن بالحقّ و الإستهزاء به...; [منبع: مجمع البیان، ج ۸، ص ۴۹۰; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۹۴، ح ۱۱.] در مجمع البیان [ذیل آیه] «و من الناس من یشترى لهو الحدیث» آمده است: از امام صادق(ع) روایت شده که گفت: لهوالحدیث، طعنه زدن به حق و مسخره کردن آن است...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۷)
  • ممنوع بودن پخش سخنان بیهوده و گمراه کننده
  • رویگردانی مستکبرانه باطلگرایان از ایات الهی+۱ آیه
  • استکبار باطلگرایان در برابر ایات قران+۱ آیه
  • رویگردانی مستکبرانه باطلگرایان از ایات قران+۱ آیه
  • باطلگرایی، عامل رویگردانی مستکبران از ایاتقران+۱ آیه
  • برخورد مستکبرانه باطل گرایان با ایات قران+۱ آیه
  • رویگردانی باطل گرایان از ایات قران+۱ آیه
  • حرام بودن گرفتن اجرت در برابر سخنان باطل و گمراهکننده
  • حرمت اجرت گرفتن برای غنا و اوازهخوانی لهو و باطل
  • برخورد مستکبرانه لهوگرایان در برابر ایات الهی، از اسباب عذاب انان+۱ آیه
  • استهزای قران، شیوه همیشگی کافران+۴ آیه
  • عذاب سخت و خوارکننده، کیفر استهزای ایات قران+۳ آیه
  • استهزای قران، شیوه کافران مکّه+۶ آیه
  • غنا و اهنگهای لهوی، از مصادیق اعمال باطل+۱ آیه
  • تلاش برای گمراه کردن مردم از راه خدا، از عوامل بشارت به عذاب+۱ آیه
  • بشارت به عذاب دردناک، برای مروّجان باطل و مستکبر در برابر ایات قران+۱ آیه
  • نقش مؤثّر تبلیغات سوء، در گمراهی و انحراف انسانها
  • داستانهای خرافی و سرگرمیهای واهی و باطل، ابزار کافران برای تبلیغ سوء در مقابل قران
  • حرام بودن کسب و تجارت، به وسیله غنا
  • تشبیه خریداران سخن باطل در رویگردانی از ایات الهی، مانند انسانهای ناشنوا و مبتلایان به سنگینی گوش+۱ آیه
  • خریداران سخن باطل در اعراض شان، همچون ناشنوایان و مبتلایان به سنگینی گوش+۱ آیه
  • استکبار، از موانع تاثیر ایات خدا و قران بر انسان+۲ آیه
  • هشدار خداوند، نسبت به استهزاگران ایات الهی، از عذاب سخت جهنّم+۳ آیه
  • تهدید لهوگرایان به عذاب دردناک، از ناحیه خدا+۱ آیه
  • استهزای ایات خدا (قران)، برخاسته از نادانی+۱ آیه
  • جهل، زمینه اضلال دیگران+۳ آیه
  • جهل، از عوامل گمراهی+۳ آیه
  • حرمت اجرت گرفتن برای غنا و اوازهخوانی لهو و باطل
  • حرمت اضلال مردم، از راه خدا+۲ آیه
  • حرام و ناروا بودن ممانعت، از راه خدا
  • وعده خدا به پاداش مؤمنان، حق و درست+۲ آیه
  • حرمت اجرت، در برابر سخنان باطل و گمراه کننده
  • حرمت اجرت گرفتن برای غنا و اوازه خوانی لهو و باطل
  • حرمت استهزای دین اسلام
  • حرام بودن کسب و تجارت، به وسیله غنا
  • حرمت غنا+۲ آیه
  • حرمت اجرت گرفتن، برای اوازه خوانی لهو و باطل
  • حرمت کسب، از راه غنا
  • مطلوبیّت اجتناب از لهو و کارهای بیهوده
  • حرمت تجارت و کسب و کار از طریق لهو و کارهای بیهوده
  • حرام و ناروا بودن ممانعت از راه خدا
  • کیفر گمراهان و پاداش به مؤمنان، مقتضای عزّت و حکمت خداوند+۳ آیه
  • عزّت و حکمت خدا، مقتضای کیفر گمراهان و اعطای پاداش به مؤمنان+۳ آیه
  • گرفتاری یاوه گویان در برابر ایات قران، به عذاب ذلّت بار
  • ابتلای افسانه پردازان و یاوه گویان در برابر ایات خدا، به عذاب خوارکننده و ذلّت بار
  • به استهزا و ریشخند گرفتن راه خدا، موجب عذاب ذلّت بار در اخرت
  • باطل گرایی، موجب ذلّت و خواری در اخرت
  • ترویج سخنان بیهوده به منظور گمراهی مردم، موجب عذاب ذلّت بار در اخرت
  • به تمسخر گرفتن راه خدا، از اهداف رواج دهندگان سخنان بیهوده
  • استهزای راه خدا، درپی دارنده عذابی ذلّت بار
  • داستانهای خرافی و سرگرمیهای واهی، ابزار کافران، برای بازداشتن مردم از راه خدا
  • بهره گیری کافران از غنا، برای بازداشتن مردم از راه خدا
  • ممانعت از راه خدا، موجب عقوبت و کیفر الهی
  • دین خداوند، از موارد سبیل الله
  • قرایت قران و ذکر خدا، از موارد سبیل الله
  • عذاب خوارکننده، کیفر سخنان لهو و بازدارنده از هدف
  • سخن لهو و بازدارنده ادمی از هدف، موجب گرفتاری به عذاب خوارکننده
  • غنا و نغمه های مفسده انگیز، ابزاری برای گمراه کردن مردم از راه خدا
  • نقش استکبار، در اغوای انسانها+۱ آیه
  • استکبار اضلال گران، در مواجهه با ایات خدا+۱ آیه
  • استهزای سبیل اللّه، از جانب گمراهگران
  • رویگردانی متکبّرانه اضلال گران، از ایات خدا+۱ آیه
  • جهل اضلال گران، نسبت به اعمال گمراه گرانه شان+۳ آیه
  • اضلال گران، مردمی حق ناپذیر و همانند افراد سنگین گوش+۱ آیه
  • عذاب، عامل ذلّت اخرتی اضلال گران
  • عذاب ذلّت بار در اخرت، کیفر اضلال گران
  • بشارت به عذاب دردناک، کیفر اضلال گران مستکبر+۱ آیه
  • اضلال جاهلانه مردم با ترویج داستانهای خرافی و سرگرمیهای واهی
  • گمراه گری «نضر بن حارث» به وسیله داستانهای خرافی، نسبت به مشرکان مکّه
  • جهل، از عوامل گمراهی انسانها+۳ آیه
  • سخنان بیهوده، عامل گمراهی انسانها
  • غنا و نغمه های مفسده انگیز، باعث گمراهی مردم
  • مستکبران، خواهان ضلالت و گمراهی مردم+۱ آیه
  • عذاب الهی، خوارکننده و ذلّت بار+۱ آیه
  • سخن لهو و بیهوده برای گمراه ساختن مردم، سبب عذاب خوارکننده
  • گمراه کردن مردم، از عوامل کیفر و عذاب+۲ آیه
  • غنا و اوازه خوانی، ابزاری جهت استهزا و مسخره کردن مردم
  • غنا و نغمه های مفسده انگیز، ابزار کافران، برای ترویج اندیشه های خود و گمراه کردن مردم از راه خدا
  • گوش فرادادن به غنا و اوازه خوانی، مانع استفاده از ایات خدا+۱ آیه
  • حرمت اجرت گرفتن برای غنا و اوازه خوانی لهو و باطل
  • لزوم اجتناب از غنا و اوازه خوانی+۲ آیه
  • حرمت اجرت گرفتن بر غنا و اوازه خوانی لهو و باطل
  • گرفتاری ترویج کنندگان غنا و اوازه خوانی، به عذاب خوارکننده
  • استکبار باطل گرایان، در برابر ایات قران+۱ آیه
  • برخورد استهزاامیز باطل گرایان با ایات قران
  • تشبیه خریداران سخن باطل، در رویگردانی و استهزای ایات الهی، به انسانهای ناشنوا و مبتلا به سنگینی گوش+۱ آیه
  • استهزای قران، شیوه همیشگی کافران+۸ آیه
  • هشدار خداوند به استهزا کنندگان قران+۷ آیه
  • عذاب سخت و خوار کننده، کیفر استهزای ایات قران+۳ آیه
  • اعراض مستکبرانه باطل گرایان از ایات قران+۱ آیه
  • اعراض مستکبرانه باطل گرایان از ایات قران، موجب عذابی دردناک+۱ آیه
  • ترویج داستانهای خرافی و باطل، از سوی کافران صدر اسلام، برای مقابله با قران
  • جهل، عامل رویکرد افراد به قبول داستانهای بی اساس و خرافی
  • استهزای راه خدا، از اهداف رواج دهندگان افسانه های باطل
  • قصّه های توخالی و سرگرم کننده، از مصادیق لهو
  • غنا، از جمله گناهان بزرگ
  • لزوم اجتناب از لهو و کارهای بازدارنده از راه خدا
  • غنا و نغمههای مفسدهانگیز، از امور لهوی و امری حرام
  • سخنان گمراهکننده، از مصادیق لهو و امری حرام
  • سرمایهگذاری بعضی از مردم در ترویج گفتار لهو، به منظور منحرف ساختن از راه خدا
  • رواجدهندگان سخنان لهو و باطل، مستحق عذاب خوارکننده
  • داستانهای خرافی و سرگرمیهای واهی، جهت گمراهی مردم، از مصادیق لهو
  • سخنان گمراهکننده و بازدارنده انسان از راه خدا، از مصادیق لهو
  • غنا و نغمههای مفسدهانگیز، ابزار کافران برای گمراه کردن مردم از راه خدا
  • اغواگران مردم از راه خدا، مورد تهدید پیامبر صلی الله علیه و اله، با وعده عذاب به انان+۱ آیه
  • مروّجان لهو، مورد تهدید به عذاب الهی، از سوی محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • رویگردانی مستکبرانه باطل گرایان، از معجزات الهی+۱ آیه
واژه‌ها