نکته‌های تفسیر نور

قبل از اسلام در ميان عرب‌ها، هر سال چهار ماه احترام خاصّى داشت که در آن ماهها جنگ، حرام و ممنوع بود، سه ماه آنها پى درپى که عبارتند از ذى‌القعده، ذى‌الحجّه و محرم، و يکى هم ماه رجب که جداست. حتّى يکى از علل تسميه ماه ذى‌القعده آن گفته‌اند که در جلد 1 - صفحه 305 اين ماه قعود از جنگ لازم است. اسلام اين سنّت را پذيرفت و در هر سال چهار ماه را آتش بس اعلام نمود، ولى دشمن هميشه در کمين است تا از فرصت‌ها سوء استفاده کند و چه بسا با خود فکر کند که چون مسلمانان در اين ماهها موظف به رعايت آتش بس هستند، پس به آنها حمله کنيم. اين آيه مى‌فرمايد: اگر مخالفان شما در اين چهار ماه به شما هجوم آوردند، شما نيز در برابرشان بايستيد و در همان ماهها با آنان بجنگيد و ماه حرام را در برابر ماه حرام قرار دهيد. زيرا حرمت خون مسلمانان و حفظ نظام اسلامى از حرمت اين ماهها بيشتر است، و هرکس حرمت‌ها را شکست بايد مورد قصاص قرار گيرد. سپس به عنوان يک قانون کلّى مى‌فرمايد: هرکس به شما تجاوز کرد، به همان مقدار به او تعدّى کنيد. و تقوا داشته باشيد و بيش از مقدار لازم قصاص نکنيد و بدانيد که خداوند با متّقين است. صاحب مجمع‌البيان در ذيل آيه مى‌گويد: در مورد غصب نيز مى‌توان با استدلال به اين آيه تقاص کرد، يعنى از مال غاصب تقاص نمود.