پنج آيه پى درپى، مسلمانان را به دفاع از دين و مقابله با کفّار فرخواند، اين آيه پايان آن را با انفاق و احسان تمام کرده است.
خودکشى وضرر به نفس، حرام قطعى است که از آيه استفاده مىشود. امّا شهادت طلبى در مواردى که اساس اسلام در خطر باشد، افتادن در تهلکه نيست.
اين آيه در کنار سفارش به انفاق، مسلمانان را از هرگونه افراط و تفريط بازمىدارد. زيرا اگر ثروتمندان بخل ورزند و به فکر محرومان نباشند، اختلاف طبقاتى روز به روز توسعه پيدا کرده و عامل انفجار جامعه و نابودى آنان خواهد گرديد. چنانکه اگر ميانهروى در انفاق مراعات نشود و انسان هرچه را دارد به ديگران ببخشد، به دست خويش، خود و خانوادهاش را به هلاکت کشانده است. قرآن در آيات ديگر نيز مسلمانان را به ميانهروى در انفاق سفارش نموده و به پيامبرش مىفرمايد: «وَ لا تَجْعَلْ يَدَکَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِکَ وَ لا تَبْسُطْها کُلَّ الْبَسْطِ» «1» اى پيامبر! نه دست بسته باش که چيزى نبخشى و نه آنچنان که هر چه دارى يکجا ببخشى. امام صادق عليه السلام نيز در ذيل اين آيه مىفرمايد: انفاق شما، نبايد در حدّى باشد که دستِ خودتان خالى وبه بدبختى کشيده شويد. «2»
انسان علاقه دارد که محبوب باشد، لذا قرآن از اين فطرت استفاده کرده و مىفرمايد: نيکى کن که نيکوکاران محبوب خداوند هستند.
«1». اسراء، 29.
«2». بحار، ج 93، ص 168.
جلد 1 - صفحه 307