اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ وَ کَفي بِاللّه‌ِ وَکِيلاً «3»
و توکل کن بر خدا و کفايت ميکند به خداوند که وکيل باشد.
وَ تَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ ايکال امور است کلا به خداوند يعني واگذار کن کارها را به خداي متعال چون هيچ امري در عالم تحقق پيدا نميکند تا مشيت حق تعلق نگيرد و توکل از آثار توحيد افعاليست چنانچه مکرر گفتيم که پنج قسم توحيد داريم: توحيد ذاتي، صفاتي، عبادتي، افعالي، نظري. توحيد ذاتي اينکه خداوند واجب الوجود صرف الوجود محض الوجود بحت الوجود ضدي ندي مثلي مانندي ندارد «قُل هُوَ اللّه‌ُ أَحَدٌ» توحيد صفاتي اينکه صفات ذاتيه مثل: علم، قدرت، حياة، عظمت، کبريايي، عزت، رفعت و غيرها عين ذات است و مراتب وجود است و منتزع از ذات صفات زائده ندارد که فرمايش امير المؤمنين است که فرمود
«و کمال توحيده نفي الصفات عنه لشهادة کل صفة انها غير الموصوف و شهادة کل موصوف انه غير الصفة فمن وصفه فقد قرنه و من قرنه فقد جزاه- الي قوله- فهو في حد الشرک باللّه»
توحيد عبادتي اينکه پرستش اختصاص به او دارد و سزاوار پرستش او است و بس که مفاد کلمه لا اله الا اللّه است و اولين دعوت انبياء است در مقابل مشرکين و عبده اصنام توحيد افعالي امر خلق و رزق و اماته و احياء و عزت و ذلت و غنا و فقر و صحت و مرض بدست او است «ما شاء اللّه کان و ما لم يشاء لم يکن» وَ ما تَشاؤُن‌َ إِلّا أَن يَشاءَ اللّه‌ُ (دهر آيه 30) پس بايد کليه امور را واگذار کرد باو.
وَ کَفي بِاللّه‌ِ وَکِيلًا احدي در مقابل مشيت او نميتواند عرض اندام کند و توحيد نظري بکلي نظر از اسباب ظاهريه بريدن و نظر به مسبب الاسباب انداختن.
474