نکته‌های تفسیر نور

در تفسير مجمع البيان مى‌خوانيم: پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله ميان مسلمانان (انصار و مهاجرين) عقد اخوّت برقرار کرده بود، به گونه‌اى که مثل برادر حقيقى از يکديگر ارث مى‌بردند، زيرا مهاجران در آغاز، از وطن و اموال و بستگان خود دور شده بودند و عقد اخوّت، اين موارد را جبران مى‌کرد تا آنکه آيه نازل شد و چنين ارثى را لغو کرد و فرمود: ملاک ارث بردن، خويشاوندى است. هنگامى که فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله در مورد حرکت براى جنگ تبوک صادر شد، بعضى گفتند: ما بايد از والدين خود اجازه بگيريم. اين جمله نازل شد که‌ «النَّبِيُّ أَوْلى‌ بِالْمُؤْمِنِينَ». «1» پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله در روز غديرخم که به فرمان خداوند، حضرت على عليه السلام را به جانشينى خود منصوب فرمود، قبل از معّرفى و نصب آن حضرت، جمله‌ى «أ لست اولى بکم من انفسکم» را بيان فرمودند و از آنان اقرار گرفتند که آيا طبق آيه قرآن، من از شما حتّى نسبت به خودتان اولويّت ندارم؟! همه گفتند: بله. آنگاه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: «من کنت مولاه فهذا على مولاه» «2» اولويّت پيامبر بر مؤمنان، در مسايل حکومتى و فردى و تمام امور است. «النَّبِيُّ أَوْلى‌» چنانکه در آيه‌ى 36 همين سوره مى‌خوانيم: براى هيچ زن و مرد با ايمانى در برابر قضاوت پيامبر حقّ انتخاب و اختيارى نيست. «ما کانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَکُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ» در روايات بسيارى آمده است: پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله، اين اولويّت را براى امامان معصوم عليهم السلام نيز قائل بودند. «3» در حديث مى‌خوانيم: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «والذّى نفسى بيده لا يؤمن احدکم حتّى اکون احَبَّ اليه من نفسه و ماله و ولده والناس اجمعين» سوگند به خدايى که جانم در دست اوست، ايمان هيچ يک از شما کامل نيست، مگر اين که مرا از جان و مال و فرزند و از همه‌ى مردم بيشتر دوست داشته باشد. «4» «1». تفسير مجمع‌البيان. «2». بحار، ج 21، ص 387. «3». تفسير نورالثقلين. «4». تفسير نمونه به نقل از فى ظلال. جلد 7 - صفحه 332