سوره احزاب(الأحزاب)، آیه ۶ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۸
النَّبِيُّ أَوْلَىٰ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَىٰ بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَن تَفْعَلُوا إِلَىٰ أَوْلِيَائِكُم مَّعْرُوفًا كَانَ ذَٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا
پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛ و همسران او مادران آنها [= مؤمنان] محسوب میشوند؛ و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرّر داشته اولی هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکی کنید (و سهمی از اموال خود را به آنها بدهید)؛ این حکم در کتاب (الهی) نوشته شده است.
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶
روایات و احادیث
۲۵ - «عن أبى جعفر(ع) فى قول اللّه «و أُولوا الأرحام بعضهم أولى ببعض فى کتاب اللّه» إنّ بعضهم أولى بالمیراث من بعض لأنّ أقربهم إلیه[رحما] أولى به...; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۷۲، ح ۸۶; بحارالأنوار، ج ۱۰۱، ص ۳۳۷، ح ۱۸.] از امام باقر(ع) درباره این سخن خداوند « و أُولوا الأرحام بعضهم أولى ببعض فى کتاب اللّه» روایت شده که فرمود: بعضى از خویشاوندان، در ارث بردن بر دیگران مقدم اند، چون هر کس از نظر نَسبى نزدیک تر است، در ارث بردن مقدم است...». ۲۶ - «عن حنّان قال: قلت لأبى عبداللّه(ع) أىّ شىء للموالى؟ فقال: لیس لهم من المیراث إلاّ ما قال اللّه عزّوجلّ «إلاّ أن تفعلوا إلى أولیاءکم معروفاً; [منبع: کافى، ج ۷، ص ۱۳۵، ح ۳; نورالثقلین، ج ۴، ص ۴۲۱، ح ۲۷.] حنّان مى گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم: چه چیز (از ارث) براى موالى مقرّر شده است؟ حضرت فرمود: براى آنان از میراث، چیزى نیست، مگر آنچه خداى عزّوجلّ در این آیه فرموده است: إلاّ أن تفعلوا إلى أولیائکم معروفاً». ۲۷ - «عن النبىّ(ص) قال: ما من مؤمن إلاّ و أنا أولى الناس به فى الدنیا و الأخرة اقرأوا إن شئتم: «النبىّ أولى بالمؤمنین من أنفسهم» فأیّما مؤمن ترک مالاً فلیرثه عصبته من کانوا . فإنْ ترک دیناً أو ضیاعاً فلیأتنى فأنا مولاه; [منبع: الدرالمنثور، ج ۶، ص ۵۶۶.] از نبى اکرم(ص) روایت شده است که فرمود: هیچ مؤمنى نیست مگر این که من به ولایت بر او از مردم دیگر در دنیا و آخرت سزاوارترم. اگر خواستید، بخوانید: «النبىّ أولى بالمؤمنین من أنفسهم» پس هر مؤمنى که مالى را بعد از خود بگذارد، خویشان اش هر که باشند، آن را به ارث مى برند. اگر بدهى برجا گذاشته باشد و یا نان خوران فقیرى از او باقى مانده اند، باید به من رجوع کند; زیرا من ولىّ او هستم».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۳)
- همسران محمّد(علیه السلام)، دارای حرمتی ویژه+۱ آیه
- ارث بردن مؤمنان مهاجر و انصار از یکدیگر به سبب هجرت و پیمان برادری در صدر اسلام+۲ آیه
- نسخ حکم ارث بردن به سبب هجرت و پیمان برادری، در قران+۱ آیه
- اولویّت خویشاوندان نزدیکتر به میّت، در ارث+۱ آیه
- خویشاوندان نزدیکتر، مانع رسیدن ارث به خویشاوندان دورتر+۱ آیه
- خویشاوندی از اسباب ارث در اسلام+۶ آیه
- حرمت ازدواجمؤمنان باهمسران پیامبراسلام(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- ارث بردن خویشاوندان نسبی از مؤمنان، منوط به ایمان انها
- تحریم نکاح همسران پیامبر(صلی الله علیه واله)، مانند مادر
- تحریم نکاح با همسران پیامبر مانند مادر
- حرمت ابدی ازدواج با همسران پیامبر، پس از ان حضرت+۱ آیه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، دارای حق ولایت بر مؤمنان+۲ آیه
- مؤمنان، دارای ولایت و حق تصمیمگیری، درباره امور مختلف خویش
- مقام نبوّت پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، سبب پیدایش حقوق خاصّ برای وی
- ارث بردن مؤمنان مهاجر و انصار از یکدیگر، به سبب هجرت و پیمان برادری در صدر اسلام+۲ آیه
- نسخ حکم ارث بردن، به سبب هجرت و پیمان برادری، در قران+۱ آیه
- اولویّت خویشاوندان نزدیک تر به میّت، در ارث+۱ آیه
- خویشاوندان نزدیک تر، مانع رسیدن ارث به خویشاوندان دورتر+۱ آیه
- خویشاوندی، از اسباب ارث در اسلام+۶ آیه
- حرمت ازدواج مؤمنان، با همسران پیامبراکرم+۱ آیه
- ضرورت مقدّم داشتن خویشاوندان نزدیک بر خویشاوندان دور، در ارث+۱ آیه
- حرمت ازدواج با همسران محمّد+۱ آیه
- ارث بردن، از اثار خویشاوندی نسبی+۳ آیه
- پیوند خویشاوندی، مسیولیّت اور و موجب پیدایش حقوق ویژه+۳ آیه
- قران، منبعی برای تشریع قوانین مربوط به حقوق خویشاوندی+۱ آیه
- ارث بردن، از جمله حقوق خویشاوندی نسبی+۳ آیه
- تقدّم خویشاوندان نزدیک در میراث، بر خویشاوندان دور+۱ آیه
- اولویّت خویشاوندان نسبی، برای ارث بردن، امری ثبت شده در لوح محفوظ
- اولویّت خویشاوندان نسبی، برای ارث بردن، از جمله تعالیم قرانی
- ارث بردن خویشاوندان نسبی میّت، مشروط به مؤمن بودن انان
- هجرت مؤمنان صدر اسلام، از محیط شرک الود مکّه به مدینه+۱۰ آیه
- نیکی به خویشاوندان، از کارهای عرف پسند
- وصیّت از ثلث به دوستان مؤمن، از موارد عمل به عرف و مورد تشویق خداوند
- کتاب، از نام های قران+۱ آیه
- ثبت گناه عمدی انسان، در لوح محفوظ+۱ آیه
- حکم اولویّت خویشاوندان نَسَبی برای ارث بردن، ثبت شده در لوح محفوظ
- نسخ حکم ارث بردن به وسیله هجرت باحکم ارثبری از طریق خویشاوندی، امری نوشته شده در لوح محفوظ
- حکم به اجتناب از پدر خواندن کسی برای فردی، در صورت ناشناخته بودن پدر ان فرد، نوشته شده در لوح محفوظ+۱ آیه
- حکم به لزوم برادر دینی دانستن فرد، در صورت نشناختن پدر او، نوشته شده در لوح محفوظ+۱ آیه
- حکم لزوم اسناد فرزند حقیقی به پدر واقعی وی، نوشته شده در لوح محفوظ+۱ آیه
- حکم مادر بودن همسران پیامبر برای مؤمنان، نوشته شده در لوح محفوظ
- حکم حرمت ازدواج با همسران پیامبر، نوشته شده در لوح محفوظ
- اولویّت خویشاوندان نسبی بر دیگران در حقوق مقرّر شده از سوی خداوند، مکتوب در لوح محفوظ
- حق وصیّت به اعطای بخشی از اموال به غیر وارثان، ثبت شده در لوح محفوظ
- ولایت تامّ پیامبر صلی الله علیه و اله بر مؤمنان و اولویّت وی بر خود انان در امورشان، نوشته شده در لوح محفوظ
- حرمت ازدواج با مادر
- همسران پیامبر، همانند مادران مؤمنان، در حرمت ازدواج
- لزوم حفظ احترام محمّد صلی الله علیه و اله، با حرمت نگهداشتن همسرانش+۱ آیه
- حرمت ابدی ازدواج با همسران محمّد، از ویژگیهای ان حضرت+۱ آیه
- تقدّم و برتری حقوق پیامبر صلی الله علیه و اله بر حقوق مسلمانان
- مقام نبوّت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، سبب پیدایش حقوق خاصّ برای وی
- پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای حق ولایت و حکومت بر مسلمانان+۳ آیه
- صاحب اختیار بودن پیامبر صلی الله علیه و اله، در امور حکومتی و اجتماعی+۱ آیه
- حق رای و مخالفت نداشتن مردم، در حکومت پیامبر صلی الله علیه و اله، پس از تصمیم ان حضرت بر چیزی+۱ آیه
- حق ولایت و اطاعت پیامبر صلی الله علیه و اله، ناشی از مقام رسالت ان حضرت+۴ آیه
- نبوّت، از مقامات رسول خدا صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای مقام ولایت+۲ آیه
- برخورداری محمّد صلی الله علیه و اله، از مقام نبوّت+۵ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، دارای غریزه جنسی و نیازمند به همسر+۵ آیه
- رسول خدا صلی الله علیه و اله، دارای حق ولایت و سرپرستی بر مؤمنان+۲ آیه
- برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از ولایت بر اهل ایمان، فراتر از ولایت انان بر نفس خود: النَّبِیُّ اَوْلی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ
- پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای همسران متعدّد در یک زمان+۵ آیه
- حرمت ازدواج با همسران پیامبر، پس از ان حضرت+۱ آیه
- همسران پیامبر، در حکم مادرِ مؤمنان
- ارث نبردن مؤمنان و همسران پیامبر از یکدیگر، با وجود حکم مادر بودن انان برای مؤمنان
- پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای ولایت تامّ بر اهل ایمان+۲ آیه
- هجرت مؤمنان صدر اسلام، از محیط شرکالود مکّه به مدینه+۱۰ آیه
- نسخ ارث بردن مهاجران و انصار از یکدیگر، پس از مدّتی در صدر اسلام
- محمّد صلی الله علیه و اله برخوردار از مقام نبوّت+۴ آیه
- منسوخ شدن ارث بردن غیر ارحام (مؤمنان مهاجر، همپیمانان، برادران دینی) با اختصاص ارث به ارحام+۲ آیه
- وجوب پذیرش ولایت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- وصیّتهای میّت، نافذ و دارای ارزش حقوقی+۳ آیه
- وصیّت برای پرداخت مال به وارثان، جایز و دارای اعتبار قانونی+۱ آیه
- جواز وصیّت مالی و انفاق برای موالیان و دوستان دینی
- اولویّت خویشاوندان نسبت به مؤمنان و مهاجران در وصیّت، جهت بهرهمندی انان از اموال میّت
- وصیّت مالی و انفاق برای غیر وارثان، حکمی ثبت شده در کتاب الهی
- وصیّت مالی برای غیر وارثان، مانع اولویّت در برخورداری وارثان نسبت به ان قسم از مال
- لزوم وصیّت برای غیر وارثان به اعطای بخشی از اموال میّت به انان بر اساس متعارف
- وصیّت متعارف، معیار برخورداری غیر وارثان، از اموال میّت
- ولایت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله ولایتی ثابت و نوشته شده در کتاب خدا
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله صاحب ولایت در دنیا و اخرت
- ولایت پیامبر صلی الله علیه و اله نشیت گرفته از مقام نبوّت او
- ولایت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله بر مؤمنان برتر از ولایت خود انان بر امورشان
- نسخ حکم ارث بردن، به سبب هجرت و پیمان برادری
- همسران محمّد، دارای حرمتی ویژه+۱ آیه
- حرمت ابدی ازدواج مؤمنان، با همسران پیامبر+۱ آیه
- حکم مادر بودن همسران پیامبر برای مؤمنان، و حرمت ازدواج با انان، نوشته شده در لوح محفوظ
- تشبیه همسران پیامبر، در حرمت ابدی ازدواج با انان، به مادر
- تشبیه همسران رسول خدا به مادر در تعظیم و احترام انان
- همسران متعدد برای پیامبر صلی الله علیه و اله در زمان واحد+۴ آیه
- همسران پیامبر، در حکم مادر برای مؤمنان
- ارث نبردن مؤمنان و همسران پیامبر از یکدیگر، با وجود حکم مادر بودن انان برای مؤمنان
- حرمت ابدی ازدواج همسران محمّد، با مؤمنان+۱ آیه