اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ما کان‌َ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِن رِجالِکُم وَ لکِن رَسُول‌َ اللّه‌ِ وَ خاتَم‌َ النَّبِيِّين‌َ وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيماً (40)
نيست محمّد (ص) پدر احدي از مردان شما و لکن رسول خدا است و خاتم تمام انبياء است که ديگر بعد از او پيغمبري نيست تا قيامت و خداوند بهر چيزي عالم و دانا است.
ما کان‌َ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِن رِجالِکُم براي رد کساني که ميگفتند زيد پسر پيغمبر است و مراد پدر بلا واسطه است و الا ذراري فاطمه پسران پيغمبر هستند بدليل آيه مباهله و آيه شريفه جعل عيسي از اولاد و ابناء ابراهيم و نوح في قوله تعالي وَ مِن ذُرِّيَّتِه‌ِ داوُدَ وَ سُلَيمان‌َ،- الي قوله- وَ زَکَرِيّا وَ يَحيي وَ عِيسي- الايه (انعام آيه 85).
وَ لکِن رَسُول‌َ اللّه‌ِ آنهم بر کافه جن و انس و ناسخ جميع اديان.
وَ خاتَم‌َ النَّبِيِّين‌َ سياهي قرآن که مطابق قرائت عاصم است و نزد ما معتبر است قرائت حفص از عاصم چنانچه در مقدمات اينکه تفسير بيان کرديم و گفتيم قرائت حفص از عاصم مطابق سياهي قرآن است نه سياهي مطابق قرائت اوست خاتم بفتح تاء است و بمعني مهر و امضاء دفتر نبوت است و چند دلالت دارد يکي آنکه آخر دفتر مهر و امضاء ميکنند دليل بر اينست که اگر بعد از او جمله نوشته شود مربوط به صاحب مهر و امضاء نيست و دليل بر ختم نبوت است که شريعتش تا دامنه قيامت باقيست و يکي آنکه آنچه قبل از مهر و امضاء است مستند بصاحب مهر است و وجود مقدسش اعتبار نبوت جميع انبياء سلف را ثابت فرمود که اگر
جلد 14 - صفحه 510
قرآن مجيد او و فرمايشات او نبود ما هيچ دليلي بر اثبات انبياء سلف نداشتيم نه از طريق يهود و نه از طريق نصارا و نه غير آنها چنانچه در مجلد اول کلم الطيب مفصلا و مشروحا بيان شده و ديگر آنکه افضليت او را در جميع کمالات بر ساير انبياء دلالت دارد و اما اگر بکسر تاء باشد فقط دليل به خاتميت او است.
وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيماً اللّه‌ُ أَعلَم‌ُ حَيث‌ُ يَجعَل‌ُ رِسالَتَه‌ُ (انعام آيه 124)