عرفات، نام سرزمينى است در بيست کيلومترى مکّه که بر زائران خانه خدا واجب است از ظهر روز نهم ذى‌الحجة تا غروب در آنجا بمانند و اگر قبل از غروب به عمد از آنجا خارج شوند بايد يک شتر جريمه دهند. واژه‌ى «عرفات» از «معرفت» به معناى محلّ شناخت است. در آنجا آدم وحوا عليهما السلام يکديگر را شناختند و به گناه خود اعتراف کردند. به فرموده امام صادق و امام باقر عليهما السلام جبرئيل در اين مکان به حضرت ابراهيم گفت: مناسک و وظايف خود را بشناس و فراگير. «1»
در حديث مى‌خوانيم: حضرت مهدى عليه السلام هر سال در عرفات حضور دارند. زمين عرفات خاطراتى از ناله‌ها و اشک‌هاى اولياى خدا دارد. در روايات مى‌خوانيم: غروب عرفه، خداوند تمام گناهان زائران خانه خود را مى‌بخشد. وبراى روز عرفه دعاهاى خاصّى از امام حسين و امام سجاد عليهما السلام نقل شده است. «2»
از نشانه‌هاى جامعيّت اسلام آن است که در کنار اعمال عبادى حج، به زندگى مادّى و کسب معاش نيز توجّه دارد. همانگونه که در سوره جمعه در کنار دستور به شرکت در نماز جمعه، مى‌فرمايد: بعد از پايان نماز به سراغ کسب معاش برويد. «3» آرى، حج در عين
«1». کافى، ج 4، ص 207.
«2». براى تفصيل بيشتر به کتاب حج نوشته مؤلف مراجعه شود.
«3». جمعه، 10.
جلد 1 - صفحه 312
عبادت، اقتصاد است.
امام صادق عليه السلام فرمودند: يکى از آثار حج، تشکيل يک اجتماع بزرگ از مسلمانان نقاط مختلف جهان و نقل و انتقال انواع تجربيات مى‌باشد و زمينه‌ى انجام مبادلات تجارى و اقتصادى است. «1»