اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَوم‌َ تُقَلَّب‌ُ وُجُوهُهُم فِي النّارِ يَقُولُون‌َ يا لَيتَنا أَطَعنَا اللّه‌َ وَ أَطَعنَا الرَّسُولا (66)
روزي که برگشته ميشود صورتهاي آنها در آتش ميگويند اي کاش ما اطاعت کرده بوديم خداوند را و اطاعت کرده بوديم رسول را.
يَوم‌َ تُقَلَّب‌ُ وُجُوهُهُم فِي النّارِ گفتند يوم متعلق است به جمله «وَ أَعَدَّ لَهُم» لکن خلاف ظاهر است زيرا اگر چنين بود به لفظ مضارع بيان ميشد که در قيامت براي آنها تهيه ميشود نه آنکه تهيه شده است بلکه متعلق به جمله قبل است که ميفرمايد لا يَجِدُون‌َ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً و معناي تقلب تغيير صورت است که سياه ميشود يَوم‌َ تَبيَض‌ُّ وُجُوه‌ٌ وَ تَسوَدُّ وُجُوه‌ٌ آل عمران آيه 106 و تشويه ميشود وَ إِن يَستَغِيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ کَالمُهل‌ِ يَشوِي الوُجُوه‌َ بِئس‌َ الشَّراب‌ُ (کهف آيه 29) و رو برميگردانند از شدت حرارت.
يَقُولُون‌َ يا لَيتَنا آرزو ميکنند که اي کاش، أَطَعنَا اللّه‌َ در اوامر او کوتاهي نکرده بوديم و ايمان آورده بوديم و بدستورات او عمل کرده بوديم لکن هيهات قلب که سياه شد ديگر قابليت هدايت ندارد مثل چشم که کور شود قابل بصيرت نيست و زبان که لال شود قابل تکلم نيست و لذا تمني ميکنند که برگردند بدنيا
جلد 14 - صفحه 533
و ايمان آورند و اطاعت کنند خدا ميفرمايد وَ لَو رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنه‌ُ وَ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ (انعام آيه 28).
وَ أَطَعنَا الرَّسُولَا اطاعت رسول در اموري که بيان فرموده. در تفسير علي بن ابراهيم است
«يَوم‌َ تُقَلَّب‌ُ وُجُوهُهُم فِي النّارِ
کنايه عن الّذين غصبوا آل محمّد حقهم و يَقُولُون‌َ يا لَيتَنا أَطَعنَا اللّه‌َ وَ أَطَعنَا الرَّسُولَا» يعني في امير المؤمنين (ع)»
لکن اينکه بيان مصداق است تمام اهل عذاب در اينکه عذابها مشترکند و لو شدت و ضعف داشته باشد.