اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا رَبَّنا إِنّا أَطَعنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلا (67) رَبَّنا آتِهِم ضِعفَين‌ِ مِن‌َ العَذاب‌ِ وَ العَنهُم لَعناً کَبِيراً (68)
و گفتند پروردگار ما بدرستي که ما اطاعت کرديم رؤساء خود را و بزرگان خود را پس آنها ما را گمراه کردند از راه حق و طريق مستقيم. پروردگار ما بآنها بده دو برابر عذاب و دور از رحمت خود و مورد لعن خود قرار ده لعن بسيار بزرگي.
اقول: دعايي که ميتوان گفت که از اهل جهنم و عذاب مستجاب ميشود همين دعاء است که بزرگان و پيشوايان آنها و رؤساء آنها دو نحوه عذاب دارند يکي براي ضلالت خود و يکي براي اضلال ديگران بلکه هر چه اتباع آنها زيادتر باشند عذاب اينها زيادتر ميگردد زيرا عذاب اضلال هر يک يک آنها را دارند «و اينکه رشته سر دراز دارد» تا زمان ظهور حضرت بقيه اللّه پس مثل نمرود و شداد و فرعون و اولي و دومي و و و چه اندازه عذاب دارند جز خداوند متعال کسي نميتواند درک کند و تصور کند.
وَ قالُوا رَبَّنا إِنّا أَطَعنا سادَتَنا وَ کُبَراءَنا کأنه اينکه کلام عذر خواهيست که ما تقصير نداريم اينها ما را به ضلالت انداختند لکن اينکه عذر پذيرفته نيست زيرا آنچه پيغمبران و هاديان دين و علماء براي شما حجت را تمام کردند گفتيد إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُقتَدُون‌َ (زخرف آيه 23) يا گفتيد عَلي آثارِهِم مُهتَدُون‌َ (زخرف آيه 22) بلکه بشتاب رفتيد بطرف آنها چنانچه ميفرمايد إِنَّهُم أَلفَوا آباءَهُم ضالِّين‌َ فَهُم عَلي آثارِهِم يُهرَعُون‌َ (صافات آيه 69 و 70).
جلد 14 - صفحه 534
فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا درست است آنها شما را اضلال کردند اما شما هم از آنها پذيرفتيد و اطاعت کرديد آنها را و گوش به فرمايشات پيشوايان دين نداديد بلکه شما هم در عذاب آنها شرکت کرديد اگر دور آنها را نگرفته بوديد آنها هم نميتوانستند اينکه اندازه فساد و ظلم کنند اگر دور خلفاء بني اميه و بني العباس را نگرفته بوديد کجا ميتوانستند اينکه اندازه ظلم به اهل بيت رسول اللّه کنند اگر اطاعت رؤساء کفر را نکرده بودند کجا ميتوانستند به انبياء اينکه اندازه اذيت و جسارت کنند شما و آنها دست بهم داديد و کرديد آنچه کرديد.
رَبَّنا آتِهِم ضِعفَين‌ِ مِن‌َ العَذاب‌ِ خداوند جواب شما را ميدهد قال‌َ لِکُل‌ٍّ ضِعف‌ٌ وَ لکِن لا تَعلَمُون‌َ (اعراف آيه 38) شما کمک بآنها داديد و سبب شديد در واقع فاعل بالتسبيب بوديد و آنها سبب شدند که شما کرديد آنچه کرديد.
فَإِنَّهُم يَومَئِذٍ فِي العَذاب‌ِ مُشتَرِکُون‌َ (صافات آيه 33) وَ لَن يَنفَعَکُم‌ُ اليَوم‌َ إِذ ظَلَمتُم أَنَّکُم فِي العَذاب‌ِ مُشتَرِکُون‌َ (زخرف آيه 39).
وَ العَنهُم لَعناً کَبِيراً تمام شما مورد لعن کبير هستيد لعن خدا و ملائکه و انبياء و اولياء و مؤمنين إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُم کُفّارٌ أُولئِک‌َ عَلَيهِم لَعنَةُ اللّه‌ِ وَ المَلائِکَةِ وَ النّاس‌ِ أَجمَعِين‌َ (بقره آيه 161).