يکى از راههاى شناخت مردم، آشنايى با آرزوها و دعاهاى آنان است. در آيه قبل، درخواست گروه اوّل از خداوند مربوط به دنيا بود و کارى به خير و شرّ آن نداشتند، ولى در اين آيه درخواست گروه دوّم از خداوند، «حَسَنَةً» است در دنيا و آخرت. در ديدگاه گروه اوّل؛ دنيا به خودى خود مطلوب است، ولى در ديد گروه دوّم؛ دنيايى ارزشمند است که حسنه باشد و به آخرت منتهى گردد.
در روايات نمونهها و مصاديقى براى نيکىهاى دنيا و آخرت نقل شده است «1»، ولى حسنه در انحصار چند نمونه نيست.
امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه فرمود: مقصود خشنودى خدا و بهشت در آخرت و زندگى دنيا و خوش اخلاقى در دنيا مىباشد. «2»
در دعاها، هدفهاى کلّى مطرح شود و تعيين مصداق به عهده خداوند گذاشته شود. ما از خداوند حسنه و سعادت مىخواهيم، ولى در اينکه رشد و صلاح ما در چيست؟ آنرا به عهدهى خداوند مىگذاريم. چون ما به خاطر محدوديّتهاى علمى و عدم آگاهى از آينده و ابعاد روحى خودمان، نمىتوانيم مصاديق جزئى را تعيين بنمائيم. به همين جهت توصيه شده است از خداوند وسيله کار را نخواهيد، خودِ کار را بخواهيد. زيرا ممکن است خداوند از وسيلهى ديگرى که به فکر و ذهن ما نمىآيد، کارى را براى ما محقّق سازد. مثلًا از خداوند توفيق زيارت حج را بخواهيد، امّا نگوييد: خدايا مالى به من بده تا به مکّه بروم. چون خداوند گاهى سبب را به گونهاى قرار مىدهد که ما فکر آن را نمىکرديم.
«1». تفسير نورالثقلين، ج 1، ص 199.
«2». کافى، ج 5، ص 71.
جلد 1 - صفحه 316