اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَنفَع‌ُ الشَّفاعَةُ عِندَه‌ُ إِلاّ لِمَن أَذِن‌َ لَه‌ُ حَتّي إِذا فُزِّع‌َ عَن قُلُوبِهِم قالُوا ما ذا قال‌َ رَبُّکُم قالُوا الحَق‌َّ وَ هُوَ العَلِي‌ُّ الکَبِيرُ «23»
و نفع نمي‌بخشد شفاعت نزد پروردگار الا براي کسي که اذن دهد خداوند براي او حتي زماني که بيرون آمد فزع از دل‌هاي
جلد 14 - صفحه 559
آنها گفتند چه فرموده پروردگار شما گفتند حق فرموده و او است علي متعال و بزرگ.
وَ لا تَنفَع‌ُ الشَّفاعَةُ عِندَه‌ُ إِلّا لِمَن أَذِن‌َ لَه‌ُ در موضوع شفاعت بين سني و شيعه اختلاف شديد است، سني‌ها بکل منکر شفاعت شدند و تمسک جستند به بعض آيات مطلقه که منع شفاعت مي‌کند و گفتند هر کس پاداش عمل خود را مي‌بيند خوب يا بد: فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ (زلزال آيه 7).
و اما شيعه يکي از ضروريات دين و مذهب مي‌شمارد. و جواب از آيات مطلقه:
اولا، اينکه آيات در مورد کفار و اهل ضلالت و مشرکين است که مي‌گفتند در حق بت‌ها:
هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِندَ اللّه‌ِ (يونس آيه 18) وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها (اعراف آيه 28).
و ثانيا مطلقات قابل تقييد است مثل همين آيه إِلّا لِمَن أَذِن‌َ لَه‌ُ و آيه شريفه وَ لا يَشفَعُون‌َ إِلّا لِمَن‌ِ ارتَضي (انبياء آيه 28) و آيه شريفه فَما تَنفَعُهُم شَفاعَةُ الشّافِعِين‌َ (مدثر آيه 48) که دلالت دارد بر اينکه که شافعيني هستند.
و ثالثا اخبار زيادي فوق حد تواتر از عامه و خاصه داريم مثل:
«ادخرت شفاعتي لاهل الکبائر من امتي»
و قوله (ص):
«اعطيت الشفاعة»
و در حديث
«اشفع تشفع»
يعني
«تقبل شفاعتک»
و نيز
«انت اول شافع و اول مشفع»
و در زيارات و ادعيه فوق حد احصاء.
و رابعا اگر شفاعت نباشد پس معني ندارد دعاي مؤمنين در حق يکديگر، و دعاي حمله عرش و ملائکه در طلب مغفرت، و دعاء رسول در مغفرت مؤمنين و هکذا، و اما آيه شريفه فَمَن يَعمَل- الاية يکي از عبادات و مثوبات آنها اعطاء شفاعت است و يکي از اعمال ثوابش قابليت شفاعت است و مشمول «خَيراً يَرَه‌ُ» است.
توضيح کلام اينکه در شفاعت سه چيز شرط است:
اول اينکه که شفيع حق شفاعت داشته باشد مثل انبياء و ائمه و ملائکه و صلحاء و مؤمنين.
دويم اينکه که مشفع له قابليت شفاعت داشته باشد که مؤمن باشد غير مؤمن چه کافر يا مشرک يا ضال يا مبدع يا منکر ضروري دين يا مذهب باشد قابليت ندارد.
جلد 14 - صفحه 560
سيم پس از حق شفاعت و قابليت اذن و اجازه حق هم لازم است.
حَتّي إِذا فُزِّع‌َ عَن قُلُوبِهِم فزع آه و ناله و داد و فرياد است آن قدر ناله کنند که از صدا بيفتند که فزع از قلب آنها خارج شود که ديگر نتوانند آه و ناله کنند.
قالُوا ما ذا قال‌َ رَبُّکُم قائل ملائکه عذاب يا مؤمنين اهل جنت باين کفار و مشرکين و اهل عذاب مي‌گويند چه فرمود پروردگار شما که انبياء و کتابهاي آسماني و اخبار آل اطهار به شما از همچه روزي خبر دادند و شما مي‌گفتيد دروغ و افتراء است.
قالُوا الحَق‌َّ اهل عذاب مي‌گويند: آن چه گفتند حق بود و ما باور نمي‌کرديم چنانچه دارد اهل بهشت به اهل جهنم مي‌گويند وَ نادي أَصحاب‌ُ الجَنَّةِ أَصحاب‌َ النّارِ أَن قَد وَجَدنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَل وَجَدتُم ما وَعَدَ رَبُّکُم حَقًّا قالُوا نَعَم- الآية (اعراف آيه 44).
وَ هُوَ العَلِي‌ُّ الکَبِيرُ اعلي من کل علي و اکبر من کل کبيرا علي من ان يدرک و اکبر من ان يوصف.