اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ أَنَّ اللّهَ يَعلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الأَرضِ ما يَکُونُ مِن نَجوي ثَلاثَةٍ إِلاّ هُوَ رابِعُهُم وَ لا خَمسَةٍ إِلاّ هُوَ سادِسُهُم وَ لا أَدني مِن ذلِکَ وَ لا أَکثَرَ إِلاّ هُوَ مَعَهُم أَينَ ما کانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِما عَمِلُوا يَومَ القِيامَةِ إِنَّ اللّهَ بِکُلِّ شَيءٍ عَلِيمٌ «7»
آيا نميبيني اينکه خداي متعال ميداند آنچه در آسمانها است و آنچه در زمين است نميباشد از نجوي سه نفر مگر اينکه خدا چهارمي آنها است و نه پنج نفر مگر اينکه او ششمي آنها است و نه کمتر از سه نفر و نه زيادتر از پنج مگر اينکه او با آنها است هر کجا باشند سپس خبر ميدهد آنها را به آنچه عمل کردند روز قيامت محققا خداي متعال به هر چيزي عالم است.
أَ لَم تَرَ مراد رؤيت به چشم نيست زيرا علم ديدني نيست آنچه قابل رؤيت است جسم است بلکه مراد رؤيت قلب است که درک باشد که از روي مدرک و دليل و برهان معرفت پيدا کند و سر اينکه خطاب به پيغمبر است و نفرمود «الم يروا» براي اينست که آنها همچه معرفتي نداشتند و خيال ميکردند که خدا خبر از نجواي آنها ندارد.
أَنَّ اللّهَ يَعلَمُ ما فِي السَّماواتِ از ملائکه و خصوصيات هر يک از اينکه کرات سماويه و سدرة المنتهي و جنة المأوي و بيت المعمور و لوح و قلم و عرش و کرسي
جلد 16 - صفحه 452
و آنچه در عالم بالا است.
وَ ما فِي الأَرضِ از جن و انس و انواع حيوانات و اشجار و اوراق و معادن و بحار و حبوب و نباتات و آنچه در تخوم ارض و قعر دريا است.
ما يَکُونُ مِن نَجوي ثَلاثَةٍ إِلّا هُوَ رابِعُهُم بلکه قبل از نجواي آنها از ازل ميدانست چيزي بر علم او افزوده نميشود و چيزي بر او مخفي نميگردد.
إِنَّ اللّهَ لا يَخفي عَلَيهِ شَيءٌ فِي الأَرضِ وَ لا فِي السَّماءِ آل عمران آيه 4 وَ ما يَخفي عَلَي اللّهِ مِن شَيءٍ فِي الأَرضِ وَ لا فِي السَّماءِ ابراهيم 41 لا يَخفي عَلَي اللّهِ مِنهُم شَيءٌ مؤمن آيه 16 إِنَّهُ يَعلَمُ الجَهرَ وَ ما يَخفي الا علي آيه 7 وَ لا خَمسَةٍ إِلّا هُوَ سادِسُهُم کم و بيش ندارد بر خداي متعال، نجوي براي اينست که بر ديگران مخفي دارند لکن خبر ندارند که خداوند آنها را هم با خبر ميکند قَد نَبَّأَنَا اللّهُ مِن أَخبارِکُم توبه آيه 95 وَ لا أَدني مِن ذلِکَ که دو نفر با هم نجوي کنند.
وَ لا أَکثَرَ که جماعتي مخفيانه کمسيون کنند مثل دار الندوه و سقيفه بني ساعده و اشباه اينها.
إِلّا هُوَ مَعَهُم خدا حاضر و ناظر است.
أَينَ ما کانُوا و لو در بيت مخدع صندوقخانه يا زير زمين يا در غار هر کجا باشد.
ثُمَّ يُنَبِّئُهُم به تمام خصوصيات.
بِما عَمِلُوا يَومَ القِيامَةِ موقعي که نامه عمل بدست آنها داده ميشود و السنه و ايادي و ارجل و جلود خود آنها شهادت ميدهند إِنَّ اللّهَ بِکُلِّ شَيءٍ عَلِيمٌ ازلا و ابدا سرا و جهرا.