مقام رضا، بالاتر از مقام تسليم است، يعنى بنده نه فقط تسليم مقدّرات الهى و امر و نهى اوست، بلکه در دل نيز به آن راضى است و از سر رضايت آن را مى‌پذيرد.
«1». فصلت، 30.
«2». آل عمران، 139.
«3». آل عمران، 152.
جلد 9 - صفحه 527
ايمان با کفر سازگار نيست. به نوح درباره‌ى فرزندش گفته مى‌شود: «إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِکَ» «1» هنگامى که براى ابراهيم ثابت شد عموى او منحرف است، از او برائت جست.
«فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ» «2» حتّى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله از استغفار براى مشرکان منع مى‌شود. «ما کانَ لِلنَّبِيِّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِکِينَ وَ لَوْ کانُوا أُولِي قُرْبى مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحابُ الْجَحِيمِ» «3»
تولّى و تبرّى
در سوره مجادله بارها سخن از تولّى و تبرّى مطرح شده است که بيانگر اهميّت دوستى با دوستان خدا و دشمنى با دشمنان خداست:
«تَوَلَّوْا قَوْماً غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ»، لا تَجِدُ ... يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ
امام رضا عليه السلام فرمود: «کمال الدين ولايتنا و البرائة من عدونا» کمال دين، در پذيرش ولايت ما و دورى از دشمنان ماست.
به امام صادق عليه السلام گفتند: فلانى به شما محبت مى‌ورزد ولى نسبت به برائت از دشمنان شما ضعيف عمل مى‌کند. حضرت فرمودند: دروغ مى‌گويد کسى که ادّعاى محبت ما را دارد و از دشمن ما دورى نجسته است. «4»
امام صادق عليه السلام فرمود: «اوحى الله الى نبى من انبيائه قل للمؤمنين لا تلبسوا لباس اعدايى و لا تطعموا مطاعم اعدايى و لا تسلکوا مسالک اعدايى فتکونوا اعدايى کما هم اعدايى» «5» خداوند متعال به پيامبرى از پيامبرانش وحى فرمود که به مؤمنان بگو: مانند دشمنان من لباس نپوشند و مانند دشمنان من غذا نخورند و در چگونگى زندگى و رفتار، مانند دشمنان من نباشند، چرا که در اين صورت دشمنان من محسوب مى‌شوند. هم چنانکه آنان دشمنان من هستند.
در حديث آمده است: «هل الدين الا الحب و البغض» «6» آيا دين، جز حبّ و بغض است؟
«1». هود، 46.
«2». توبه 114.
«3». توبه، 113.
«4». بحار، ج 27، ص 58.
«5». وسائل، ج 3، ص 279.
«6». بحار، ج 65، ص 63.
جلد 9 - صفحه 528
انواع تأييدهاى الهى در قرآن:
تأييد با فرشته خود جبرئيل. «أَيَّدْتُکَ بِرُوحِ الْقُدُسِ» «1»
تأييد ويژه الهى. «وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ»
تأييد با يارى مؤمنان. «أَيَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ» «2»
تأييد با لشکريان ناپيداى الهى. «أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها» «3»
قرآن در چند مورد عبارت «رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ» را به کار برده است:
1. در مورد راستگويان راست‌کردار: يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ ... رَضِيَ اللَّهُ ... «4»
2. در مورد پيشگامان و پيشتازان: وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ ... رَضِيَ اللَّهُ ... «5»
3. در مورد مؤمنان واقعى: کَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ ... رَضِيَ اللَّهُ ...
موضع‌گيرى در برابر خدا و رسول آن قدر زشت و ناپسند است که چهار بار در قرآن مطرح شده و هر بار با تهديد و غضب الهى همراه بوده است. از جمله در همين سوره آيات 5، 20 و 22 که به صورت‌هاى مختلفى تهديد در پى داشته است مانند:
سرنگون شدن. «کُبِتُوا»
خوار شدن. «فِي الْأَذَلِّينَ»
مورد بى مهرى قرار گرفتن. لا تَجِدُ قَوْماً ... يُوادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ ...
و دخول در آتش و جاودانگى در جهنّم. مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ ... لَهُ نارَ ... خالِداً ... «6»