تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ کِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ «10»
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ: و اما کسى که داده شود، کِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ:
«1» معانى الاخبار، (چ حيدرى 1379 هج)، ص 262. و بحار الانوار ج 7 ص 263 روايت 17 همراه با بيان و توضيح علامه مجلسى در مورد حديث.
«2» منهج الصادقين (چ سوم)، ج 10، ص 192. (با اندکى اختلاف)
جلد 14 - صفحه 118
نامه اعمال او از پس پشت او بدست چپ او. و آن، چنان است که دست راست او بر گردن او بندند و دست چپ او را از پشت او بيرون آورند و از آن طرف نامه به دست چپ او دهند و گويند بخوان نامه خود را. گويد: چگونه من از پس پشت بخوانم؟ پس گردن او را بر گردانند تا نامه خود را ببيند تاريک و سياه، عاجز و متحير شود و نتواند که آن را بخواند.
در کفاية الموحدين- اين آيه به حسب تصوير دو احتمال دارد: يکى آنکه دست‌هاى ايشان را در پشت سر آنها غل مى‌کنند، آن وقت نامه عمل ايشان را از پشت سر به دست ايشان دهند، و ديگر آنکه دست چپ ايشان از ميان سينه آنها بيرون مى‌برند، آنگاه نامه عملشان از پشت سر به آنها دهند و در آن کتاب مرقوم است: ويل- که چاهى است در جهنّم- از براى مکذّبين روز جزا است «1».
در بحار- از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده: چون روز قيامت شود نامه عمل را بديشان دهند و گويند: بخوان کتاب خود را؛ پس متذکر مى‌شود بنده آنچه را که به جا آورده است در دنيا، و آنچه بر آن نوشته گويا همان ساعت آن را به جا آورده باشد «2».
بيان- دادن نامه اعمال به دست راست علامتى است مر مؤمنان و ملائکه را که صاحب آن از اهل بهشت است و لطف باشد مر خلقان را در خبر دادن از آن، و کنايه است از قبول طاعت او، و دادن به وجه ديگر امارتى است صاحب آن را که از اهل آتش است و علامت مناقشه در حساب و سوء مآب باشد.
«1» کفاية الموحدين، انتشارات علميه اسلاميه، ج 4 ص 290 فصل 9.
«2» بحار الانوار ج 7، باب 16 ص 315، روايت 10 و شبيه آن در روايت 9.
جلد 14 - صفحه 119