1- زمان مرگ، به دست خداست. «قَضَيْنا»
2- مرگ، حتّى به سراغ کسانى که نبوت و سلطنت را يکجا دارند مىرود. «قَضَيْنا عَلَيْهِ الْمَوْتَ»
3- حيوانات، مأموران خدا هستند. دَلَّهُمْ ... دَابَّةُ الْأَرْضِ
4- جنّ، غيب نمىداند. (با افتادن سليمان به زمين، هم خود جنّ فهميد که غيب نمىداند و هم مردم فهميدند که ادّعاى جنّ مبنى بر آگاهى از غيب بيهوده
«1». نهج البلاغه، خطبه 182.
«2». تفسير مجمعالبيان.
جلد 7 - صفحه 431
است.) تَبَيَّنَتِ ... لَوْ کانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ ...
5- جنيان داراى احساس عزّت و ذلّت و گريز از کار سخت هستند. «ما لَبِثُوا فِي الْعَذابِ الْمُهِينِ»
حيوانات مأمور خدا هستند
1. تکّهاى از بدن گاو، مقتول را زنده مىکند و او قاتل خود را معرّفى مىکند. (در ماجراى گاو بنىاسرائيل) «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُکُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً» «1»
2. عنکبوت، پيامبر را در غار حفظ مىکند. «إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ» «2»
3. کلاغ، معلّم بشر مىشود. «فَبَعَثَ اللَّهُ غُراباً» «3»
4. هدهد، مأمور رساندن نامه سليمان به بلقيس مىشود. «اذْهَبْ بِکِتابِي هذا» «4»
5. ابابيل، مأمور سرکوبى فيل سواران مىشود. «وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ» «5»
6. اژدها، وسيلهى حقّانيّت موسى مىشود. «هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ» «6»*
7. نهنگ، مأمور تنبيه يونس مىشود. «فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ» «7»
8. موريانه وسيلهى کشف مرگ سليمان مىشود. «تَأْکُلُ مِنْسَأَتَهُ» «8»
9. سگ اصحاب کهف مأمور نگهبانى مىشود. «وَ کَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ» «9»
10. چهار پرنده سبب اطمينان ابراهيم مىشود. «فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ» «10»
11. الاغ، سبب يقين عُزير به معاد مىشود. «وَ انْظُرْ إِلى حِمارِکَ» «11»
12. شتر، گاو و گوسفند در حج، شعائر الهى مىشوند. «وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَکُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ» «12»
13. حيوان، وسيلهى خداشناسى مىشود. «أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ کَيْفَ خُلِقَتْ» «13»
«1». بقره، 63- 73.
«2». توبه، 40.
«3». مائده، 31.
«4». نمل، 28.
«5». فيل، 3.
«6». اعراف، 107.
«7». صافات، 142.
«8». سبأ، 14.
«9». کهف، 18.
«10». بقره، 260.
«11». بقره، 259.
«12». حج، 36.
«13». غاشيه، 17.
جلد 7 - صفحه 432
14. حيوان، وسيلهى آزمايش انسان مىشود. «تَنالُهُ أَيْدِيکُمْ وَ رِماحُکُمْ» «1»
15. حيوان، معجزه الهى مىشود. «هذِهِ ناقَةُ اللَّهِ» «2»*
16. حيوان، وسيلهى قهر الهى مىشود. «الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ» «3»
در قرآن چندين سوره به نام حيوانات است: بقره، انعام، نحل، نمل، عنکبوت و فيل.