اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ حُسناً وَ إِن جاهَداک‌َ لِتُشرِک‌َ بِي ما لَيس‌َ لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ فَلا تُطِعهُما إِلَي‌َّ مَرجِعُکُم فَأُنَبِّئُکُم بِما کُنتُم تَعمَلُون‌َ «8»
و سفارش کرديم ما انسان را بوالدين پدر و مادر خود نيکي را و اگر مجاهده کردند با تو که شرک بياوري، بمن که خداي تو هستم چيزي را که نيست براي تو علم بآن پس اطاعت مکن آنها را بسوي من است بازگشت شما پس خبر ميکنم و آگاه ميکنم شما را بآنچه که بوديد عمل ميکرديد.
يکي از واجبات شرعي اطاعت والدين است مثل اطاعت زوجه زوج را و اطاعت عبيد و اما مواليان خود را لکن مادامي که مخالفت اوامر و نواهي شرع نباشد مثل اينکه بگويد نماز واجب را نکن يا امر به ترک ساير واجبات مثل صوم، زکاة، خمس، حج، يا امر بفعل معاصي مثل ساز، آواز، شرب و غير اينها نبايد اطاعت کرد چه رسد بامر بکفر و شرک و ضلالت و پدر و مادر واجب النفقه هستند در صورتي که خود نداشته باشند لذا ميفرمايد:
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ وصيت الهي دستورات و فرامين او است.
بِوالِدَيه‌ِ حُسناً عاق والدين از معاصي بسيار بزرگ است. مبادا اسباب رنجش خاطر آنها را فراهم کني و احسان بآنها اطاعت آنها دعاء در حق آنها حيا و ميتا انفاق بر آنها احترام آنها کوچکي نسبت بآنها هدايت آنها ارشاد آنها و ساير نيکي‌ها حتي اگر کافر و مشرک باشند بايد با آنها بملايمت رفتار کرد چنانچه ميفرمايد وَ إِن جاهَداک‌َ عَلي أَن تُشرِک‌َ بِي ما لَيس‌َ، لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ فَلا تُطِعهُما وَ صاحِبهُما فِي الدُّنيا مَعرُوفاً (لقمان آيه 15).
وَ إِن جاهَداک‌َ لِتُشرِک‌َ بِي ما لَيس‌َ لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ فَلا تُطِعهُما حتي دارد متوکل عباسي ملعون يک شب دستور داد بمطربها و مقلدهاي خود تقليد فاطمه را در آوردند بر پسرش بسيار ناگوار شد نوشت بر حضرت هادي به نام گمنامي که اگر فرزندي ببيند پدرش تقليد صديقه طاهره را در آورده تکليف اينکه پسر با اينکه پدر چيست فرمود چون مرتد شده بايد او را کشت لکن عمر خودش کوتاه ميشود گفت و لو عمرم کوتاه شود چهل غلام زنگي را برداشت و شبانه
جلد 14 - صفحه 295
متوکل را بقتل رسانيدند.
إِلَي‌َّ مَرجِعُکُم يوم القيامة پس از بعث.
فَأُنَبِّئُکُم بِما کُنتُم تَعمَلُون‌َ هر کس گرفتار عمل خود ميشود.
تنبيه: از براي ابوت سه درجه است:
«اب يولدک و اب يزوجک و اب يعلمک»
که علماء باشند و در اخبار بسيار از پيغمبر و امير المؤمنين و صديقه طاهره و واحد واحد ائمه تا حضرت عسگري اخبار متجاوز از بيست حديث داريم که پيغمبر (ص) و امير المؤمنين دو پدر اينکه امت هستند و اطاعت آنها واجب.