اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَنُکَفِّرَن‌َّ عَنهُم سَيِّئاتِهِم وَ لَنَجزِيَنَّهُم أَحسَن‌َ الَّذِي کانُوا يَعمَلُون‌َ «7»
و کساني که ايمان آوردند و عمل بصالحات کردند هر آينه ما تکفير ميکنيم از آنها سيئات آنها را و هر آينه جزاء ميدهيم آنها را به نيکوتر از آنچه اينها بودند عمل ميکردند.
جلد 14 - صفحه 293
مسئله: در علم کلام بحث از مسئله احباط و تکفير دارند که آيا عبادات مکفر سيئات ميشود يا سيئات عبادات را حبط ميکند يا نه بحث مبسوطيست و آنچه بنظر ميرسد هر عبادتي جزاي خود را دارد و هر معصيتي استحقاق عقوبت خود را دارد چنانچه صريح قرآن است فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ (زلزال آيه 7 و 8) بلي ايمان مکفر سيئات در کفر و شرک ميشود چنانچه فرمود
«الايمان يجب ما قبله»
و زوال ايمان و لو حين نزع حبط ميکند جميع عبادات را چنانچه ميفرمايد وَ مَن يَرتَدِد مِنکُم عَن دِينِه‌ِ فَيَمُت وَ هُوَ کافِرٌ فَأُولئِک‌َ حَبِطَت أَعمالُهُم فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ (بقره آيه 217) و آيات ديگري و اينکه هم نه حبط باين معني است که عمل صحيحا واقع شده باشد سپس از بين برود بلکه شرط صحت کليه عبادات ايمان است و موافات يعني بقاء ايمان الي حين الموت پس ارتداد کشف ميکند که از اول صحيح نبوده چنانچه آيات تکفير مثل إِن تَجتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنهَون‌َ عَنه‌ُ نُکَفِّر عَنکُم سَيِّئاتِکُم (نساء آيه 31) و آيات ديگر معني عفو و مغفرت است مثلش مثل توبه است و مثل کفارات در باب کفارات و مثل شفاعت است و امثال اينها لذا بهمين معني است اينکه آيه شريفه که ميفرمايد:
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ لَنُکَفِّرَن‌َّ عَنهُم سَيِّئاتِهِم که خداوند عفو مي فرمايد و ميامرزد و گذشت ميکند نه آنکه از بين برود.
وَ لَنَجزِيَنَّهُم أَحسَن‌َ الَّذِي کانُوا يَعمَلُون‌َ تعبير بجزاء نه بمعني استحقاق است که طلب داشته باشد مثل عمله و کارگر که براي کارفرما کار کند حق اجرت پيدا کند بلکه بمعني قابليت تفضل است زيرا عبادات يک عمر برابري نميکند با کوچکترين نعم الهي و مراد از الصالحات و لو جمع محلي بلام است و افاده عموم ميکند لکن قطعا مراد جميع اعمال صالحه نيست زيرا احدي تمکن ندارد حتي معصومين بسا در يک ساعت صد عمل صالح است ممکن نيست مگر يکي از آنها بلکه مراد اعمال صالحه است هر چه بيشتر خوبتر باشد اجرش بهتر و زيادتر ميشود.
294